"eng qadimgi adabiy yodgorliklar"

PPTX 23 pages 1.4 MB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

adabiyot-so’z san’ati mavzu: eng qadimgi adabiy yodgorliklar. xalq og‘zaki ijodi haqida umumiy ma'lumot. mifologiya reja: “avesto”- eng qadimgi yozma ma’rifiy yodgorlik o’rxun-enasoy yodgorliklari eng qadimgi adabiy yodgorliklar “avesto”- zardushtiylik dinining muqaddas kitobi. zardushtiylik yurtimizda bundan 3000 yilcha oldin tarqalgan . “avesto” kitobi esa, bundan 2700 yil muqaddam xorazmda yaratilgan. zardushtiylik dinining asoschisi zardushtdir. zardushtning ismi “zoroastr” shaklida ham yuritiladi (yunoncha “astron”- “yulduz”). chunki, yunonistonda uni birinchi galda donishmand, yulduzshunos, munajjim sifatida bilishgan. beruniyning “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” asarida yozilishicha eron shohlaridan doro xazinasida “avesto”ning 12 ming qoramol terisiga tilla suvi bilan bitilgan nusxasi bo’lgan. iskandar otashxonalarni vayron qilib, ularda xizmat etuvchilarni o’ldirgan vaqtda uni yondirib yuboradi. “avesto”ning beshdan uch qismi yo’qolib ketgan. kitob o’ttiz “nask” edi. majusiylar qo’lida o’n ikki nask qoladi. yashtlar - maxsus ohanglar asosida ijro etiladigan qo’shiqlar visparad - ibodat matnlari va yo’sinlari vendidod- devlar, zulmat kuchlariga qarshi qonunlar majmuasi, turli mavzulardagi asarlardan parchalar gohlar (zardushtning qo’shiqlari) …

2 / 23

nasoy yodgorliklari hatto dushmanning “hoqoni bahodir ekan, maslahatchisi alloma ekan” daegan bahosida ham shu ruh mavjud. to’nyuquqning xotirjamligi esa “xalqning tomog’ito’q edi” jumlasi orqali ifodalangan. dushmanning turkiylar ustiga hujum uyushtirish haqidagi yovuz niyatini eshitgan to’nyuquqning “o’sha gapni eshitib, tun uxlagim kelmadi, kunduz o’tirgim kelmadi” deyishi uning taqdirini xalq va yurt taqdiri bilan naqadar yaxlit holda tasavvur qilishini ko’rsatib turibdi. to’nyuquq iftixoridagi eng asosiy nuqta shunday ifodalanadi: “bu turk xalqiga qurolli dushmanni keltirmadim, yalovli otni yugurtirmadim”. yodgorlikda to’nyuquq xalq yetakchisi, dono maslahatchi, kuchli va botir sarkarda sifatida namoyon bo’ladi. u 700 kishini birlashtirib “shad” degan unvon oladi. to’nyuquq shaxsiyatida tavakkalchilik, dovyuraklik, jasorat, jur’at , ba’zan nihoyatda cho’rtkesarlik, ayni vaqtda bosiqlik, vazminlik xislatlari aniq ko’rinib turadi. u vatanparvar shaxs timsolidir. to’nyuquqning o’z vatani, hoqoni, qo’shini, xalqi bilan faxrlanishi, ularning borligidan o’zini baxtiyor sezishi yodgorlik matniga puxta singdirilgan. matn mavzusi harbiy sohaga aloqador. ushbu obidada parallelizm, qiyoslashlar, so’zlar takrori asosi o’rin tutadi. bitigtoshdagi …

3 / 23

bo’lgan bu adabiyot hozirgacha quyidagi taraqqiyot bosqichlarini bosib o’tgan: a) ma’rifatchilik adabiyoti; b) jadid adabiyoti; c) sho’rolar adabiyoti; d) mustaqillik davri adabiyoti. xalq og’zaki ijodi badiiy adabiyotning eng qadimiy shakli xalq og’zaki ijodi (folklor) hisoblanadi. muallifining noma’lumligi, yillar mobaynida turli aytimchilar tomonidan sayqallanib, takomillashib, mukammal shaklga ega bo’lish xalq og’zaki ijodinig muhim belgisidir. xalq og’zaki ijodi yozma adabiyotdan ancha ilgari paydo bo’lgan va yozma adabiyotning bunyodga kelishi uchun zamin hozirlagan. epik tur mif- afsona- rivoyat- ertak- doston- askiya - mif (yunoncha mythos - rivoyat, hikoya, masal) - xalq og‘zaki ijodining eng qadim davrlarida paydo bo‘lib, odamlarning olam haqidagi o‘sha paytdagi tasavvurlarini aks ettiradi. miflar o‘z vaqtida odamlarning tafakkur shakli hisoblanib, ular vositasida atrof-javonibni, olam-u odamni, tabiat hodisalarini bilishga urinishgan. miflar vositasida “olam yoki odam qanday yaralgan, nega kunduzi quyosh chiqib kechqurun botadi, shamol qayerdan paydo bo‘ladi-yu chaqmoq nima o‘zi?” degan savollarga javob izlangan. 15 ertak # mif ertak muallifi o‘quvchini …

4 / 23

di”, deydi. ushbu bashorat hammaga bema’ni bo‘lib tuyuladi. bola behad ko‘rkam bo'lib o‘sadi. ko‘rganki bor, uni sevib qolardi. shulardan biri exo edi. u nargizning ortidan soyadek ergashadi. ammo ko‘plar qatori rad javobi oladi. exo alamidan g‘orga kirib ketadi va dard chgkib qurib, ovozigina qoladi. jismi esa toshga aylanadi. kimki u yerga kirib gapirsa, faqat exo - aks-sado qaytadi. hamma to'planib, qasos ma’budasi nemezidga “nargizni jazola!” deydi. nemezid istakni bajaradi,: “nargiz o‘zini sevib, o‘ziga yetolmay azob cheksin”, deydi. kunlardan bir kun nargiz ovdan qaytayotib chanqaydi va suvga boradi. suvda o‘z ak- sini ko‘rib esa, sevib qoladi. suvdagi aksga yetolmay, yig‘lab iztirob chekadi. shunday azoblanadiki, axiyri qovjirab quriydi... odamlar ancha vaqtdan keyin sohilda bir gulni topib olishadi: oq nargiz gulni. pandora haqidagi mif. zamonaviy dunyoda urushlarning ko‘payib ketganini pandora qutisining ochilib ketishi bilan bog‘lashlar ham bor. u qanday quti edi? pandora kim? pandora - prometey ma’budlardan olovni o‘g‘irlagani uchun insonlarni, xususan, erkaklarni …

5 / 23

i borligi, uning ochilib ketmaslik tadorigini ko‘rib yashash esa har bir kishining o‘z qo‘lida ekanligi ayonlashadi. 19 yuqorida keltirilgan “pandora” haqidagi mifni yoki bilgamishning boqiy hayot suvini qidirishidan so‘zlaguvchi afsonani oling. yoki ijod tabiatini tushuntirib berishga qaratilgan mif- afsonalar ham g‘arbda, ham sharqda mavjud. yunon mifiga ko‘ra, jazoga mustahiq etilgan odam misdan yasalgan ho‘kiz ichiga solinib, ostidan olov yoqiladi. mis ho‘kiz qizib, jazolanuvchiga mislsiz azob beradi. u dod soladi. ammo ho‘kizning og‘zi-yu burnida shunday maxsus teshikchalar bor bo'lib, odamning faryodi ulardan chiqarkan, quloqqa yoqadigan xush nolaga aylanadi. bu yoqda - maydonda esa, ishtiyoqmand xaloyiq yoqimli nolani jon quloqlari bilan eshitib huzurlanadi. bu mifni mis ho‘kiz ichida faiyod chekayotgan odam - ijodkor, uning ohu nolasidan rohatlanayotganlar esa o'quvchi, deya tushunish-tushuntirish ham mumkin. olmon shoiri heynening bir she’rini cho‘lpon quyidagicha tarjima qilgan edi: hamma esnab turdi, quloq solmadi, qayg‘umni gapirib bergan vaqtimda. meni alqamagan kishi qolmadi dardimni nazmga tergan vaqtimda. arxitep - …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""eng qadimgi adabiy yodgorliklar""

adabiyot-so’z san’ati mavzu: eng qadimgi adabiy yodgorliklar. xalq og‘zaki ijodi haqida umumiy ma'lumot. mifologiya reja: “avesto”- eng qadimgi yozma ma’rifiy yodgorlik o’rxun-enasoy yodgorliklari eng qadimgi adabiy yodgorliklar “avesto”- zardushtiylik dinining muqaddas kitobi. zardushtiylik yurtimizda bundan 3000 yilcha oldin tarqalgan . “avesto” kitobi esa, bundan 2700 yil muqaddam xorazmda yaratilgan. zardushtiylik dinining asoschisi zardushtdir. zardushtning ismi “zoroastr” shaklida ham yuritiladi (yunoncha “astron”- “yulduz”). chunki, yunonistonda uni birinchi galda donishmand, yulduzshunos, munajjim sifatida bilishgan. beruniyning “qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar” asarida yozilishicha eron shohlaridan doro xazinasida “avesto”ning 12 ming qoramol terisiga tilla suvi bilan bitil...

This file contains 23 pages in PPTX format (1.4 MB). To download ""eng qadimgi adabiy yodgorliklar"", click the Telegram button on the left.

Tags: "eng qadimgi adabiy yodgorlikla… PPTX 23 pages Free download Telegram