aholi geografiyasi va geodemografiya

DOCX 11 pages 33.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.9 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

8-mavzu. aholi geografiyasi va geodemografiya reja 1. aholi haqida umumiy tushuncha. 2. dunyo aholisining o`sishi. 3. aholining tabiiy harakati va migratsiyasi. 4. aholining tarkibi va joylanishi, mehnat resurslari. 5. shaharlar rivojlanishi va urbanizatsiya jarayoni. aholi muayyan bir hududda (yer shari, mamlakat, viloyat, tuman va h.k.) yashovchi kishilarning umumiyligi, birligidir. u muhim ijtimoiy-iqtisodiy kategoriya hisoblanadi. chunki aholi jamiyatning asosiy ishlab chiqarish kuchi va ayni vaqtda u o`zi yaratgan moddiy va ma'naviy boyliklarning iste'molchisidir. binobarin, ijtimoiy takror ishlab chiqarish jarayonining markazida aholi turadi turli hududlarni iqtisodiy geografik o`rganish ham demotsentrik prinsip asosida olib boriladi. aholining yana bir muhim funksiyasi-uning o`z-o`zini takror barpo qilishidir. turli xil fan hayotda aholi tushunchasi bilan bir qatorda halq, millat, odam, inson, haloyiq, el, jamoa, kishi kabi so`zlar ishlatiladi. bulardan geografiya fani uchun eng muhimi aholidir. aholi bilan bog`liq barcha ma'lumotlarni demografik statistika beradi. bu borada xususan aholi soni, jinsi, millati, tili, dini, yoshi, bandligi, tug`ilishi, o`limi, tabiiy …

2 / 11

atan yuqori holatda saqlanib qolishi yotadi. hozirgi davrda "demografik portlash" bosqichi tarixiy mazmunga ega, ya'ni u o`tdi. ana shu davr "fanda demografik o`tish davri" deb nomlangan. so`nggi yillarda dunyo aholisining o`rtacha bir yillik ko`payishi taxminan 75-85 mln kishini yoki 1,2-1,3 foizni tashkil etadi. boshqacha qilib aytganda, har yili yer yuzi aholisi deyarli 3 ta o`zbekiston respublikasi aholisi miqdorida ortib boradi. biroq, ta'kidlash joizki, o`tgan asrda barchani tashvishga solgan aholining tez o`sish muammosi (mal'tusning reaksion g`oyasi) hozirgi kunda o`z keskinligini yo`qotdi. 2-jadval dunyo aholisining o`sishi ( mln. kishi) yillar aholi soni yillar aholi soni 1000 288 1850 1181 1500 436 1900 1617 1650 545 1950 2507 1750 728 2004 6396 1800 911 jadval ma'lumotlaridan ko`rinib turibdiki, oxirgi ming yillikda yer yuzi aholisi deyarli 21 marta ko`paygan. mutloq ravishda 1000-2004 yillar davomida dunyo aholisi 6108 ming kishiga yoki har yili o`rtacha 61 milliondaga o`sib borgan. albatta, bunday o`sish ko`rsatkichi asosan o`tgan asrning …

3 / 11

jami aholining 60,6 foizi shu yerda yashaydi). ikkinchi o`rinda afrika -885 mln (13,8%), uchinchi o`rinda yevropa-728 mln (11,4%); amerikada 691 mln (10,8 %) va okeaniyada 33 mln kishi (0,5 %) yashaydi. 3-jadval dunyo aholisi (2004 yil o`rtasidagi ma'lumot) qit'alar maydoni, ming kv. km aholi soni, mln. kis aholi tabiiy harakati, ‰ o`rtacha umr ko`rish yili shahar aholisi, % tug`ilish o`lim tab ko`payish erkaklar ayol lar butun dunyo 134258 6396 21 9 13 65 69 48 afrika 30333 885 38 14 24 51 53 35 shimoliy afrika 8520 191 26 7 19 65 68 46 g`arbiy afrika 6145 263 42 15 27 50 51 36 sharqiy afrika 6369 270 41 18 23 43 45 22 markaziy afrika 6620 107 45 17 28 46 49 35 janubiy afrika 2678 53 25 14 11 51 52 50 shimoliy amerika 19964 326 14 8 6 75 80 79 markaziy amerika 2483 146 26 5 …

4 / 11

ka davlatlaridan "yuz millionliklar" guruhiga faqat nigeriya kiradi (134 mln). u asrimizning o`rtalariga kelib dunyonining 5-nchi mamlakatiga aylanadi. 3-jadvalda 60 mln dan ortiq aholiga ega bo`lgan davlatlar ro`yxati ham keltirilgan. qizig`i shundaki, yevropaning biror mamlakati oldingi guruhdan (ya'ni 100 mln.kishidan ortiq) o`rin olomagan. ushbu guruhda esa germaniya va fransiya mamlakatlari joy olgan. 4-jadval. aholi soni bo`yicha eng katta mamlakatlar (2003 yilda) t.r. mamlakatlar nomi aholisi, mln. kishi 1. xitoy 1288,7 2. hinduston 1068,6 3. aqsh 291,5 4. indoneziya 220,5 5. braziliya 176,5 6. pokiston 149,1 7. bangladesh 146,7 8. rossiya 145,5 9. nigeriya 133,9 10. yaponiya 127,5 11. meksika 104,9 12. germaniya 82,6 13. filippin 81,6 14. vyetnam 80,8 15. misr arab respublikasi 72,1 16. turkiya 71,2 17. efiopiya 70,7 18. eron 66,6 19. tailand 63,1 20. fransiya 59,8 yer yuzi aholisining joylanishi nihoyatda notekis. jami quruqlik maydonining (145 mln kv km) taxminan 10 foizida aholi deyarli yashaymadi. bunga antarktida, …

5 / 11

aning nam tropik o`rmonzorlarida, rossiya hamda kanadaning tundra mintaqasida aholi zichligi nihoyatda past. vaholanki, dunyo aholisining 2g`3 qismi yer yuzining atigi 8 foiz maydonida mujassamlashgan. 4-jadval ma'lumotlaridan ayonki, bangladeshda har 1 kv.km maydonga 1018 kishi to`g`ri keladi. falastin hududida bu ko`rsatkich 526, janubiy koreyada 482, livanda 400 kishidan ortiq. yevropaning eng aholi zich joylashgan mamlakatlari niderlandiya va bel'giya hisoblanadi. tasavvur qiling: dunyoning "birinchi" mamlakati, ya'ni xitoyda aholi zichligi 134 kishi, "ikkinchi" davlati-hindistonda 325 kishini tashkil qiladi. ko`rinib turibdiki, bunday mamlakatlarning demografik sig`imi yoki "yuki" nihoyatda katta. taqqoslash uchun eslatamiz: o`zbekiston respublikasida aholi zichligi 56 kishi, shu jumladan, andijon viloyatida 550 kishidan ortiq (lekin uning maydoni atigi 4,1 ming kv.km., xolos). dunyo aholisi faqat tabiiy ko`payish, ya'ni tug`ilish va o`limning nisbati asosida ko`payib boradi. ma'lumki, aholining tabiiy harakati (odamning tug`ilishi, vafot etishi tabiiy holligidan aholining ushbu harakati "tabiiy harakat" yoki "aholining takror barpo bo`lishi" deb ataladi). mazkur ko`rsatkichlar, qulayroq raqamga ega …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aholi geografiyasi va geodemografiya"

8-mavzu. aholi geografiyasi va geodemografiya reja 1. aholi haqida umumiy tushuncha. 2. dunyo aholisining o`sishi. 3. aholining tabiiy harakati va migratsiyasi. 4. aholining tarkibi va joylanishi, mehnat resurslari. 5. shaharlar rivojlanishi va urbanizatsiya jarayoni. aholi muayyan bir hududda (yer shari, mamlakat, viloyat, tuman va h.k.) yashovchi kishilarning umumiyligi, birligidir. u muhim ijtimoiy-iqtisodiy kategoriya hisoblanadi. chunki aholi jamiyatning asosiy ishlab chiqarish kuchi va ayni vaqtda u o`zi yaratgan moddiy va ma'naviy boyliklarning iste'molchisidir. binobarin, ijtimoiy takror ishlab chiqarish jarayonining markazida aholi turadi turli hududlarni iqtisodiy geografik o`rganish ham demotsentrik prinsip asosida olib boriladi. aholining yana bir muhim funksiyasi-uning o`z-o`z...

This file contains 11 pages in DOCX format (33.9 KB). To download "aholi geografiyasi va geodemografiya", click the Telegram button on the left.

Tags: aholi geografiyasi va geodemogr… DOCX 11 pages Free download Telegram