biologik membranalar

PDF 30 pages 2.6 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 30
265a6872-8390-48fd-87e5-92b110e8fa25.pdf биологик мембраналар структураси ва функцияси б.ф.д., доцент позилов м.к. режа: • биологик мембраналар тузилишига доир ҳозирги замон тасаввурлар. • биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси. • мембрана липидлари ва оқсиллари. • модел мембраналар. мембрана оқсиллари протеинлар мембрана орқали турли йўллар билан боғланишади: • интеграл мембрана оқсиллари- трансмембрана спираллашган (домен) қисмларидан ташкил топган, яъни улар липид қўшқатламини бир неча марта кесиб ўтади. бундай оқсиллар липидлар қуршови билан мустаҳкам боғланган бўлади. • периферик мембрана оқсиллари- мембранада липид лангар занжири ёрдамида ушланиб туришади ва мембрананинг бошқа компонентлари билан ўзаро боғланишади. • айрим липид молекулалари ва ҳужайра юзаси оқсиллари кова- лент боғлари орқали углевод компонентларини мембрананинг ташқи томонига кўтариб туришади. буларга гликопротеин ва и гликолипидлар дейилади ва улар қўшимча боғланмаган глипопротеин ва полисахаридлар билан бирга ҳужайра қобиғни (гликокаликс) ҳосил қилади. фосфолипи длар оқсил каналлар транспорт каналлар гликопроте ин холестерол интеграл оқсиллар периферик оқсиллар мембрана оқсиллари ва уларнинг турлари мембрана таркибидаги кўплаб оқсиллар липидлар билан …
2 / 30
ембрана билан боғланади. бу поляр боғланишларнинг ўзаро таъсири ph ўзгариши билан боғланади. мембрананинг периферик оқсиллари мембранадаги оқсилларни биологик ролини 3 кисмга энзимлар, рецепторлар ва транспортёрларга ажратиш мумкин. митохондрия мембранасида жойлашган оқсилларнинг аҳамияти транспорт а) пассив транспорт б) актив транспорт ферментатив биокимёвий реакциялар сигнал ҳужайралараро информация алмашинуви адгезия кўп ҳужайрали организмлар яратиш антиген иммунитет ҳужайра идентификацияси структура-механик цитоскелетлар билан матрица ҳосил қилиш мембрана оқсиллари функцияси мембраналар липид протеин миелин қават 80% 20% эритроцит мембранаси 49% 44% жигар ҳужайраси плазматик мембранаси 60% 40% митохондрия ташқи мембранаси 55% 45% митохондрия ички мембранаси 25% 75% каламуш жигар микросомаси 62% 32% баъзи ҳужайралар мембранасининг липид ва протеин нисбатлари углеводлар ҳужайра мембранасининг ташқи қисмида мембрана оқсилларига ёки липидларига бириккан ҳолда учрайди. яъни улар фақат ҳужайра мембранасининг ташқари томонида шаклланади. улар липидлар билан бирикиб гликокаликс ёки гликолипидларни ташкил қилади. мембрана углеводлари мембранадаги углеводлар иккита асосий функцияни бажаради: ҳужайрани аниқлаш ва ёпиштиришда ёки ҳужайра-ҳужайрали сигнализация ва ҳужайра- патоген …
3 / 30
жуда осон; бу рецепторлар, фагоцитоз ва эндоцитоз ва экзоцитознинг жараёнлари билан кузатилади. оқсилларни мембрананинг ташқи томондан ички томонига ("флип-флоп") ўтиш мумкин эмас ва липидларнинг ўтиши жуда кам учрайди. липидларни "сакраш" ва уларни мембрананинг бир қатламидан бошқасига ўтказиш учун махсус транслокатор оқсиллари керак. холестерол осонлик билан мембрананинг бир қатламидан бошқасига ўтиб, зарядланмаган липидлар мембранадан ўтиб кетиши мумкин. мембрана хусусиятлари суюқлик ассимметрия полярлик танлаб ўтказувчанлик ассимметрия барча ҳужайра мембраналари ассиметрик тузилишга эга, уларда адаптация учун махсус механизмлар мавжуд. шундай қилиб, манфий зарядга эга бўлган фосфолипид фосфатидилсерин асосан мембрананинг ички қаватида, гликолипидлар эса фақат мембрананинг ташқи қатламида тўпланади. мембрана полярлиги мембрана липидларининг молекулалари функционал томондан иккига бўлинган: поляр бўлмаган, заряд бўлмаган, ёғ кислотадан ташкил топган думлари ва зарядланган поляр бошчалари борлигидадир. поляр бошчасини ўзи манфий зарядланган ёки нейтрал бўлиши мумкин. липидларни неполяр думчалари борлиги уларнинг ёғда ва органик эритувчиларида яхши эришини билдиради. агар поляр липидларни сув билан аралаштирилса, мицелладан таркиб топган эмульсия хосил …
4 / 30
ари гидрофоб хаволи фаза томонга қараган бўлади. липидларни мембранадан ажратиб олингандан кейин ёки хар хил липидларни аралашмасини сувга аралаштирилса, бимолекуляр қатлам ёки мембрана олиш мумкин, бу ерда сувли фазага қараган соханинг периферик сохаси, асосан поляр бошчаларни сақлайди, зарядланмаган думчалари хосил бўлган мембранани марказий сохасида умумий гидрофоб тузилмаларни шакллантиради. липидларни бундай қобилияти липидларни ўз-ўзидан мембрана структруларини хосил қилишини аниқлайди, бунинг сабаби уларнинг структурасида поляр бошчаларни ва поляр бўлмаган думчаларни борлиги хисобланади. биомембраналар таркиби ва функцияси • ҳайвон ҳужайраларида асосий мембраналар бўлиб плазматик мембраналар, ядронинг таш- қи ва ички мембранаси, эндоплазматик ретику- лум ва гольджи аппаратининг мембраналари, митохондрия мембранасининг ташқи ва ички мембраналари ҳисобланади. лизосомалар, пероксисомалар ва ҳар хил везикулалар цито- плазмадан ўзининг мембраналари билан ажра- тилган бўлади. ўсимлик ҳужайралари ҳам хлоропластлар, лейкопластлар ва вакуолалар мембраналаридан ташкил топган. ҳамма мем- браналар қутбли, яъни цитоплазмага нисбатан ички ва ташқи қаватлардан ташкил топишади. биологик мембраналарнинг айрим функциялари ҳужайралар мембраналар функциялари ҳамма ҳужайралар ҳужайра (цитоплазматик) …
5 / 30
0 й. ингиз олими алек бэнгхем фосфолипидларнинг қоннинг ивишидаги ролини ўрга- нишида, сувда фосфолипидлар- нинг бўкишидан ҳосил бўлувчи коллоидли дисперсияларнинг структурасини аниқлаган. электронли микрорасмларда қат- ламли заррачаларни кўриб, ху- жайра мембранаси тузилишига ўхшашлигини айтиб ўтган. алек бэнгхем томонидан ихтиро қилинган заррачалар липо- сомалар (юнонча-липос-ёғ ва сома-танача,заррача) деб атала бошланди. биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси модел мембраналар липосома тузилиши а б липид қатлам липосома кўриниши а) кўп қаватли б) бир қаватли сув сув сув биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси модел мембраналар планар қўшқават липид e (mv) i (pa) 100-200 μm кучайтиргич назорат t, ms ион канал реконструкцияси ~10нм i, pa i=0 липосомалар тузилиши типлари: •мультиламелляр, •катта моноламелляр, •олиголамелляр, •олиговезикуляр, •кичик моноламелляр, •дискомалар-диск шаклли, •тубулярли-найсимон шаклли липосомаларга моддаларнинг бирикиши липосомаларга ҳар қандай модда ва бирикмаларни киритиш йуллари. сувга эрувчан моддалар липосома- ларнинг ички сувли ҳажмига киради. қўшқатламдаги угле- водород соҳанинг мавжуд- лиги гидрофоб молекула- ларни тортиш қобилиятига эга. қўшқатламнинг юзасида турли хилдаги …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "biologik membranalar"

265a6872-8390-48fd-87e5-92b110e8fa25.pdf биологик мембраналар структураси ва функцияси б.ф.д., доцент позилов м.к. режа: • биологик мембраналар тузилишига доир ҳозирги замон тасаввурлар. • биологик мембраналарнинг тузилиши ва функцияси. • мембрана липидлари ва оқсиллари. • модел мембраналар. мембрана оқсиллари протеинлар мембрана орқали турли йўллар билан боғланишади: • интеграл мембрана оқсиллари- трансмембрана спираллашган (домен) қисмларидан ташкил топган, яъни улар липид қўшқатламини бир неча марта кесиб ўтади. бундай оқсиллар липидлар қуршови билан мустаҳкам боғланган бўлади. • периферик мембрана оқсиллари- мембранада липид лангар занжири ёрдамида ушланиб туришади ва мембрананинг бошқа компонентлари билан ўзаро боғланишади. • айрим липид молекулалари ва ҳужайра юзаси оқсиллари кова- л...

This file contains 30 pages in PDF format (2.6 MB). To download "biologik membranalar", click the Telegram button on the left.

Tags: biologik membranalar PDF 30 pages Free download Telegram