uzatmalar va ularning turlari

PPTX 41 pages 3.9 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.9 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

maruza: birikmalar va ularning turlari. maruza: uzatmalar va ularning turlari. reja: uzatmalar xaqida umumiy ma’lumotlar. tishli g’ildiraklarning asosiy parametrlari. uzatmalar haqida umumiy ma’lumotlar. turli mashina va mexanizmlarda aylanma harakat bir valdan ikkinchisiga turli xil detallar yordamida uzatiladi, bu detallarning jamlanmasi uzatma deb ataladi. uzatmalar o’zlarining harakatiga qarab, ishqalanish (friktsion, tasmali) va ilashmali uzatmalarga bo’linadi friktsion uzatmalar friktsion uzatmalar parallel vallar orasida joylashgan bo`lib, bir birini ma’lum kush bilan siqib turuvchi ikki silindrik katokdan tashkil topgan (1-rasm, a). agar vallar kesishadigan bo`lsa, konussimon friktsion katoklar qo`llaniladi (1-rasm, b). aylanma harakat yetaklovchi katokdan yetaklanuvchiga ular orasida paydo bo`lgan ishqalanish kuchi yordamida uzatiladi. agar vallar orasidagi masofa nisbatan katta bо‘lsa, u holda aylanma harakat tasma yoki zanjir vositasida uzatiladi. harakatni beruvchi val - yetakchi val, harakatni oluvchi val – yetaklanuvchi val deb ataladi. har qanday aylanma harakatni daqiqasiga qancha aylanishini o‘lchash mumkin. yetaklovchi g‘ildirakning daqiqasiga aylanishining soniga qarab yetaklanuvchi g‘ildirakning aylanish sonini aniqlash …

2 / 41

: “friksion”, “tishli”, “vint-gayka”. bukiluvchan bog‘lanishli uzatma: “tasmali”, “zanjirli”. uzatma ishlash prinsipi bo‘yicha ikki turga bo‘linadi: ishqalanishli uzatma: “friksion”, “tasmali”. ilashmali uzatma: “tishli”, “zanjirli”, “vint-gayka” turdagi uzatma. agar vallarning o‘qlari orasidagi masofa deyarli katta bo‘lmasa aylanma harakat friksion (ishqalanish) va tishli uzatmalar vositasida uzatiladi. friksion uzatishda ikki silindrik yoki konus sirtlar bir-biriga bir oz kuch ta’sirida tegib turadi va aylanma harakat shu kuch ta’siridan hosil bo‘lgan ishqalanish vositasida uzatiladi. tishli uzatmalarda aylanma harakat tishli g‘ildiraklar vositasida uzatilib, bu uzatish tishlarning o‘zaro ilashishidan hosil bo‘ladi. tishli uzatmalar mashinasozlikda juda keng tarqalgan. shuning uchun bular to‘g‘risida alohida to‘xtalib o‘tamiz.tishli g‘ildiraklar aylanma harakatni yetakchi valdan yetaklanuvchi valga uzatishda ishlatiladi. vallar geometrik o‘qlarining o‘zaro joylashishiga qarab, quyidagi tishli uzatmalarning biridan foydalaniladi (8.2-rasm). agar yetaklovchi va yetaklanuvchi vallar bir xil aylanish soni bilan aylanma harakat qiladigan bo‘lsa, u holda yetaklanuvchi va yetaklovchi valga tishlarining soni teng bo‘lgan tishli g‘ildiraklar o‘rnatiladi. agar yetaklanuvchi val yetaklovchi valga …

3 / 41

i uzatmalar tishli uzatmalar parallel vallar orasida joylashgan bo’lib, silindrik tishli tashqi ilashmali (4-rasm, a) yoki ichki ilashmali (4-rasm, b) gildiraklarlardan tashkil topgan bo’ladi. vallarning geometrik o’qlari kesishganda konussimon tishli g’idiraklar qo’llaniladi (5- rasm). reykali uzatmalar reykali uzatmalar aylanma harakatni ilgarilanma (yoki teskarisi) harakatga aylantirish uchun xizmat qiladi u silindrik tishli g’ildirak va tishli reykadan tashkil topgan (6-rasm). chervyakli uzatma chervyakli uzatma vallarning o’qlari kesishmagan hollarda qo’llaniladi. uzatma chervyak (trapetsiyasimon yoki boshqa turdagi rezbali vint) chervyak tishli g’ildirakdan tuzilgan (7-rasm). xrapli mexanizmi xrapli mexanizmi (to’siqli mexanizm) tishli g’ildirak (xrapovik) va maxsus detal (kuchukcha) dan tuzilgan bo’lib, kuchukcha xrapovik tishlari orasiga kirib aylanma harakatni bir tomonlama bo’lishini ta’minlaydi (8-rasm). tishli g’ildiraklarni tayyorlash texnologiyasi haqida ba’zi ma’lumotlar tishli g’ildiraklarni metal qirquvchi stanoklarda nusxa olish usuli yoki silliqlash (egish) usullarning birida tayyorlanadi. nusxa olish usulida tayyorlashda tishlar orasidagi botiqliklar maxsus barmoqsimon (9-rasm, a) va disksimon (9-rasm, b) frezalar yordamida bajariladi. tishli g’ildirakning asosiy …

4 / 41

ga tishlarning soni kо‘proq bо‘lgan tishli g‘ildiraklar о‘rnatiladi yoki aksincha. bu yerda tishlarining soni kam bо‘lgan g‘ildirak shesternya, tishlarining soni kо‘proq bо‘lgani tishli g‘ildirak deyiladi. tishli g’ildirak uchun bo’luvchi diametr har doim bir xil bo’ladi. bo’luvchi aylana tish balandligi h ni o’zaro teng bo’lmagan ikki qismga bo’ladi – tish kallagining balandligi – ha ; tish oyog‘ining balandligi – hf . tish gardishini tishlar cho’qqisining diametri (tishlarning tashqi diametri) – da va botiqlik diametri df ajratib turadi. chizmalarda tish cho’qqilarining yuzasi va yasovchisini asosiy tutash chiziq bilan, cho’kish (botiqlik) yuzasi va yasovchisini tutash ingichka chiziq bilan, bo’luvchi aylanani esa ingichka shtrixpunktir chiziq bilan ko’rsatiladi. (11-rasm, a) shponka о‘lchamlari chizmachilik ma’lumotnomasidagi jadvaldan olinadi. yumaloqlash radiuslari va faskalari о‘lchamlari gost 10948-64 bо‘yicha olinadi. to’g’ri tishli silindrik g’ildirakning asliga qarab chizmasini chizish. silindrik tishli g‘ildirakning asliga qarab, uning eskizini yoki ish chizmasini chizish uchun oldin uning moduli aniqlanadi. buning uchun g‘ildirak tishlarining soni z …

5 / 41

g’ildirakning qolgan o’lchamlari o’lchash orqali aniqlanadi (17-rasm). silindrik tishli uzatmalarni tasvirlash. friksion (ishqalanish) uzatmada ikki silindrik g‘ildirak uzaro ishqalanib harakt qiladi (18-rasm). о‘zaro ishqalanib aylanma harakat qilayotgan silindrlarni boshlangich silindrlar deb qabul qilib, ularning diametrlarini boshlang‘ich yoki bо‘luvchi aylanalar diametri deb hisoblash mumkin. tishli g‘ildirak chizmasida bunday aylanalar shtrix-punktir chiziq bilan tasvirlanadi. g‘ildirak tishlarining kallaklari shu boshlang‘ich aylanadan yuqorida, tish oyog‘ining (tubining) qismlari shu boshlang‘ich aylananing ostida joylashadi. shunday qilib boshlang‘ich yoki bо‘luvchi aylana tishlarni ikkiga ajratuvchi aylana hisoblanadi. ilashishda bo’lgan bir juft tishli g’ildirakni ko’rib chiqamiz (19-rasm, b), ularning tishlari balandligi va eniga nisbatan proporsional ravishda kichrayib boradi deb tasavvur qilamiz (19-rasm, a), bunda o’qlar orasidagi masofa aw o’zgarmasdan qoladi. tishlarning o’lchamlari cheksiz kichrayib borsa, tishli gildirak silliq yuzali silindr (katok)ga aylanib qoladi, ya’ni bir birining ustidan ishqalanishsiz dumalaydigan holatga keladi (19-rasm, c, d). bu silindrlar boshlang’ich deb atalib, chizmada boshlang’ich aylanalar sifatida proyeksiyalanadi. image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uzatmalar va ularning turlari"

maruza: birikmalar va ularning turlari. maruza: uzatmalar va ularning turlari. reja: uzatmalar xaqida umumiy ma’lumotlar. tishli g’ildiraklarning asosiy parametrlari. uzatmalar haqida umumiy ma’lumotlar. turli mashina va mexanizmlarda aylanma harakat bir valdan ikkinchisiga turli xil detallar yordamida uzatiladi, bu detallarning jamlanmasi uzatma deb ataladi. uzatmalar o’zlarining harakatiga qarab, ishqalanish (friktsion, tasmali) va ilashmali uzatmalarga bo’linadi friktsion uzatmalar friktsion uzatmalar parallel vallar orasida joylashgan bo`lib, bir birini ma’lum kush bilan siqib turuvchi ikki silindrik katokdan tashkil topgan (1-rasm, a). agar vallar kesishadigan bo`lsa, konussimon friktsion katoklar qo`llaniladi (1-rasm, b). aylanma harakat yetaklovchi katokdan yetaklanuvchiga ular oras...

This file contains 41 pages in PPTX format (3.9 MB). To download "uzatmalar va ularning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: uzatmalar va ularning turlari PPTX 41 pages Free download Telegram