мактабгача ёшдаги болаларда психик жараёнларни ривожлантириш

PPT 24 pages 1.8 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPT

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

мактабгача ёшдаги болаларда психик жараёнларни ривожлантириш мактабгача ёшдаги болаларда психик жараёнларни ривожлантириш режа: 1. мактабгача даврда харакатнинг активлашуви, жисмоний ўсиш. 2. мактабгача даврда етакчи фаолият. 3. мактабгача даврда билиш жараёнларининг фаоллашуви. инқироз даврида боланинг катталарга қаршилик кўрсатиши ҳам турли кўринишларга эга бўлиб, улар ўткинчи психологик ҳолат ва ҳодисага ўхшайди. лекин оила ва боғчада қийнчиликларни енгиш жараёнида боланинг шахсига унинг ўзига хос хусусиятларин ҳисобга олган ҳолда тўғри ва оқилона ёндашиш уни инқироздан руҳан мутлақо соғлом олиб чиқиш имконини яратади. қуйида ана шу қаршиликларнинг айрим кўринишлари ҳақида қисқача тўхталамиз. кўпчилик психологларнинг тақиқотларидан ва ўзимизнинг кузатишларимиздан маълумки, болалар мазкур инқироз даврида бир неча кўринишдаги қайсарлик ёшини босиб ўтадилар. ана шу кўринишларнинг биттаси биз назарда тутган даврга, яъни боланинг 3 ёшига тўғри келади. айни шу 3 ёшда болада ўз иродасига ишонч хисси туғилади, у ўзлигини англай бошлайди. ўзлигини англаш қарама-қаршиликларларни, зиддиятларни енгиш билан амалга ошади. мазкур ёшдаги бола баъзан ўзига айтилган сўзларнинг моҳиятини тушунмаслиги, …

2 / 24

а саволларга бир маромда “йўқ”, “керакмас”, “бермайман”, “билмайман” деб жавоб қайтаверади. катталар билан бола ўртасидаги муносабатнинг бузилиши туфайли унинг хатти-ҳаракатида ўжарлик иллати пайд бўлади. бунинг асосий сабаби болада ўзининг ички кечинмалари, ҳис-туйғуларига боғлиқ ҳаракатларни мустақил бажариш истаги туғилиши, “мен” билан боғлиқ бутунлай янги нуқтаи назарнинг вужудга келишидир. мазкур даврни инсон шахсини шакллантиришда энг мураккаб давр десак, хато қилмаган бўламиз. шунга кўра катта ёшдаги одамлар, ота-оналар, боғча тарбиячилари шу даврда болага ундаги ўзгаришларни, мураккаб ички кечинмаларларнинг моҳиятини психологик инқирозини инобатга олагн ҳолда муносабатда бўлсалар, нур устига нур бўлади. юқорида айтганимиздек, бу даврда боланинг иродаси, иродавий сифати такомиллаша болайди, шахснинг мураккаб фазилатлари, характер хислатлари баркамоллашади. бола ўзлигини англашининг ташқи ва ички белгилари яққол кўзга ташланади. “ўзим” билан боғлиқ эзгу ният мутақилликка интилиш туйғусини вужудга келтиради, бинобарин, уларнинг таъсири туфайли унда ўз хулқ-атвори, “юриш-туриши” билан катталарнинг мақтови ва олқишини эшитиш иштиёқи туғилади. шахснинг хулқини баҳолаш кейинчалик ўзини ўзи баҳолаш даражасига етади. ролли ўйин …

3 / 24

нг барча жабҳаларини қамраб оладиган ролли ўйин уларда бирданига эмас, балки турмуш тажрибасининг ортиши, тасаввур оброзларининг кенгайиши натижасида вужудгакелади ва моҳисти ва мазмуни жиҳатдан оддийдан мураккабга қараб такомиллашиб боради. йирик психологлар а.валлон, ж.пиаже, л.с.виготский, с.л.рубинштейн, а.н.леонтьев, б.г.ананьев, д.б.эльконин ва бошқаларнинг фикрича, гўдаклик даврида боланинг предметли фаолияти негизида ролли вйин учун энг зарур шароитлар аста-секин вужудга кела бошлайди. мазкур олимлар ва уларнинг шогирдлари тўплаган маълумотларга асосланиб ролли ўйинни вужудга келтирувчи муҳим омиллар қаторига қуйидагиларни киритиш мумкин: 1) гўдаклик давридаги предмет билан уни ҳаракатлантириш орасидаги боғлиқлик ўз аҳамиятини йўқота боради, натижада предмет билан ҳаракат алоҳида ҳукм суриш имконияти туғилади ва бола уларни алоҳида умумлашган тарзда акс эттира бошлайди; 2) бола ҳақиқий ўйинчоқлар ўрнига уларнинг асл моҳиятини тўла акс эттиролмайдиган ясама ва беўхшов нусхаларидан кенг фойдаланади (фабрикада тайёрланган қўғирчоқ ёки автомабиль ўрнига уйда ясаб берилган шундай нарсалар билан қаноатлантириш); 3) боланинг ўз хатти-ҳаракатлари катталарнинг ишларидан фарқланишига интилиши, унда ўзига хос шахсий ҳаракат кўникмасининг …

4 / 24

уомала ва мулоқотга киришуви. бунда катталарнинг болага бевосита таъсир кўрсатиш услуби ҳал қилувчи роль ўйнайди. б) ҳар хил кўринишдаги ўйинчоқлар ва тарбиявий таъсир воситаларининг мухайёлиги; шундай қилиб, психолог адабиётлар таҳлилига таяниб мактабгача ёшдаги болаларнинг ўзига хос хусусиятлари қаторига қуйидагиларни киритиш мумкин: 1) бола одамларнинг фаолияти, уларнинг предметларга муносабати ва ўзаро муомаласига қизиқади; 2) болалар ролли ўйинда атрофдаги воқеликнинг энг ташқи ифодали, жўшқин хис-туйғули жиҳатларини акс эттирадилар; 3) ролли ўйинда бола катталар билан бир хил шароитда, ягона заминда яшаётганини ҳис этган ҳолда ўз истагини амалиётга тадбиқ қилади; 4) катталар ҳаёти ва фаолиятига кириш боланинг тасаввури тимсоллари тариқасида намоён бўлса ҳам, умуман унинг чинакам шахсий ҳаётида ўчмас из қолдиради. мактабгача ёш даврида ўйиннинг такомиллашуви. психология қабул қилинганидек, ролли ўйин фаолияти сюжет ва мазмундан ташкил топади. одатда сюжет деганда, ўйин фаолиятида болалар акс эттирадиган воқеликнинг доираси тушунилади. ўйин сюжети турли даврга, синфий хусусиятга, оилавий турмуш тарзига, географик ва ишлаб чиқариш шароитларига боғлиқ ҳолда …

5 / 24

мкин. бизнингча, д.б.элькониннинг таснифи маъқулдир. у мактабгача ёшдаги болаларга хос ролли ўйинларнинг сюжетига кўра учта гуруҳга ажратишни тавсия қилади: 1) маиший мавзу сюжетига оид ўйинлар; 2) ишлаб чиқариш сюжетига маалуқли ўйинлар; 3) ижтимоий-сиёсий сюжетли ўйинлар. муаллиф айрим ўйин турлари мактабгача ёшдаги болаларнинг барча бўғинларига мослигини, сюжетлар маишийдан ишлаб чиқаришаг қараб ва ундан ижтимоий-сиёсий воқеаларни акс эттиришга қараб ривожланишини алоҳида уқтиради. унинг фикрича, ўйин сюжетидаги бундай изчиллик боланинг билим савияси, турмуш тажрибаси кенгайиши, унинг катта ёшдаги одамлар турмушига чуқурроқ кириб бориши билан боғлиқдир. дархақиқат, ўйин сюжетининг ўсиши турмушнинг тобора янги қирраларини акс эттириш билан чекланиб қолмай, муайян сюжетнинг ўзига хос бошқа кўринишлари билан бойиши сабабли ҳам амалга ошади. катта ёшдаги болаларда ўйин фаолияти мутлақо бошқача ўтади, чунончи бир ҳаракат иккинчи ҳаракат билан узлуксиз боғланиб кетади, баъзи бир ҳаракатлар эса сўз ёрдамида қисқартирилади (“келинг, хуш кўрдик” ҳаракат билан эмас, балки сўз орқали ифодаланади) ва умумлаштирилади. ролли ўйин болаларнинг ҳамкорликдаги фаолияти маҳсули тариқасида …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "мактабгача ёшдаги болаларда психик жараёнларни ривожлантириш"

мактабгача ёшдаги болаларда психик жараёнларни ривожлантириш мактабгача ёшдаги болаларда психик жараёнларни ривожлантириш режа: 1. мактабгача даврда харакатнинг активлашуви, жисмоний ўсиш. 2. мактабгача даврда етакчи фаолият. 3. мактабгача даврда билиш жараёнларининг фаоллашуви. инқироз даврида боланинг катталарга қаршилик кўрсатиши ҳам турли кўринишларга эга бўлиб, улар ўткинчи психологик ҳолат ва ҳодисага ўхшайди. лекин оила ва боғчада қийнчиликларни енгиш жараёнида боланинг шахсига унинг ўзига хос хусусиятларин ҳисобга олган ҳолда тўғри ва оқилона ёндашиш уни инқироздан руҳан мутлақо соғлом олиб чиқиш имконини яратади. қуйида ана шу қаршиликларнинг айрим кўринишлари ҳақида қисқача тўхталамиз. кўпчилик психологларнинг тақиқотларидан ва ўзимизнинг кузатишларимиздан маълумки, болалар мазку...

This file contains 24 pages in PPT format (1.8 MB). To download "мактабгача ёшдаги болаларда психик жараёнларни ривожлантириш", click the Telegram button on the left.

Tags: мактабгача ёшдаги болаларда пси… PPT 24 pages Free download Telegram