falsafiy tafakkur tarixi

PDF 28 pages 665.9 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 665.9 KB

File type PDF

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

2- mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. sharq falsafasi savollar: 1.qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlarning paydo bulishi.misr va bobil va falsafiy maktablari 2.qadimgi hindistonda falsafiy maktablar 3.islom dining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti 4.sharq panteizmi va perpatetizmi shark mutafakkirlari : abu rayxon beruniy, abu nasr faobiy,ibn sinoning ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy –axlokiy ta’limotlari 5.temuriylar sulolasi davri :abduraxmon jomiy va alisher navoiy ijodida gumanizm 6.xix asr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilgor ijtimoiy- siyosiy fikrlar . 7.sharq istilosi bilan boglik uygonish harakatlari osiyosentrizm,panturkizm,panislomizm,marivatparvarlik va jadidchilik ta’limotlari .8.xx-xx1 asr uzbek falsafasi 1-masala. birinchi prezidentimiz i.a.karimov «fidokor» gazetasini muxburining savollariga bergan javoblarida ta’kidlaganidek: «biroq bizda haligacha falsafa bo’yicha talab darajasidagi darsliklar «jahon falsafasi», «sharq falsafasi» kabi zarur kitoblar yaratilmayotganligini qanday izohlash mumkin? dunyo tan olgan ko’p ulug’ faylasuflarning asarlari hanuzgacha o’zbek tilida nashr etilmagani tufayli aksariyat ziyolilar, xususan, yoshlarimiz ularning g’oyaviy qarashlari bilan yaxshi tanish emas. suqrot va aflotun, nisshe va …

2 / 28

iyat taraqqiyoti natijasida kishilarning hayotiy faoliyatlari kengayib, aqliy zakovati ham boyib borishi tabiiy jarayon. insoniyat tarixidagi har bir davr falsafiy masalalarni tadqiq qilishda o’ziga xos yo’lni tanlab, o’z davri nuqtai nazaridan tahlil qilib kelgan. mifologik va diniy dunyoqarash zaminida paydo bo’lgan falsafiy dunyoqarash insonlar ma’naviy hayotining yangi bosqichiga ko’tarildi, natijada dunyoni aql ko’zi, tafakkur salohiyati bilan o’rganish boshlandi, ya’ni dunyoni ilmiy tushunishning zamini yaratildi. falsafa tarixida bir-biriga o’xshamagan, hatto bir-biriga qarama-qarshi bo’lgan qarashlar, tizimlar, fikrlar paydo bo’lsa-da, ularning hammasi falsafiy tafakkurning rivojlanishida biror darajada xizmat qilgan. sharq qadimiy madaniyat o’chog’i va jahon sivilizasiyasining beshigi deya bejiz ta’riflanmagan. g’arb madaniyati tarixini o’rganish jarayonida yevropasentrizm nazariyasiga og’ib ketish g’ayriilmiy bo’lgani kabi masalaning sharq bilan bog’liq jihatini tahlil etganda ham osiyosentrizm g’oyalari ta’siriga tushmaslik lozim. shu bilan birga, sharqning o’ziga xosligi, unga mansub bo’lgan madaniy taraqqiyot jahon sivilizasiyasining beshigi, dunyo xalqlari rivojiga qo’shilgan munosib hissa ekani ham sir emas. bu hol jahonning barcha …

3 / 28

ida «yeng qadimgi tarix» darsliklari orqali ma’lumot berilgan. zukko talabalar o’sha davrlarda qanday siyosiy jarayonlar kechgani, qanday podsholik va imperiyalar bo’lganini yaxshi biladi. biz bugun o’sha davrlardagi falsafiy dunyoqarash, qadimgi ajdodlarimizning fikr-mulohazalari, o’ziga xos ta’limotlarning asosiy tamoyillari bilan yaqinroq tanishmoqchimiz. ko’xna sharq sivilizasiyasining beshiklaridan biri bo’lgan mirs, qadimgi zamonda ilk o’troq hayot va o’ziga xos dehqonchilik an’analari boshlangan nil daryosi bo’ylaridagi madaniyat dunyo olimlari diqqatini tortib keladi. bizlarga ma’lumki qadimgi sharq va antiq dunyo falsafasi dastavval mifologik dunyoqarash tarzida vujudga kelganligini bilamiz. shuningdek, qadimgi sharq va antik dunyo falsafasining shakllanishi va taraqqiyotining o’ziga xos umumiy va xususiy jihatlari va qonuniyatlari mavjud. ularga xos bo’lgan umumiy qonuniyat: sharqda ham antik dunyo falsafasi ham yuqorida ta’kidlab o’tganimizdek mifologiyaga asoslanadi. falsafa ma’lumki mifologik dunyoqarash voqyealikning xayoliy in’ikosi sifatida asosan qadimgi davr kishilari uchun xarakterlidir. qadimgi kishilar bu afsona va voqyealarni umumlashtirib, ularni xayoliy shakllarda tasvirlaganlar. mifologik dunyoqarashda tabiat kuchlari alohida jonli vujudlar ko’rinishida …

4 / 28

llikda qadimgi xitoy, hindiston va yunonistonda vujudga kelgan sivilizasiya bilan bog’liq zkanligini aytib o’tish kerak. eramizdan oldingi vi asrlarda eski ijtimoiy hayotning buzilib, yangicha yashashning boshlanishi, iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy zamin, shuningdek ma’naviy imkoniyatlarning vujudga kelishi bilan qadimgi davr sivilizasiyasi natijasi o’laroq dunyoni chuqurroq va atroflicha o’rganishni o’z maqsadi qilib qo’ygan falsafiy dunyoqarash paydo bo’ldi. falsafa jamiyatdagi quyidagi ehtiyojlar tufayli shakllana boshladi: a) taraqqiy etayotgan olamga, insonga, uning ongiga qarashlarga doir ta’limotlarni yaratish zaruriyati; b) olamning boshlag’ich asoslari va rivojlanish qonuniyatlarini ishlab chiqish kerakligi; v) olam haqidagi tafakkurning oqilona uslubiga mantiqiy fikrlashga va bilish nazariyasiga tug’ilgan ehtiyojlar paydo bo’lganligi; g) afsonaviy va diniy tasavvurlardagi xayoliy fikrlarga asoslangan odamlarning ilmiy bilishdagi falsafiy tafakkur qilishdagi ongsizlikka barham berish zaruriyati. falsafaning rivojlanib borishi jarayonida undan dastlab matematika, geometriya, astronomiya(yer.av i-ii asr va er. i-ii asrlari), keyinchalik fizika, ximiya,biologiya fiziologiya, so’ngra ijtimoiy va gumanitar fanlar ajralib chiqdi. bu fanlar avval dalillar to’plash, ularni bir, tizimga …

5 / 28

misrda dastlabki diniy-falsafiy fikrlar rivoj topgan. jahon mahnaviyati durdonalaridan biri misr madaniyatidir. misr mifologiyasida ijtimoiy hayot haqida, hayot ma’nosi to’g’risida fikr ritib, dunyo ne’matlaridan bahramand bo’lib, shod-hurram yashashga, o’lim vahimasiga tushmaslikka da’vat etganlar. «nasixatnoma» asarida odamlarni bilim olishga, unga ixlos qo’yishga chaqiriladi. dastlabki taqvim (kalendar), tibbiyotga doir asarlar misrda paydo bo’lgani shu da’vatlarning dastlabki samaralari edi. qadimgi misr yodgorliklarida tibbiy hodisalar moddiy ibtidosi haqida fikrlar bor. ularda hamma narsalarning asosi suv, butun koinotda havo mavjud deyilgan. ba’zi misr yodgorliklarida «inson o’lgach, uning jismi kulga aylanadi», «o’z nomining abadiy qolishini hohlagan kishi oxirat haqida hayol qilmasdan, bu dunyo ishlari bilan shug’ullanishi lozim» deyilgan. bobilda, xususan, xammurapi davrida (yer.av iv ming yillikning boshlari) quldorlik tuzimining ijtimoiy ziddiyatlari keskin tus oldai. ishlab chiqarishning taraqqiy etishi bilan bobilda astronomiya, matematika, geografiya fanlarida ma’lum yutuqlarga erishildi. bobil olimlari algebraning asoslarini, kvadrat va kub ildizlarni chiqarishni bilganlar, astronomlar osmon yulduzlari kartasini chizganlar. er. av. ii asrda …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "falsafiy tafakkur tarixi"

2- mavzu: falsafiy tafakkur taraqqiyotining asosiy bosqichlari. sharq falsafasi savollar: 1.qadimgi sharqda asotiriy tassavurlar va falsafiy bilimlarning paydo bulishi.misr va bobil va falsafiy maktablari 2.qadimgi hindistonda falsafiy maktablar 3.islom dining vujudga kelishi va falsafiy ta’limoti 4.sharq panteizmi va perpatetizmi shark mutafakkirlari : abu rayxon beruniy, abu nasr faobiy,ibn sinoning ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy –axlokiy ta’limotlari 5.temuriylar sulolasi davri :abduraxmon jomiy va alisher navoiy ijodida gumanizm 6.xix asr oxiri va xx asr boshlarida markaziy osiyoda ilgor ijtimoiy- siyosiy fikrlar . 7.sharq istilosi bilan boglik uygonish harakatlari osiyosentrizm,panturkizm,panislomizm,marivatparvarlik va jadidchilik ta’limotlari .8.xx-xx1 asr uzbek falsafasi 1-masala. biri...

This file contains 28 pages in PDF format (665.9 KB). To download "falsafiy tafakkur tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: falsafiy tafakkur tarixi PDF 28 pages Free download Telegram