mehnat iqtisodiyoti va uslubiyati

DOCX 12 pages 55.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 55.5 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

2 bob. mehnat iqtisodiyotining predmeti va uslubiyati kundalik so’zlashuvimizda «mehnat» so’zi bir necha ma’noga ega bo’lib, bu ma’nolar, birinchidan, ishlab chiqarish qurollari yordamida kishilarning hayoti uchun zarur bo’lgan moddiy va ma’naviy boyliklarni yaratishga qaratilgan insonning maqsadga muvofiq faoliyati sifatida, ikkinchidan, ish va mashg’ulot sifatida, uchinchidan, nimagadir erishishga qaratilgan kuch-harakat sifatida, to’rtinchidan insonning faoliyati, ish natijasi sifatida izohlanilishi mumkin. sho’rolar davrida «mehnat» tushunchasiga insonning o’z ehtiyojlarini qondirish uchun tabiatdagi narsalarni shaklan o’zgartirish va moslashtirish tushuniladi, deb talqin qilinar edi. ammo, mehnat g’oyat muhim umuminsoniy toifa bo’lib, u tadqiqan o’rganish va takomillashtirish predmeti sifatida har tomonlama ko’rib chiqishni talab qiluvchi ko’p qirrali tushunchadir. inson va jamiyat hayoti va faoliyatining asosi bo’lgan mehnat haqidagi bilimlarni kengaytirishdan iborat ob’yektiv ehtiyoj mehnat iqtisodiyoti predmetini fan sifatida tayyorlashda yangi qirralar va imkoniyatlarni ochish uchun doimiy manba bo’lib xizmat qiladi. buning sababi bir tomondan, umuman iqtisodiy nazariyaning rivojlanishi bo’lsa, ikkinchi tomondan, fan-texnika taraqqiyotining mehnat samaradorligini oshiradigan va …

2 / 12

va qattiq aqliy mehnatni yengillashtiradigan texnika va texnologiyani qo’llash yuzasidan tavsiyalar ishlab chiqadi. psixologiya nuqtai nazaridan mehnat insonning ongli faoliyat jarayoni hisoblanadi. bu jarayonda kishining psixologik fazilatlari, uning mehnatdan ko’zlagan maqsadi, hamkasblariga munosabati mehnatning mazmuni, predmeti, qurollari va usullari hal qiluvchi ahamiyatga ega bo’ladi. mehnat to’g’risidagi fanning rivojlanish tarixini ko’rib chiqish mehnatga oid qoidalarga zamonaviy nazar bilan qarash imkonini beradi. mehnat - insonning muayyan ehtiyojlarini qondira oladigan va o’ziga kerak bo’ladigan moddiy yoki ma’naviy ne’matlardan iborat buyum, tovar, xizmat, fan, madaniyat, san’at asarlari va hokazolarni ishlab chiqarish bo’yicha ongli, maqsadli va taqiqlanmagan faoliyati. har qanday mehnat jarayoni bir qancha shart-sharoitlar mavjud bo’lishini nazarda tutadi. ushbu shart-sharoitlar guruhiga mehnat predmetlari va vositalari, mehnat predmetiga ta’sir etuvchi usullar, mehnatni tashkil etish va mehnatning o’zi kiradi: • mehnat predmeti - inson uchun foydali bo’lgan xossalarni baxsh etish maqsadidagi mehnat majmuasi qaratilgan, tabiat buyumi yoki oldindanoq mehnat ta’siri tufayli yuzaga kelgan buyum yoxud xizmatlar …

3 / 12

i ko’zlab ta’sir etish usullari yig’indisi mehnat faoliyati texnologiyasining mazmunini tashkil etadi; · mehnatni tashkil etish - muayyan tarzda mehnat jarayonini tuzish va amalga oshirish tartibi bilan bog’liq bo’lib, u xodimning mehnat predmeti va qurollari bilan o’zaro ta’sir tizimidan kelib chiqadi; · mehnatning o’zi esa insonning mehnat predmetiga u yoki bu ehtiyojlarni qondiradigan xususiyatlarini kasb etish uchun unga zarur vositalar hamda texnologiyalardan foydalangan holda insonning tashkilotchiligiga tayangan ongli ta’sir etish jarayonidan tashkil topadi. masalan, metall yog’och, teri, gazlama va boshqalardan birorta buyum ishlab chiqarishda metall yog’och, teri, gazlama va boshqalar mehnat predmeti sifatida, ularni qayta ishlash jarayonida ishlatiladigan asbob-uskunalar, bino va inshootlar mehnat vositalari sifatida namoyon bo’ladi. buyumni tayyorlash jarayoni ishlab chiqarish operatsiyalari izchilligini va mehnat predmetiga ishlov berish usullarini bilishni talab qiladi va bu o’z navbatida ishlab chiqarish texnologiyasining vazifasi hisoblanadi. ishni bevosita bajaradiganlar o’z ish joylarini tashkil etish va bir-birlari bilan o’zaro hamkorlik qilish tartibini puxta ishlab chiqqan …

4 / 12

ishilarning ne’matlar va xizmatlar yaratishga qaratilgan maqsadga muvofiq faoliyati bo’lib, u samarali, oqilona bo’lishi, tejamli bo’lishi kerak; ikkinchidan, mehnat ayrim shaxsgina emas, balki umuman jamiyatning ham hayotiy faoliyatidagi asosiy shartlaridan biri bo’lib, u har qanday korxona ish faoliyatining omilidir; uchinchidan, u tovar sifatida emas, balki mehnat mahsuli tovar sifatida bo’lishini va nihoyat, to’rtinchidan, mehnat jarayonida ijtimoiy mehnat munosabatlari shakllanib, bu munosabatlar milliy iqtisod, mintaqa, firma, kichik korxona, xususiy tadbirkorlik bilan shug’ullanuvchi shaxslar darajasida ijtimoiy munosabatlarning o’zagini tashkil etadi». bu ancha murakkab va uzun ta’rif bo’lib, unda bozor iqtisodiyotiga mos tadqiq va o’rganish ob’yekti bo’lgan mehnatning xususiyatlarini ochib berishga urinilgan. rossiyalik iqtisodchi olim b.m. genkin mehnatni quyidagicha ta’riflashni taklif etadi: «mehnat tabiat resurslarini moddiy, intellektual va ma’naviy ne’matlarga aylantirish jarayoni bo’lib, inson bu jarayonni yoki majburlov (ma ’muriy, iqtisodiy) yoki ichki undov, yoxud ham unisi, ham bunisi tufayli amalga oshiradi va boshqaradi»? b.m. genkin mehnat biror natijaga erishish uchun amalga oshiriladi, …

5 / 12

shini ko’rib chiqish maqsadga muvofiqdir. insonning butun hayoti ish faoliyati va faoliyatsizlik, ya’ni harakatsizlik deb atalmish passiv dam olish, kasallik vaqti, uxlash payti va hokazolardan tashkil topgan davrlaridan tarkib topadi. faoliyat kishilarning hayot tarzi shakllaridan biri bo’lib, u shunday jarayonki, unda kishilarning jismoniy va aqliy kuchlari qaysidir ehtiyojlarni qondirish uchun ishga solinadi. «faoliyat» tushunchasi «mehnat» tushunchasidan kengroq tushunchadir. mehnat - faoliyatning bir turidir, lekin har qanday faoliyat ham mehnat bo’lavermaydi. funksiya bajarish, ya’ni kishilarning muayyan funksiyalarni amalga oshirishlari to’g’risida ham shunday fikrni aytish mumkin. aslida faoliyat va funksiya bir xil ma’nodagi tushunchalardir. «faoliyat» va «funksiya bajarish» so’zlari kishilarning holatini tavsiflash uchungina emas, balki korxonalar, muassasalar, tashkilotlar va ularning bo’linmalariga nisbatan ham ishlatiladi. kishilarning faoliyati uning tarkibiga kiruvchi turlari bilan tavsiflanadi. birinchidan, kishining har qanday faoliyati fiziologik jihatdan asoslangan bo’lishi, ya’ni oziq-ovqat mahsulotlarini topish va etishtirish, eng zarur buyumlarni ishlab chiqarish va eng zarur xizmatlarni ko’rsatish yoki fiziologik jihatdan asoslanmagan, ya’ni …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat iqtisodiyoti va uslubiyati"

2 bob. mehnat iqtisodiyotining predmeti va uslubiyati kundalik so’zlashuvimizda «mehnat» so’zi bir necha ma’noga ega bo’lib, bu ma’nolar, birinchidan, ishlab chiqarish qurollari yordamida kishilarning hayoti uchun zarur bo’lgan moddiy va ma’naviy boyliklarni yaratishga qaratilgan insonning maqsadga muvofiq faoliyati sifatida, ikkinchidan, ish va mashg’ulot sifatida, uchinchidan, nimagadir erishishga qaratilgan kuch-harakat sifatida, to’rtinchidan insonning faoliyati, ish natijasi sifatida izohlanilishi mumkin. sho’rolar davrida «mehnat» tushunchasiga insonning o’z ehtiyojlarini qondirish uchun tabiatdagi narsalarni shaklan o’zgartirish va moslashtirish tushuniladi, deb talqin qilinar edi. ammo, mehnat g’oyat muhim umuminsoniy toifa bo’lib, u tadqiqan o’rganish va takomillashtirish predmeti...

This file contains 12 pages in DOCX format (55.5 KB). To download "mehnat iqtisodiyoti va uslubiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat iqtisodiyoti va uslubiya… DOCX 12 pages Free download Telegram