investitsiya va investitsion siyosat. ishchi kuchi bandiligi va mehnat bozori

PDF 23 pages 849.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 849.0 KB

File type PDF

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

7-mavzu. investitsiya va investitsion siyosat. ishchi kuchi bandiligi va mehnat bozori. 1. iste’mol va jamgʻarmaning iqtisodiy mazmuni hamda ularning oʻzaro bogʻliqligi milliy iqtisodiyotda yangidan vujudga keltirilgan qiymat, ya’ni milliy daromad iste’mol va jamgʻarish maqsadlarida sarflanadi. keng ma’noda iste’mol jamiyat iqtisodiy ehtiyojlarini qondirish jarayonida ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlardan foydalanishni bildiradi. bunda unumli va shaxsiy iste’mol farqlanadi. unumli iste’mol bevosita ishlab chiqarish jarayoniga tegishli boʻlib, ishlab chiqarish vositalari va inson ishchi kuchining iste’mol qilinishini, ya’ni ulardan ishlab chiqarish maqsadida foydalanish jarayonini anglatadi. shaxsiy iste’mol ishlab chiqarish sohasidan tashqarida roʻy berib, bunda iste’mol buyumlaridan bevosita foydalaniladi. iste’mol jarayonida turli xil moddiy va ma’naviy ne’matlardan foydalaniladi. iste’mol qilinadigan ne’mat turiga bogʻliq ravishda moddiy hamda nomoddiy ne’mat va xizmatlarni iste’mol qilish farqlanadi. yakka tartibdagi yoki jamoa boʻlib iste’mol qilish ham farqlanadi. alohida shaxsning oʻz ixtiyorida boʻlgan ne’matlarni iste’mol qilishi yakka tartibdagi iste’molga, jamiyat a’zolari turli guruhlarining ne’matlardan birgalikda foydalanishi jamoa boʻlib iste’mol qilishga kiradi. …

2 / 23

sida iste’mol hajmini oshirish imkoniyati joriy davrdagi jamgʻarmaga ham bogʻliq boʻladi. jamgʻarma – bu aholi, korxona (firma) va davlat joriy daromadlarining kelajakdagi ehtiyojlarini qondirish va daromad olish maqsadlarida toʻplanib borishi. uning hajmi barcha xoʻjaliklar daromadidan iste’mol sarflarini ayirib tashlash yoʻli bilan aniqlanadi. daromad tarkibida iste’mol sarflari ulushi qanchalik yuqori boʻlsa, jamgʻarma hajmi shunchalik kam boʻladi. jamgʻarmaning oʻsishi esa iqtisodiy ma’noda mablagʻlarning iste’mol buyumlari xarid qilishdan investitsion tovarlar xarid qilishga yoʻnaltirilishini bildiradi. shunga koʻra, jamgʻarma – bu muddat jihatidan kechiktirilgan iste’molni anglatadi. sru bilan birga joriy davrda amalga oshirilgan jamgʻarma joriy iste’molning chegirilgan qismidir, chunki jamgʻarma aholi va korxonalar ixtiyordagi daromadning iste’molga sarflanmagan qismi hisoblanadi: y = c + s, bu yerda: y – barcha xoʻjaliklar ixtiyoridagi daromad; c – iste’mol miqdori; s – jamgʻarma miqdori. shu sababli daromad tarkibidagi iste’mol sarflari va jamgʻarma nisbatining oʻzgarishi bir qator, ba’zan qarama-qarshi oqibatlarga olib kelishi mumkin. birinchidan, daromadlarning qandaydir qismini jamgʻarmaga qoʻyish oqibatida …

3 / 23

qanday yetishmaslikni toʻldiradi. uchinchidan, korxonalar ham oʻzining barcha mahsulotini pirovard iste’molchilarga sotishni koʻzda tutmaydi, balki uning bir qismidan oʻz ishlab chiqarishida foydalanishi mumkin. shunday qilib, agar tadbirkorlar aholining jamgʻarmalariga teng miqdordagi mablagʻlarni investitsiyalarga qoʻyishni koʻzda tutsa, ishlab chiqarish darajasi doimiy boʻlib qoladi. iste’mol va jamgʻarma darajasini aniqlab beruvchi asosiy omil milliy daromad hisoblanadi. lekin milliy daromad tarkibida toʻgʻri soliqlar ham mavjud boʻladi. shu sababli soliqlar toʻlangandan keyin aholi qoʻlida qoladigan daromad iste’mol sarflari va shaxsiy jamgʻarma yigʻindisiga teng boʻladi. iste’mol va shaxsiy jamgʻarmaning darajasi bevosita soliqlar toʻlangandan keyingi qolgan daromad bilan aniqlanadi. bu daromadni biz tahlil chogʻida ixtiyordagi yoki sof daromad deb ataymiz. demak bu daromad iste’molning ham, jamgʻarmaning ham umumiy omili hisoblanadi. chunki jamgʻarma daromadning iste’mol qilinmaydigan qismi hisoblansa, soliqlar toʻlangandan keyingi daromad shaxsiy jamgʻarmani aniqlab beradigan asosiy omil boʻlib chiqadi. har yilgi haqiqiy iste’mol miqdori va soliqlar toʻlangandan keyingi daromad oʻrtasidagi farq shu yildagi jamgʻarma miqdorini aniqlaydi. iste’mol …

4 / 23

asayishi bilan esa koʻpayib boradi. boshqacha aytganda, klassik iqtisodchilar fikriga koʻra iste’mol real foiz stavkasining pasayib boruvchi funktsiyasi hisoblanadi. j.m.keyns klassik iqtisodchilarning bu fikrlariga qarshi chiqib, uy xoʻjaliklarining iste’mol sarflari real foiz stavkasiga u qadar bogʻliq emasligini, kishilar uchun hamma vaqt joriy iste’molning kelgusidagi iste’moldan afzalligini ta’kidlaydi. u iste’mol sarflari darajasiga ta’sir koʻrsatuvchi asosiy omil sifatida uy xoʻjaliklarining joriy daromadlarini koʻrsatadi. demak, keyns fikriga koʻra, iste’mol uy xoʻjaliklari joriy daromadlarining oʻsib boruvchi funktsiyasi hisoblanadi: )(yfc  . iste’mol funktsiyasini grafik koʻrinishida ham tasvirlash mumkin (1-rasm). bunda tik oʻqqa iste’mol sarflari, yotiq oʻqqa esa aholi ixtiyoridagi daromad miqdori joylashtiriladi. f f e2 f s = c(y) e0 s0 e1 0 y1 y 1-rasm. iste’mol funktsiyasining grafikdagi tasviri. har ikkala oʻq oʻrtasidan 45 ostida oʻtuvchi 0f toʻgʻri chiziq iste’mol sarflari va ixtiyordagi (sof) daromadning miqdoran tengligini ifodalaydi. 0y oʻqidagi har qanday daromad miqdorini ifodalovchi ushbu chiziqda joylashgan nuqta 0s oʻqning tegishli miqdordagi …

5 / 23

. biroq, bu shaxs, daromadi bunga imkon bermagan taqdirda ham, ma’lum darajada ovqatlanish, kiyinish va boshqa zarur iste’mol xarajatlarini amalga oshirishga majbur. u mazkur sarflarni yo oldingi davrda jamgʻarilgan daromadlari hisobiga, yoki oʻzgalardan qarz olish hisobiga qoplashi mumkin. iqtisodiy adabiyotlarda iste’mol sarflarining bu darajasi avtonom (ya’ni, joriy sof daromaddan mustaqil) holdagi iste’mol darajasi deyiladi. bizning grafigimizda bu daraja s0 nuqtadan boshlanadi. chizmadagi v nuqtaning oʻng tomoni esa ijobiy (musbat ishorali) jamgʻarma deb ataladi. aynan v nuqtada aholi daromadlari va sarflarining muvozanatiga erishiladi. daromad miqdori oshib borgan sari bu muvozanat buzilib, jamgʻarma miqdori ortib boradi. rasmdagi daromadning y1 darajasida iste’mol miqdori ye1e0 kesmadan, jamgʻarma miqdori esa ye0e2 kesmadan iborat boʻladi. jamgʻarma funktsiyasining grafikdagi tasviri bir oz oʻzgacha koʻrinishda boʻladi (2- rasm). s s=s(y) e0 b e2 0 y1 y 2-rasm. jamgʻarma funktsiyasining grafikdagi tasviri. rasmdan koʻrinadiki, jamgʻarma funktsiyasining grafikdagi tasviri iste’mol funktsiyasi tasvirining aksi sifatida namoyon boʻladi. bu grafikda ham v …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "investitsiya va investitsion siyosat. ishchi kuchi bandiligi va mehnat bozori"

7-mavzu. investitsiya va investitsion siyosat. ishchi kuchi bandiligi va mehnat bozori. 1. iste’mol va jamgʻarmaning iqtisodiy mazmuni hamda ularning oʻzaro bogʻliqligi milliy iqtisodiyotda yangidan vujudga keltirilgan qiymat, ya’ni milliy daromad iste’mol va jamgʻarish maqsadlarida sarflanadi. keng ma’noda iste’mol jamiyat iqtisodiy ehtiyojlarini qondirish jarayonida ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlardan foydalanishni bildiradi. bunda unumli va shaxsiy iste’mol farqlanadi. unumli iste’mol bevosita ishlab chiqarish jarayoniga tegishli boʻlib, ishlab chiqarish vositalari va inson ishchi kuchining iste’mol qilinishini, ya’ni ulardan ishlab chiqarish maqsadida foydalanish jarayonini anglatadi. shaxsiy iste’mol ishlab chiqarish sohasidan tashqarida roʻy berib, bunda iste’mol buyumlaridan be...

This file contains 23 pages in PDF format (849.0 KB). To download "investitsiya va investitsion siyosat. ishchi kuchi bandiligi va mehnat bozori", click the Telegram button on the left.

Tags: investitsiya va investitsion si… PDF 23 pages Free download Telegram