muomala madaniyati va axloqiy tarbiya

DOCX 32.4 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

mavzy №18. axloqiy tarbiya va madaniyat uyg’unligi reja: 1. muomala madaniyati – axloqiy madaniyatning tarkibiy qismi va uning ijtimoiy-tarixiy ahamiyati. 2. kasbiy odobning axloqiy madaniyat bilan uyg'unligi. 3. san'atning shaxs axloqiy tarbiyasiga ta'siri. 4. “ommaviy madaniyat”ning yoshlar dunyoqarashiga ta'siri. i. talaba muomala madaniyati – axloqiy madaniyatning tarkibiy qismi va uning ijtimoiy-tarixiy ahamiyatini yoritishda tavsiya etilgan adabiyotlar asosida quyidagi masalalarni tahlil etishi zarur. axloqiy madaniyatning eng muhim unsurlaridan biri – muomala odobi. u, mohiyatan, o’zaro hamkorlikning shakllaridan biri. inson zoti bir–biri bilan hamkorlik qilmasdan, o’zaro tajriba almashmasdan, bir–biriga ta’sir ko’rsatmasdan rasmana yashashi mumkin emas. muomala odam uchun ehtiyoj, zarurat, sog’lom kishi usiz ruhan qiynaladi, kayfiyati tushib boradi. bu o’rinda buyuk ingliz yozuvchisi daniel defo qalamiga mansub mashhur «robinzon kruzoning sarguzashtlari» asarini eslashning o’ziyoq kifoya: jumaboyni topib olgan robinzonning naqadar quvonishiga ham sabab ana shunda. muomala odobi boshqa kishilar qadr–qimmatini, izzatini joyiga qo’yishni, an’anaviy axloqiy–me’yoriy talablarni bajarishni taqozo etadi. shuning barobarida, u …

h, aniq, bosiq, salobat bilan so’zlash hamsuhbatingiz yoki tinglovchining diqqatini tortishda muhim rol o’ynaydi, so’zlovchining nutq madaniyati darajasini ko’taradi. muomala odobida tilning sofligi masalasi ham muhim. til sofligi buzilishining asosiy uch xil ko’rinishi mavjud: birinchisi – bir tilda so’zlashayotib, ikkinchi tilga o’tib ketish, to’g’rirog’i, birvarakay «ikki tilda» so’zlashish, misol qilib, ikki talabaning so’zlashayotganda o’zbek tilida rus tiliga, rus tilidan o’zbekchaga muntazam o’tib turishini olish mumkin, bu ba’zilar uchun odatiy hol bo’lib qolgan. ikkinchisi – bir tilda so’zlashayotib, ikkinchi tildagi so’zlarni, ayniqsa jargonlarni ishlatish. m., «davay», «koroche», v.h. til sofligining uchinchi buzilishi esa bir tilda so’zlashgan holda o’sha tildagi «parazit» so’zlarni qo’llashda ko’rinadi. m., «anaqa» «haliginday» v.h. muomaladagi bunday til sofligining buzilishlari hamsuhbatlarga bilinmasa ham, chetdan kuzatgan odamga nihoyatda xunuk ko’rinadi. muomala odobida «siz» va «sen»ning o’z o’rnida qo’llanilishi ham ahamiyatga ega. xususan, ota–ona, aka–opa yoki boshqa yoshi katta odamlar uchinchi shaxs bo’lganida ularga nisban birlikdagi «u» olmoshini emas, hurmatni anglatuvchi …

likni anglatadi. ba’zan qarab qo’yishning o’zi so’zdan ham kuchliroq ta’sir ko’rsatadi. deylik, bir quruvchi usta o’z shogirdining xatti–harakatlaridan noroziligini bildirish uchun bosh chayqab, jilmayib qo’yishi mumkin. ikkinchi usta esa, bir lahza o’qrayib qarash bilan munosabatini ifodalaydi. birinchi usta yuz ifodasi va xatti–harakati bilan: «obbo shovvoz–ey, sal shoshilibsan–da, ha, mayli, zarari yo’q, shunaqasi ham bo’ladi», degan ma’noni anglatsa, ikkinchi ustaning qarashidan: «yana ishni rasvo qilibsan–ku, padarla’nat, qachon odam bo’lasan?!», degan so’zlarni uqish mumkin. shubhasiz, birinchi usta muomalada odobga rioya qilgan bo’lsa, ikkinchisi uning aksi – shogirdining emas, o’zining odobsizligini ko’rsatmoqda. umuman olganda, muomala odobi kishilarning nasihat qilmasdan va odob o’rgatmasdan bir–biriga ta’siri, tarbiya va o’z–o’zini tarbiya vositasi sifatida diqqatga sazovor. shu sababli yoshlarimizda muomala odobini shakllantirish hozirgi kunda jamiyatimiz oldida turgan muhim vazifalardan. bunda ota–onaning, mahalla–ko’yning ta’siri katta. undan foydalana bilish kerak. zero, axloqiy komillikka erishish muomala odobini egallashdan boshlanadi. ii. kasbiy odobning axloqiy madaniyat bilan uyg'unligi rejasiga tayyorgarlik ko’rishda talabalar …

larining hayot–mamotlari, sog’ligi, ma’naviy sog’lomligi, huquqiy himoyasi, ilmiy salohiyatining namoyon bo’lishi kabi omillar o’shanday imtiyozli kasb egalarining o’z kasbiy burch mas’uliyatini qay darajada his etishlariga, halollik va vijdon yuzasidan ish ko’rishlariga bog’liqligi hammaga ma’lum. chunonchi, tabobat xodimini, jarrohni olaylik. deylik, u har bir operatsiya kunida bir necha kishini hayotga qaytaradi; yuzlab odamlar uning yordamiga muhtoj, unga umid va ishonch, ilinj bilan qaraydilar. bordi–yu, shaxsiy manfaat yo’lida jarroh o’z bemoriga xiyonat qilsa–chi, ya’ni, uni qasddan halok etsa–chi? kim uni shunday qilmasligini kafolatlaydi? yoki jurnalistni olaylik. u shaxsiy manfaati yo’lida, kasbining kamyobligidan foydalanib, begunoh kishilarni ma’naviy azobga qo’yishi, atayin jamiyat oldida sharmanda qilishi va shuning hisobiga o’zining ba’zi bir muammolarini hal qilib olishi mumkin emasmi? mumkin. zero, to haqiqat yuzaga chiqquncha nohaq tanqidga uchragan shaxsning adoi tamom bo’lishi hech gap emas. xo’sh, jurnalistning shunday qilmasligini kim kafolatlaydi? shu bois boshqalarning qo’lidan kelmaydigan ishlarni bajara oladiganlar faoliyatida o’zboshimchalik, manfaatparastlik, xudbinlik va kasbni suiiste’mol …

behush yotgan lakshman boshida turgan devlar shohining xos tabibi kechinmalari shu jihatdan muhim. tabib oldida ikki yo’l bor edi: biri – saltanat dushmanini muhtoj bemor sifatida davolash, ikkinchi yo’l davolashdan bosh tortish bilan uni o’limga mahkum etish. tabib uzoq mulohazadan so’ng tabiblik odobi qoidalariga bo’ysunishni – lakshmanni davolashni afzal ko’radi. zero, kasbiy odob qonun–qoidalari talabiga ko’ra, bemor to’shagi ustidagi tabib uchun do’st yoki dushman degan tushunchalar o’z ma’nosini yo’qotadi, uning qoshida faqat tibbiy yordamga intizor, shafqatga muhtoj, zaif inson yotadi. davolanib hayotga qaytgan lakshman devlar mamlakatining tengsiz buyuk jangchisi va saltanat valiahdi indirjidni jangda halok etadi hamda tabib fuqaro bo’lgan lanka davlatining tanazzuliga yo’l ochadi. lekin, kitobxon tabibni xiyonatkor yoki sotqin demaydi, aksincha, uning ma’naviy jasoratiga, halolligiga, kasbiy burchiga sodiqligiga hayrat bilan tasannolar o’qiydi. yoki mashhur rus olimi akademik andrey saxarovning taqdirini olaylik. buyuk nazariyotchi, fizik, termoyadro sohasida tengi yo’q mutaxassis, vodorod bombasining asosiy kashfiyotchisi, vatan mudofaasini mustahkamlashdagi xizmatlari uchun …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "muomala madaniyati va axloqiy tarbiya"

mavzy №18. axloqiy tarbiya va madaniyat uyg’unligi reja: 1. muomala madaniyati – axloqiy madaniyatning tarkibiy qismi va uning ijtimoiy-tarixiy ahamiyati. 2. kasbiy odobning axloqiy madaniyat bilan uyg'unligi. 3. san'atning shaxs axloqiy tarbiyasiga ta'siri. 4. “ommaviy madaniyat”ning yoshlar dunyoqarashiga ta'siri. i. talaba muomala madaniyati – axloqiy madaniyatning tarkibiy qismi va uning ijtimoiy-tarixiy ahamiyatini yoritishda tavsiya etilgan adabiyotlar asosida quyidagi masalalarni tahlil etishi zarur. axloqiy madaniyatning eng muhim unsurlaridan biri – muomala odobi. u, mohiyatan, o’zaro hamkorlikning shakllaridan biri. inson zoti bir–biri bilan hamkorlik qilmasdan, o’zaro tajriba almashmasdan, bir–biriga ta’sir ko’rsatmasdan rasmana yashashi mumkin emas. muomala odam uchun ehtiyoj, ...

DOCX format, 32.4 KB. To download "muomala madaniyati va axloqiy tarbiya", click the Telegram button on the left.

Tags: muomala madaniyati va axloqiy t… DOCX Free download Telegram