analitik geometriya elementlari

PDF 24 pages 1.4 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PDF

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

amaliy matematika i “oliy va amaliy matematika” kafedrasi 03 ma’ruza toshkent davlat iqtisodiyot universiteti analitik geometriya elementlari phd., dotsent a.i.sotvoldiyev 1 • analitik geometriyaga oid ba’zi ma’lumotlar. 2 • tekislikda toʻg‘ri chiziq tenglamasining turli koʻrinishlari. 3 • iqtisodiyotda toʻg‘ri chiziqlarning qoʻllanishiga doir misollar. 4 • fazoda toʻg‘ri chiziq va tekislik tenglamasi. reja: 1. xashimov a.r., sotvoldiyev a.i., xujaniyozova g.s., xolbozorov q.x. iqtisodchilar uchun matematika (1-modul). darslik. t.: “nihol-print” ok. 2022. 272 b. 2. татарникова о.в., швед е.в., шершнев в.г. высшая математика для экономистов. учебник. m.: кнорус. 2021. 630 с. 3. татарникова о.в. высшая математика для экономистов. практикум. m.: кнорус. 2020. 317 с. 4. бабаджанов ш.ш., наимов а.н., хашимов а.р. математика для экономистов. учебник. t.: “иқтисод-молия”. 2019. 1232 c. 5. бабаджанов ш.ш. математика для экономистов. учебное пособие. t.: “иқтисод-молия”. 2018. 748 c. 6. xashimov a.r., xujaniyozova g.s. iqtisodchilar uchun matematika (mustaqil ta’lim bo‘yicha praktikum). t.: “iqtisod-moliya”. 2019. 400 b. 7. xashimov …

2 / 24

ning sodda koʻrinishi bilan, ya’ni tekislikda toʻg‘ri chiziqlarning joylashishi bilan tanishib chiqamiz. buning uchun biz toʻg‘ri chiziqlarni analitik ifodalashni, ya’ni toʻg‘ri chiziqlarning turli ko‘rinishlarini keltirib o‘tamiz. agar d chiziqdagi har bir (x; y) nuqta f(x, y) = 0 tenglamani qanoatlantirsa, u holda f(x, y) = 0 tenglama d chiziqning tenglamasi deb ataladi. agar d chiziqni toʻg‘ri chiziq deb qarasak, u holda f(x, y) = 0 tenglama d toʻg‘ri chiziqning tenglamasi boʻladi.  toʻg‘ri chiziqning umumiy (normal) tenglamasi: ta’rif. 0ax by c+ + = y kx b= +  toʻg‘ri chiziqning burchak koeffisiyentli tenglamasi: bu kabi tenglamalardan iqtisodiyotda milliy daromadni oʻrganishda foydalanish mumkin. masalan, milliy daromadni hisoblashda iqtisodning eng sodda modelidan foydalanish maqsadida uni ikki sektordan: xoʻjaliklar (iste’molchilar) va korxonalardan (ishlab chiqaruvchilar) iborat deb qaraymiz. korxonalar quyidagi resurslardan: yer, kapital, mehnat resurslari va xomashyolardan mahsulotlarni ishlab chiqarishda va iste’molchilarga xizmat koʻrsatish sohalarida foydalanadi. bu resurslar ishlab chiqarish koʻrsatkichlari sifatida korxonalarga tegishli …

3 / 24

( , )s m n m(3; 4) nuqtadan oʻtuvchi, vektorga parallel boʻlgan toʻg‘ri chiziqning parametrik va umumiy tenglamalarini tuzing. 3 4 3 7 x y− − = − m. 3 4 3 7 x y t− − = = − 3 3 4 7 x t y t − = −  − = 7 3 33 0x y+ − = ( 3, 7)s −   m(x0; y0) nuqtadan oʻtuvchi, vektorga perpendikulyar boʻlgan toʻg‘ri chiziq tenglamasi: 0 0( ) ( ) 0a x x b y y− + − =  toʻg‘ri chiziqning a va b kesmalar boʻyicha tenglamasi: 1x y a b + = ( , )n a b m(–2; 6) nuqtadan oʻtuvchi, vektorga perpendikulyar boʻlgan toʻg‘ri chiziqning umumiy va kesmalar bo‘yicha tenglamalarini toping. 4( 2) 5( 6) 0x y+ + − = 4 5 22x y+ = m. 4 5 22 0x y+ − = 1 5,5 …

4 / 24

eometriyaning boshlang‘ich tushunchalaridan boʻlib, uni turli usullarda aniqlash mumkin. biz tekislikni aniqlashning ba’zi usullari bilan tanishib chiqamiz. shuni alohida ta’kidlashimiz zarurki, bizga ma’lum ma’lumotlar yordamida aniqlangan tekislik yagona boʻlishi kerak.  belgilangan m0(x0; y0; z0) nuqtadan oʻtuvchi va vektorga perpendikulyar tekislik tenglamasini tuzamiz. ma’lumki, bunday tekislik yagona. 0 0 0( ) ( ) ( ) 0a x x b y y c z z− + − + − = ( )0 0 00ax by cz d d ax by cz+ + + = = − − − yoki eslatma. tekislikka perpendikulyar boʻlgan har qanday vektor tekislikning normal vektori deyiladi. ( , , )n a b c ( , , )n a b c (3, 2,4)n −u holda vektor berilgan tekislikning normal vektori. ikkita parallel tekislik umumiy normalga ega. 3( 1) 2( 3) 4( 2) 0x y z− − + + + = m. m0(1; –3; –2) nuqtadan oʻtuvchi va 3x …

5 / 24

n tekisliklar kesishmasidan iborat nuqtalarning geometrik oʻrni sifatida aniqlash mumkin.  toʻg‘ri chiziqning umumiy tenglamasi: 1 1 1 1 2 2 2 2 0 0 a x b y c z d a x b y c z d + + + =  + + + = toʻg‘ri chiziqqa parallel boʻlgan ixtiyoriy vektor toʻg‘ri chiziqning yoʻnaltiruvchi vektori deb ataladi. yuqoridagi tenglamalar sistemasi yordamida ifodalangan toʻg‘ri chiziqning yoʻnaltiruvchisini 𝒔𝒔 = [𝒏𝒏1 × 𝒏𝒏2] kabi aniqlash mumkin. 1 1 1 1( , , )n a b c 2 2 2 2( , , )n a b cva normal vektorlar. bunda 0 0 0 x x mt y y nt z z pt = +  = +  = + 0 0 0x x y y z z m n p − − − = = fazoda toʻg‘ri chiziqning parametrik tenglamasi fazoda toʻg‘ri chiziqning kanonik tenglamasi  fazoda toʻg‘ri chiziqda yotuvchi …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analitik geometriya elementlari"

amaliy matematika i “oliy va amaliy matematika” kafedrasi 03 ma’ruza toshkent davlat iqtisodiyot universiteti analitik geometriya elementlari phd., dotsent a.i.sotvoldiyev 1 • analitik geometriyaga oid ba’zi ma’lumotlar. 2 • tekislikda toʻg‘ri chiziq tenglamasining turli koʻrinishlari. 3 • iqtisodiyotda toʻg‘ri chiziqlarning qoʻllanishiga doir misollar. 4 • fazoda toʻg‘ri chiziq va tekislik tenglamasi. reja: 1. xashimov a.r., sotvoldiyev a.i., xujaniyozova g.s., xolbozorov q.x. iqtisodchilar uchun matematika (1-modul). darslik. t.: “nihol-print” ok. 2022. 272 b. 2. татарникова о.в., швед е.в., шершнев в.г. высшая математика для экономистов. учебник. m.: кнорус. 2021. 630 с. 3. татарникова о.в. высшая математика для экономистов. практикум. m.: кнорус. 2020. 317 с. 4. бабаджанов ш.ш., наимов...

This file contains 24 pages in PDF format (1.4 MB). To download "analitik geometriya elementlari", click the Telegram button on the left.

Tags: analitik geometriya elementlari PDF 24 pages Free download Telegram