grammatika

PPTX 16 pages 1.3 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

презентация powerpoint grammatika. morfologiya plan: grammatika morfologiya morfema – fonema va leksema orasidagi munosabat grammatika grammatika ( yunoncha o‘qish va yozish haqidagi bilim ) tilshunoslikning bir bo‘limi bo‘lib , nutqda so‘zlarning o‘zgarishi, o‘zaro birikib gap hosil qilishi haqidagi bilimdir. gramatikós (γραματικός) tilning grammatik vositalari: 1.affiksatsiya olimlar fikricha tillarda eng ko‘p tarqalgan vositadir.ma’no anglatuvchi affaikslarni ikki turga ajratamiz. shakl yasovchi affiksal morfemalarning keyingi turi fleksiya deyiladi. 2.ohang o‘z ichiga tilda grammatik ma’noni ifodalash uchun xizmat qiladigan melodika bilan urg‘uni qamrab oladi, lekin melodika va urg‘uning roli hamma tillarda bir xil emas. 3.melodika deganda ton balandligining o‘zgarishi tushuniladi. u asosan hitoy-tibet tillarida katta ahamiyatga egadir. hitoy tilida to‘rtta ton mavjud bo‘lib so‘zning ma’nosi shu tonlardan qaysi biri ishlatilayotganligiga ko‘ra o‘zgaradi.masalan, da so‘zi nutqda talaffuz qilinishiga ko‘ra ot, sifat, fe’l va ravish bo‘lib kelishi mumkin. 4.takror (reduplikatsiya) deganda grammatik ma’noni ifodalash maqsadlarida so‘z yoki uning biror qismini ikki marta qaytarish tushuniladi. takrorlar ko‘p …

2 / 16

ni-menga; мы - нас; biz – bizni – bizga; grammatika tilning ichki qurilishi haqidagi bo‘lim hisoblanib, ikki qismdan iborat: morfologiya va sintaksis. morfologiya morfologiya grammatikaning bir qismi bo‘lib, so‘z turkumlari, so‘zning grammatik shakli, grammatik ma’no, morfologik kategoriya ( tushuncha)larni o‘rganuvchi bo‘lim. morfologiya so‘zni grammatik birlik sifatida tekshiradi. so‘z grammatik birlik sifatida grammatik ma’nosi va grammatik shakliga ega bo‘ladi. grammatik ma’no so‘zning u yoki bu turkumga mansubligini ko‘rsatuvchi, so‘zning ma’lum bir grammatik shakl orqali ifodalanadigan ma’nosi grammatik ma’no hisoblanadi; qalam, suv, tosh, olma, bog‘,uy so‘zlari bir grammatik ma’noga mansub so‘zlar hisoblanadi. grammatik forma ( shakl) yoki so‘z formasi so‘zning ma’lum bir grammatik ma’no ifodalovchi shakli so‘zning grammatik formasi (shakli) deyiladi. grammatik ma’noni ifodalovchi morfema grammatik ( morfologik) ko‘rsatkich ham deyiladi. masalan, ko‘plikning grammatik ko‘rsatkichi-lar; bosh kelishik va bo‘lishlilik ko‘rsatkichi yo‘q (nol ko‘rsatkichli). grammatik shakl (so‘z formasi) ning uch xil turi mavjud: 1. affikslar (qo‘shimchalar): uyni, uydan, uyga; o‘qiyapman, o‘qiyapsan, o‘qiyapti. affikslar …

3 / 16

iy birligi bo‘lib, leksemadan farqli holda grammatik ma'no ifodalashga xizmat qiladi (yunoncha morphe - shakl). leksema ham, morfema ham til birligi (lisoniy birlik) sifatida qismga teng. leksema o‘z turkumi nuqtayi nazaridan grammatik tavsif olganidan keyin-gina butun holatiga o‘tadi va nutqqa chiqadi. morfema ham odatda o‘zi mansub turkum leksemasiga qo‘shilgan holda nutqqa chiqadi. leksema – yetakchi birlik, morfema qo‘shiladigan birlik, morfema – leksemaga qo‘shiladigan birlik (shu xususiyatini nazarda tutib morfema qo‘shimcha deb nomlanadi). morfema ham leksema kabi mavhum birlik: miyaning til xotirasi qismida ramz sifatida aks etgan bo‘ladi va shu holatida lisoniy birlik deyiladi. lisoniy birlik sifatida morfema ifoda jihatining va mazmun jihatining bir butunligidan iborat. masalan, keldim birligining oxiridagi -m qismi morfemaga teng; uning ifoda jihati bo‘lib m fonemasi xizmat qiladi; mazmun jihati esa i shaxs birlikka nisbat berish ma'nosidan iborat. morfemaning mazmun jihati deb u ifodalaydigan grammatik ma'noga aytiladi. morfemaning mazmun jihati leksemaning mazmun jihatidan soddaroq: leksema voqelikning nomi …

4 / 16

g. boshqa muhim belgi-xususiyatlari bilan leksema va morfema o‘zaro jiddiy farqlanadi. morfemani yagona til birligi deb, leksemani morfemaning bir turi deb talqin etish noto‘g‘ri. agar shunday noto‘g‘ri fikrga qo‘shilsak, til qurilishining lug‘at bosqichi o‘z mustaqil birligiga ega emas degan fikrga tarafdor bo‘lamiz. bunday fikr til qurilishining bosqichlarini tizim sifatida o‘rganishga zid. leksema – til qurilishining lug‘at bosqichiga mansub birlik, morfema – til qurilishining morfemalar bosqichiga mansub birlik; leksema – leksik birlik, morfema – grammatik birlik. morfema – grammatik ma'no ifodalashga xizmat qiladigan eng kichik segment til birligi. e’tiboringiz uchun rahmat! image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image2.png image3.png image4.png image5.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 16

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "grammatika"

презентация powerpoint grammatika. morfologiya plan: grammatika morfologiya morfema – fonema va leksema orasidagi munosabat grammatika grammatika ( yunoncha o‘qish va yozish haqidagi bilim ) tilshunoslikning bir bo‘limi bo‘lib , nutqda so‘zlarning o‘zgarishi, o‘zaro birikib gap hosil qilishi haqidagi bilimdir. gramatikós (γραματικός) tilning grammatik vositalari: 1.affiksatsiya olimlar fikricha tillarda eng ko‘p tarqalgan vositadir.ma’no anglatuvchi affaikslarni ikki turga ajratamiz. shakl yasovchi affiksal morfemalarning keyingi turi fleksiya deyiladi. 2.ohang o‘z ichiga tilda grammatik ma’noni ifodalash uchun xizmat qiladigan melodika bilan urg‘uni qamrab oladi, lekin melodika va urg‘uning roli hamma tillarda bir xil emas. 3.melodika deganda ton balandligining o‘zgarishi tushuniladi. u a...

This file contains 16 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "grammatika", click the Telegram button on the left.

Tags: grammatika PPTX 16 pages Free download Telegram