zardushtiylik dinining tarixiy asoslari

PPTX 46 pages 897.7 KB Free download

46 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 897.7 KB

File type PPTX

Pages 46

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 46

powerpoint presentation 3-mavzu: zardushtiylik dini reja: 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi omillari va zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit 2. zardushtiylik ta’limoti va “ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal”tamoyili 3. avesto- zardushtiylik dinining muqaddas kitobi 4. zardushtiylik ta’limoti va avestoga doir ilmiy yondashuvlar. 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi omillari va zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit z a r d u sh t i y l i k zardushtiylik eng qadimgi dinlardan bo'lib, bu din eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda dastavval o'rta osiyoda-xorazm vohasida paydo bo'lgan. uning payg'ambari zardusht tarixiy shaxs edi. u mazdakiylik dinini isloh qilib, uning asosida yangi yakkaxudolik dinini ijod etgan. zardushtiylik – ilgarigi diniy tasavvurlar va kup xudochilikka asoslangan diniy e'tiqodlarni takror zardusht isloh qilishi oqibatida yuzaga kelgan dindir. bu qadimiy din haqida bir-birini istisno etuvchi fikrlar hanuz davom etib keladi. ko'p tadqiqotchilar zardusht tarixiy shaxs bo'lib, milodgacha 589-512 yillarda yashab ijod etgan birinchi ilohiyotchi, faylasuf, tabiyotshunos va shoir ekanini e'tirof …

2 / 46

axura mazda fikrlar sofligi, so‘zning sobitligi, amallarning insoniyligi. zardushtiylik mil. av. ii-i ming yilliklarda markaziy osiyoda vujudga kelgan dindir. zardushtiylik vahiy orqali e’lon qilingan jahon dinlarining eng qadimiysidir. u insoniyatga boshqa barcha dinlarga nisbatan bevosita va bilvosita eng ko’p ta’sir o’tkazgan dindir. insoniyat tarixida har bir kishi ustidan ilohiy hukm amalga oshirilishi, jannat va jahannam, qiyomat-qoyim, unda tanalarning qayta tirilishi, tana va ruh qayta birlashib mangu yashashi haqida birinchi bor shu din doirasida fikr yuritilgan. keyingi asrlarda bu g’oyalar yahudiylik, xristianlik va boshqa dinlar tarafidan o’zlashtirildi. aytib o’tish joizki, ushbu din paydo bo’lgan davr va uning vatani – hali fanda oxirigacha to’liq yechilgan masala emas. zardushtiylik dini payg’ambar zardusht nomiga nisbat berilib, shartli ravishda shunday atab kelinadi. aslida esa u mazkur dinning muqaddas kitobi hisoblanmish avestoda «mazdayasna» dini deb atalgan. bu so’zni «mazdaga sig’inmoq» deb tarjima qilish mumkin. «mazda» so’zi «donish, donishmand, oqil» kabi talqin etiladi. zardusht nomi tadqiqotlarda zaratushtra, …

3 / 46

bu fikr tarafdorlarining dalili shuki, birinchidan, zardushtiylikning qadimiy eron hududlarida keng tarqalganligi bo’lsa, ikkinchidan, zardushtiylikning muqaddas kitobi sanalmish avestoga keyin yozilgan sharhlarning qadimiy eron-pahlaviy tilida bo’lganligidir. e’tibordan chiqarmaslik kerakki, zardushtiylik uch buyuk eron imperiyasi – ahamoniylar, arshakiylar va sosoniylar davrlarida, ya’ni mil. av. vi asrdan to mil. vii asrigacha ketma-ket aynan yaqin va o’rta sharqda davlat dini maqomida bo’lgan. ikkinchisi, «sharq nazariyasi» bo’lib, unga ko’ra, zardusht vatani va zardushtiylikning ilk tarqalgan joyi хorazm hisoblanadi. ko’pchilik manbashunoslar ikkinchi nazariya tarafdorlaridirlar. хorazm zardushtiylikning muqaddas olovi ozarxurra birinchi bor yoqilgan va eng buyuk xudo – axura-mazdaning zardusht bilan bog’langan joyi hisoblanadi. zardushtiylikning asosiy manbasi avestoda: «birinchi bor muqaddas olov – «ozarxurra» «airyanem-vaeja» (ba’zi manbalarda – «eran-vej»)da yoqildi», deyiladi. «airyanem-vaeja»ning geografik va iqlimiy tavsifi хorazmnikiga to’g’ri keladi. avestoda axura- mazda tomonidan yaratilgan «barakot va najot» sohibi bo’lgan bir qator mamlakatlar zikr etiladi va ularning eng birinchisi, «dunyoda hech narsa chiroyiga teng kela olmas airyanem-vaeja», …

4 / 46

deb hisoblaydi. zardushtiylik dinida qo’riq yer ochib, uni bog’u-rog’ga aylantirgan odam ilohiyot rahmatiga uchraydi. aksincha, bog’lar, ekinzorlarni, sug’orish inshootlarini buzganlar katta gunohga qoladilar. zardusht insonlarga tinch-totuv yashashni, halol mehnat qilishni o’rgatmoqchi bo’ladi. bunga ko’ra insonning bu dunyodagi hayotiga yarasha narigi dunyodagi taqdiri ham bo’lajak, har bir inson o’lgandan so’ng o’zining bu dunyodagi qilmishiga yarasha abadiy rohat – jannatga, yoki yomon ishlari ko’p bo’lsa na xursandlik va na xafalik ko’rmaydigan arosat joy – misvongatuga tushadi. zardushtiylik negizida olamning qarama-qarshiliklar kurashi asosiga qurilgani turadi: yaxshilik va yomonlik, yorug’lik va qorong’ulik, hayot va o’lim o’rtasida abadiy kurash davom etadi. barcha yaxshiliklarni axura-mazda va barcha yomonliklarni anxramaynyu (yoki axriman) ifodalaydi. axura-mazda insonlarga ezgu ishlarni bayon etib ularga amal qilishni buyuradi, yomon ishlardan saqlanishga chaqiradi. zardushtiylik dinida axura mazda oliy ibtido, u hamma mavjudotlarning yaratuvchisi va boshqaruvchisi, yaxshilik va ezgulik timsoli – oliy ruh sifatida namoyon bo’ladi. zardushtiylikda yana olti ilohiy ruh – quyi tangrilarga …

5 / 46

zlikni engish mumkin. har bir zardushtiy hayotini ezgu fikr - xumata, ezgu so‘z - xuxta, ezgu amal - xvartsha asosiga qurishi hamda yovuz fikr - dujvartshta, yovuz so‘z - dujuxta, yovuz amal - dujmatadan saqlanishi zarur. amesha spenta – abadiy ruhlar xshatra vairya- osmonni yaratgan armaiti – yerni yaratgan xaurva tat – suvni yaratgan ameretat – o’simlik dunyosini yaratgan bohu mana – iloxiy sigirni yaratgan asha vahishta – olovni yaratgan zardushtiylikda imon asoslari ezgu fikr ezgu so’z ezgu amal zardushtiylik dini dunyodagi eng qadimiy dinlardan biri hisoblanib, mil. av. хii-vi asrlarda markaziy osiyo, ozarbayjon, eron va kichik osiyo xalqlari unga e’tiqod qilganlar. eronda sosoniylar sulolasi hukmronligi davrida uning muqaddas kitobi avesto ruhoniylar tomonidan og’zaki rivoyatdan yig’ilib, birinchi marta kitob shakliga keltirilgan. ayrim qismlariga, ayniqsa «videvdat» bo’limiga o’zgartirishlar kiritilib, qayta ishlangan. viii asrda o’rta osiyoga islom dini kirib kelib, keng tarqalguniga qadar zardushtiylik mahalliy xalqlarning asosiy dini hisoblangan. buni, jumladan, arxeologik …

Want to read more?

Download all 46 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zardushtiylik dinining tarixiy asoslari"

powerpoint presentation 3-mavzu: zardushtiylik dini reja: 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi omillari va zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit 2. zardushtiylik ta’limoti va “ezgu fikr, ezgu so’z, ezgu amal”tamoyili 3. avesto- zardushtiylik dinining muqaddas kitobi 4. zardushtiylik ta’limoti va avestoga doir ilmiy yondashuvlar. 1. zardushtiylik dinining vujudga kelishi omillari va zardushtiylik shakllangan tarixiy sharoit z a r d u sh t i y l i k zardushtiylik eng qadimgi dinlardan bo'lib, bu din eramizdan avvalgi vii-vi asrlarda dastavval o'rta osiyoda-xorazm vohasida paydo bo'lgan. uning payg'ambari zardusht tarixiy shaxs edi. u mazdakiylik dinini isloh qilib, uning asosida yangi yakkaxudolik dinini ijod etgan. zardushtiylik – ilgarigi diniy tasavvurlar va kup xudochilikka asos...

This file contains 46 pages in PPTX format (897.7 KB). To download "zardushtiylik dinining tarixiy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: zardushtiylik dinining tarixiy … PPTX 46 pages Free download Telegram