tabiatshunoslikning paydo bo‘lishi, asosiy vazifalari va yo‘nalishlari

PDF 12 pages 253.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 253.5 KB

File type PDF

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mashg‘ulot turi: ma’ruza (kirish ma’ruzasi) mavzu:tabiatshunoslikning paydo bo‘lishi, asosiy vazifalari va yo‘nalishlari. mavzu rejasi: 1.tabiatshunoslikning ilmiy asoslari. 2.sharq mutafakkilarning tabiat haqidagi qarashlari. tabiat – bu insoniyat yashashi uchun buyuk makon, nozu-ne‘matlar manbai bo‘lib, uni asrash har bir insonning burchi, bu borada xalqimiz o‘zining milliy-tarixiy an‘analariga ega. bu an‘analar doimo rivojlantirilib, boyitib kelingan. o‘tmishdan ma‘lumki, tabiat insoniyat uchun bebaho qadriyatdir. tabiat, tug‘ilish, yashash, o‘sish-faoliyat maydoni. inson tabiat bilan birga yashaydi, o‘sadi, rivojlanadi.respublikamiz mustaqillikka erishgandan so‘ng tabiatni muhofaza qilishga oid ma‘naviy qadriyatlar ham xalq hayotida to‘laroq namoyon bo‘la boshladi. mustaqillik tufayli yurtimizda qadim-qadim zamonlarda kechgan davlatchilik taraqqiyoti, ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, madaniy-ma‘naviy hayotni atroflicha tahlil va tadbiq etish imkoniyati vujudga keldi9. "xalqning madaniy qadriyatlari, ma‘naviy merosi ming yillar mobaynida sharq xalqlari uchun qudratli ma‘naviyat manbai bo‘lib xizmat qilib kelmoqda. uzoq vaqt davom etgan qattiq mafkuraviy tazyiqqa qaramay o‘zbekiston xalqi avloddan-avlodga o‘tib kelgan o‘z tarixiy va madaniy qadriyatlarini hamda o‘ziga xos an‘analarini saqlab qolishga muvaffaq …

2 / 12

biyaning maqsadlari to‘g‘risidagi tasavvur qanday vujudga kelgan va bu tasavvurlar keyinchalik qanday rivojlanganligi hamda pedagogik tomondan qanday ta‘rif va tavsif berilganini eslash maqsadga muvofiqdir. shuni aytish kerakki, hayotda har bir fanning yuzaga kelishi hayotiy zarurat natijasidir. bolalarni tabiat bilan tanishtirish metodikasi ham ana shunday hayotiy zaruratning mahsulidir. bu fan o‘z oldiga ana shu tabiat elementlari vositasida tabiat - bitmas-tuganmas xazinadir. o‘simliklar dunyosi, hayvonot olami yosh qalbning to‘g‘ri o‘sib shakllanishida, tabiatda bo‘ladigan voqea- hodisalarning sir-asrorini o‘rganib voyaga etishida katta manba bo‘lib xizmat qiladi. tabiatdagi narsalar ikki qismdan: jonsiz va jonli tabiatdan iboratdir. jonsiz tabiatga er, quyosh, yulduzlar, suv, havo, toshlar, tuproq, jonli tabiatga esa o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar, odamlar kiradi. jonsiz tabiat deyilishiga sabab ular oziqlanmaydi, o‘smaydi, ko‘paymaydi, rivojlanmaydi. masalan, toshni olsak, unga suv ham, havo ham kerak emas. jonli tabiatga kiruvchilar esa oziqlanadilar, nafas oladilar, o‘sadilar va ko‘payadilar. jonli tabiat vakillari o‘simlik, havo, suv, yoruhlik, issiqlik va ozuqa bo‘lmasa yashay olmaydi. …

3 / 12

lanishiga olib keladi. o‘rta osiyo xalqlari, jumladan o‘zbek xalqi qadimdan ekologik madaniyat merosiga ega. eng mo‘tabar, qadimgi qo‘lyozmamiz «avesto» xalqimizning bebaho mulki sanaladi. bu nodir kitob bundan o‘ttiz asr muqaddam shu zaminda yashagan ajdodlarimizning biz avlodarga qoldirgan ma‘naviy tarixiy merosidir. «avesto», ayni zamonda, bu qadim o‘lkada buyuq davlat, yuqsak ma‘naviyat va madaniyat bo‘lganligidan guvoqlik beruvchi tarixiy qujjatdir https://fayllar.org/jamiyatning-falsafasiy-tahlili-reja.html https://fayllar.org/jamiyatning-falsafasiy-tahlili-reja.html «avesto» tabiat, jamiyat va inson o‘rtasidagi munosabatlarni ma‘naviy, ruhiy va axloqiy mezonlar orqali uyqunlashtiruvchi, kishini qurshab olgan olamni o‘rganishga chorlaguvchi falsafadir. «avesto»da noyob dorivor giyoqlar haqida qimmatli ma‘lumotlar mavjud. bundan tashqari, uy-joy, atrof-muqit, tabiatni muqofaza qilish, uni asrash to‘g‘risida tavsiyalar berilgan. «avesto»da er, suv, xona, inson tana azolari, kiyim-kechaklarni toza tutish haqida yozilgan. atrof-muqit, ko‘chalarni, butazorlaru o‘tloqlarni, erni iflos qilgan kishilar jazolanganlar. shuningdek, muqit tozaligini saqlash va kasalliklarni oldini olish maqsadida axlatlarni, ifloslangan joylarni tosh, tuproq, qum bilan ko‘mib tashlash buyurilgan. asarda kasallik tarqatuvchi qasharotlarni yo‘qotish, shuningdek, uy hayvonlarini to‘g‘ri parvarish …

4 / 12

ulik uchun yovuz kuchlar bilan kurashi, erkinlik, ijodkorlik va bunyodkorlik yo‘lidagi orzulari o‘z ifodasini topgan. "avesto" faqat odamninggina emas, balki bir hovuch tuproq, bir qultum suv, bir nafaslik havoning ham muqaddas ekanligi haqidagi kitob. "avesto" erning, daryolaru bog‘lar, tog‘laru buloqlar, ko‘lu sahrolar, otu tuyalar uyuri, molu itlar, o‘simligu giyohlarning bunyod etish tarixiga doir asar12 . ajdodlarimiz ekologik ta‘lim-tarbiya borasida ham boy meros qoldirgan. bunga "avesto"da ifodalangan ekologik yo‘nalishdagi qarashlar va o‘gitlar, https://fayllar.org/anaxita-nohid--zardushtiylikda-yer-suv-hosildorlik-farovonlik.html zardushtiylik bilan bog‘liq an‘analar, urf-odatlar, bayramlar, suvga, erga sajda qilish, olovning poklovchi kuchiga e‘tiqod, ajdodlar ruhiga topinish misol bo‘la oladi. zardushtiylikning yaratuvchilari turli xalqlarning tabiatga va tabiat hodisalariga topinishidan, diniy bayramlar va urf-odatlaridan ustalik bilan foydalanganlar. uning negizidagi asosiy narsa yorqin dualizm: dunyoning ibtidosidagi nur va zulmat, ezgulik va yovuzlik bo‘lib, ular yaxshilik xudosi ahura mazda va yovuzlik xudosi anhra manu timsolida namoyon bo‘ladi. ularning birinchisi ezgu hodisalar: er, suv, havo, olovning ijodkori bo‘lib, hayot, poklik, salomatlik, aql, …

5 / 12

as bo‘lagi, shu sababli ajdodlarimizning erga mehri o‘zgacha bo‘lgan. ona zaminni ehtiyot qilishda sir-asror mo‘l-ko‘l, karomat kattadir, chunki er barcha boylikning asosi, butun tiriklikning manbaidir13 . zardushtiylar e‘tiqodicha, er har xil iflos narsalar, ayniqsa, inson va hayvonlar jasadining ko‘milishidan paydo bo‘ladigan narsalardan poklanishga ehtiyoj sezadi. e‘tiqodga ko‘ra, o‘limning o‘zi ham yovuz kuchlarning ishi hisoblangan. bu yovuzkuchlar o‘limdan so‘ng ham jasad atrofini tark etmaydi. shunga ko‘ra vafot etganlarning jasadlari tog‘ qoyalari, sahrolar, maxsus sokinlik minoralarida qoldirilgan va ularning suyaklarigina qolmaguncha qo‘l tekkizilmagan. so‘ng suyaklar yig‘ilib maxsus idish – "assuar"larga solingan va maxsus joylarga ko‘milgan. e‘tiqod qiluvchilar uchun o‘lik tananing muqaddas er, suv yoki o‘simliklarga tegib turmasligi favqulodda muhim ahamiyatga ega bo‘lgan. https://fayllar.org/qiziqarli-hayvonot-olami.html zardushtiylik ta‘limotida atrof muhitga nisbatan madaniyatning teranligi va kuchliligi insonni hayratga soladi. zero, uning dolzarbligi hozir ham o‘z kuchini saqlab qolmoqda. bu o‘rinda erni ifloslantirmay va hosildorligicha saqlash, o‘simlik va daraxtlarni o‘stirish, hayvonlarni parvarishlash kabi masalalar ko‘zda tutilgan. axlatlarni …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatshunoslikning paydo bo‘lishi, asosiy vazifalari va yo‘nalishlari"

mashg‘ulot turi: ma’ruza (kirish ma’ruzasi) mavzu:tabiatshunoslikning paydo bo‘lishi, asosiy vazifalari va yo‘nalishlari. mavzu rejasi: 1.tabiatshunoslikning ilmiy asoslari. 2.sharq mutafakkilarning tabiat haqidagi qarashlari. tabiat – bu insoniyat yashashi uchun buyuk makon, nozu-ne‘matlar manbai bo‘lib, uni asrash har bir insonning burchi, bu borada xalqimiz o‘zining milliy-tarixiy an‘analariga ega. bu an‘analar doimo rivojlantirilib, boyitib kelingan. o‘tmishdan ma‘lumki, tabiat insoniyat uchun bebaho qadriyatdir. tabiat, tug‘ilish, yashash, o‘sish-faoliyat maydoni. inson tabiat bilan birga yashaydi, o‘sadi, rivojlanadi.respublikamiz mustaqillikka erishgandan so‘ng tabiatni muhofaza qilishga oid ma‘naviy qadriyatlar ham xalq hayotida to‘laroq namoyon bo‘la boshladi. mustaqillik tufayli ...

This file contains 12 pages in PDF format (253.5 KB). To download "tabiatshunoslikning paydo bo‘lishi, asosiy vazifalari va yo‘nalishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatshunoslikning paydo bo‘li… PDF 12 pages Free download Telegram