geodezik tarmoqlar rejasi

PDF 20 pages 934.8 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 934.8 KB

File type PDF

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint o‘zbekiston respublikasi qishloq xo‘jaligi vazirligi toshkent davlat agrar universiteti “о‘simliklar himoyasi, agrokimyo va tuproqshunoslik” fakulьteti “аgrokimyo va tuproqshunoslik” kafedrasi “muxandislik geodeziyasi va topografik chizmachilik” fanidan 5- ma’ruza. davlat geodezik tarmoqlari 5- ma’ruza. davlat geodezik tarmoqlari reja 1.geodezik tayanch shaxobchalarining turlari 2.planli va balandlik toʻrlarni barpo qilishning an’anaviy usullari. 3. yer sun’iy yо‘ldoshlari yordamida geodezik punkt koordinatalarini aniqlash. yer yuzasida bajarilayotgan barcha geodezik oʻlchashlardan asosiy maqsad nuqtalarning oʻzaro holatini aniqlash. joyda oʻrni uzoq vaqt saqlanadigan qilib maxsus qurilma yoki mustahkam qoziq bilan belgilangan planli koordinatasi yoki absolyut balandligi aniqlangan nuqtaga geodezik tayanch punkti (gtp) deyiladi. bunday nuqtalar yigʻindisi geodezik tayanch toʻrini tashkil etadi. planli koordinatasi ma’lum boʻlgan tayanch punktga planli tayanch punkti (ptp), absolyut balandligi ma’lum boʻlgan tayanch punktga balandlik tayanch punkti (btp) deyiladi, shunga qarab geodezik tayanch toʻrlari planli va balandlik tayanch toʻrlariga boʻlinadi. geodezik tayanch toʻrlarini (gtt) barpo etish “umumiylikdan xususiylikka” qarab barpo etiladi. siyrak joylashgan tayanch …

2 / 20

oʻlchash yordamida barpo etilishi mumkin. astronomik usulda har bir punkt koordinatasi astronomik kuzatishlardan foydalanib, bir-biri bilan bogʻlanmagan holda alohida-alohida aniqlanadi. geodezik usulda bir nechta boshlangʻich tayanch punktlarning koordinatalari astronomik kuzatishlar orqali aniqlanadi, qolgan punktlarning koordinatalari joyda bajarilgan geodezik oʻlchashlar asosida hisoblab chiqariladi. balandlik geodezik toʻri geometrik nivelirlash usulida barpo etiladi. 2.planli va balandlik toʻrlarni barpo qilishning an’anaviy usullari davlat geodezik tarmoqlarini barpo etishning asosiy usullari triangulyatsiya, poligonometriya va trilateratsiya hisoblanadi. har bir konkret holatda u yoki bu usulni tanlash toʻrni barpo etish talab etilgan aniqlik va iqtisodiy samaradorligi bilan aniqlanadi. triangulyatsiya usuli. triangulyatsiya usuli birinchi marta gollandiyalik olim snellius tomonidan taklif etilgan deb hisoblanadi. bu usul barcha mamlakatlarda keng qoʻllaniladi. usulning mohiyati quyidagidan iborat. joyning eng baland nuqtalarida uchburchaklar sistemasi tashkil etadigan geodezik punktlar mahkamlanadi (1-rasm). bu tarmoqda a boshlangʻich punktining koordinatalari aniqlanadi, har bir uchburchakda gorizontal burchaklar oʻlchanadi, hamda bazis tomon uzunligi “𝑏” va bazis tomon azimuti “𝛼” oʻlchanadi, …

3 / 20

onini beradi; tarmoqda qoʻshni joylashgan, ayniqsa uzluksiz punktlarni oʻzaro holatini yuqori aniqlikda aniqlanadi. davlat geodezik tarmoqlarini barpo etishda triangulyatsiya usuli eng koʻp qoʻllaniladi. poligonometriya usuli. bu usul anchadan buyon ma’lum, ammo uni davlat goedezik tarmoqlarini barpo etishda qoʻllash invar simlar yordamida chiziqli oʻlchashlarni bajarilishi murakkabligi tufayli yaqingacha foydalanmay kelindi. taxminan 20-asrning 60-yillaridan boshlab, geodezik ishlab chiqarishga aniq sveto-radiodalnomerlarning joriy qilinishi poligonometriya usulini rivojlantirdi va geodezik tarmoqlarni barpo etishda keng qoʻllanila boshlandi. bu usulning mohiyati quyidagidan iborat. joyda choʻzilgan yakka yoʻl (2-rasm) yoki kesishuvchi yoʻllar sistemasi shaklidagi yaxlit tarmoqni tashkil etuvchi geodezik punktlar mahkamlanadi. yoʻlning qoʻshni punktlari orasida 𝑆𝑖 tomonlar uzunligi, punktlarda esa burilish burchaklari oʻlchanadi. poligonometriya yoʻllarni azimutal oriyentirlash birlashuvchi 𝛾 burchaklar oʻlchangan holda uning oxirgi punktlarida aniqlanuvchi yoki beriluvchi azimutlar yordamida amalga oshiriladi. ba’zan yuqori klass aniqlikdagi geodezik tarmoqlarning koordinatalari ma’lum punktlari orasida poligonometrik yoʻllar oʻtkaziladi. 2-rasm. poligonometriya yoʻli. qator hollarda poligonometriya usuli, masalan, aholi yashaydigan joylarda, yirik shaharlar …

4 / 20

yatsiya qatori yoki tarmogʻiga qaraganda geometrik jihatdan ancha past hisoblanadi, poligonometriyada punktlar orasida geometrik bogʻliqliklar soni triangulyatsiyaga qaraganda ancha kam (ikkala holatda ham punktlar soni bir xil boʻlishiga qaramasdan); - ortiqcha oʻlchashlar soni (shartli tenglamalar soni) triangulyatsiyaga qaraganda poligonometriyada ancha kam, shu sababli teng sharoitlarda poligonometriya tarmogʻi triangulyatsiyaga qaraganda aniqligi ancha kichik boʻlishiga olib keladi; - poligonometriyada daladagi oʻlchashlarni nazorati triangulyatsiyaga qaraganda ancha kam, chunki poligonometriyada shartli tenglamalar soni kam, punktlar soni triangulyatsiya teng boʻlishiga qaramasdan. yuqoridagi kamchiliklardan aytishimiz mumkinki, yuqori klass aniqlikda geodezik tarmoqlarni barpo etishda poligonometriya usulining imkoniyati triangulyatsiyaga qaraganda chegaralangan. tayanayotgan punktlariga nisbatan past boʻlgan klassdagi geodezik tarmoqlarni barpo etishda ayniqsa sveto va radiodalnomerlardan foydalanilganda poligonometriya usulining operativligi kuchlidir, oʻlchash ishlarida raqamni indikatsiyalashli. trilateratsiya usuli. ushbu usul, triangulyatsiya usulidek, joylarda geodezik tarmoqlar uchburchaklar zanjiri, geodezik toʻrtburchak va markaziy sistema koʻrinishida yoki uchburchaklarning yaxlit toʻri koʻrinishida barpo etish koʻzda tutiladi, unda barcha tomonlar uzunligi oʻlchanadi (burchaklar oʻlchanmaydi).trilateratsiyada triangulyatsiya …

5 / 20

i.tomonlari oʻlchangan uchburchaklarda masofa oʻlchash nazorati umuman yoʻqligi sababli uchburchaklarda bitta ham shartli tenglama kelib chiqmaydi; tomonlari oʻlchangan geodezik toʻrtburchaklarda va markaziy sistemalarda esa atiga bittadan shartli tenglama hosil boʻladi, huddi shunday shaklli triangulyatsiyada oʻlchangan burchaklari bilan unda ancha koʻp mustaqil shartli tenglamalar paydo boʻladi: geodezik toʻrtburchakda toʻrtta, markaziy sistemada esa undan ham koʻp. 2. texnik-iqtisodiy tomondan trilateratsiya usuli triangulyatsiya usuliga yon beradi. teng sharoitlarda chiziqli oʻlchashda brigadalar shtati va transport harajatlari, burchak oʻlchashga qaraganda bir necha marta koʻp, chunki punktdan har bir oʻlchanuvchi chiziq oxiriga qaytargich oʻrnatiladi, soʻngra sveto-dalnomerni boshqa punktlarga koʻchirganda barcha ishchilarni qaytargichlar bilan boshqa punktga koʻchirishga toʻgʻri keladi, burchak oʻlchashlarda bunday ishlar talab etilmaydi. 3. mos aniqlikda burchak va chiziq oʻlchashda trilateratsiya qatori tarmoqlarida azimut uzatish aniqligi triangulyatsiyaga qaraganda ancha past boʻladi. davlat balandlik toʻri. davlat balandlik toʻri i, ii, iii, iv - klass nivelirlash toʻrlaridan iborat boʻladi. i va ii - klass nivelirlash toʻri mamlakat …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "geodezik tarmoqlar rejasi"

презентация powerpoint o‘zbekiston respublikasi qishloq xo‘jaligi vazirligi toshkent davlat agrar universiteti “о‘simliklar himoyasi, agrokimyo va tuproqshunoslik” fakulьteti “аgrokimyo va tuproqshunoslik” kafedrasi “muxandislik geodeziyasi va topografik chizmachilik” fanidan 5- ma’ruza. davlat geodezik tarmoqlari 5- ma’ruza. davlat geodezik tarmoqlari reja 1.geodezik tayanch shaxobchalarining turlari 2.planli va balandlik toʻrlarni barpo qilishning an’anaviy usullari. 3. yer sun’iy yо‘ldoshlari yordamida geodezik punkt koordinatalarini aniqlash. yer yuzasida bajarilayotgan barcha geodezik oʻlchashlardan asosiy maqsad nuqtalarning oʻzaro holatini aniqlash. joyda oʻrni uzoq vaqt saqlanadigan qilib maxsus qurilma yoki mustahkam qoziq bilan belgilangan planli koordinatasi yoki absolyut baland...

This file contains 20 pages in PDF format (934.8 KB). To download "geodezik tarmoqlar rejasi", click the Telegram button on the left.

Tags: geodezik tarmoqlar rejasi PDF 20 pages Free download Telegram