perspektivada pozitsion va metrik masalalarni yechish

PDF 30 стр. 1,5 МБ Бесплатная загрузка

30 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,5 МБ

Тип файла PDF

Страницы 30

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 30

m27: perspektivada pozitsion va metrik masalalarni yechish. o’quv mashg’ulotining maqsadi: perspektivada yechiladigan pozitsion masalalar. perspektivada yechiladigan metrik masalalar materiallarni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - pozitsion masala deganda nimani tushunasiz? - pozitsion masalalar yechishning qanday amaliy ahamiyati mavjud? vizual materiallar 1-savol. pеrspеktivada pozitsion masalalar yechish. perspektivada har doim u yoki bu narsaning fazoda egallagan vaziyatlarini yoki ular elementlarining narsaga nisbatan joylashishini aniqlashga, so‘ngra, uning perspektivasini yasashga to‘g‘ri keladi. shunday vazifalarni perspektivada amalga oshirish pozitsion masala deyiladi. pozitsion masalalar o‘z tarkibiga to‘g‘ri chiziqlarning o‘zaro vaziyatlarini aniqlash, ikki tekislikning o‘zaro kesishish chizig‘ini yasash, to‘g‘ri chiziqning tekislik bilan kesishish nuqtasini aniqlash, to‘g‘ri chiziq kesmasini berilgan nisbatda bo‘lish, tekislikka perpendikular va parallel to‘g‘ri chiziqlar o‘tkazish kabi masalalarni oladi. kartinada berilgan tasviri bo‘yicha ikki to‘g‘ri chiziqning o‘zaro vaziyatlari quyidagi tartibda aniqlanadi. 1. o‘zaro parallel to‘g‘ri chiziqlar. perspektivada bunday to‘g‘ri chiziqlarning h dagi proyeksiyalarining perspektivalari o‘zaro bitta nuqtada, …

2 / 30

i. ularning o‘zaro vaziyatlarini aniqlash uchun h dagi tasviri yasab olinadi. shunda har ikkala tasvirdagi o‘zaro kesishish nuqtalari bitta vertikal chiziqda yotmasa, ular ayqash chiziqlar hisoblanadi (1-rasm, c). 27.1- rasm ikki tekislik perspektivasi. ikki tekislik o‘zaro parallel yoki kesishuvchi bo‘ladi. 27.2-rasm, a, b, c larda o‘zaro parallel, 3-rasm, a, b, c larda o‘zaro kesishuvchi: a – ixtiyoriy burchakda, b – 45° burchak ostida, c – 90° burchak ostida kesishayotgan tekisliklar tasvirlangan (bu chizmada f1 va f2 to‘g‘ri chiziqlar orasidagi burchak 90° bo‘lib, u ko‘rsatilmagan). 27.2- rasm 27.3- rasm tekisliklar o‘zaro kesishuvchi bo‘lsa, ularning kesishish chizig‘i mavjud bo‘ladi. 4-rasm, a va b larda shunday tekisliklarning bir-biri bilan kesishish chizig‘i ab hisoblanadi. tekisliklarning bir nomli izlari th va lh o‘zaro kesishib, kesishish chizig‘ining a nuqtasini aniqlaydi. bu tekisliklar vertikal joylashganligi uchun ularning o‘zaro kesishish chizig‘i ham vertikal tasvirlanadi. tekisliklar o‘zaro qiya joylashgan bo‘lsa, ularning kesishish chizig‘i ham qiya bo‘ladi. 27.4- rasm 5-rasm, …

3 / 30

izig‘i ularning tushish chiziqlari va kartina izlari kеsishgan nuqtalarini birlashtirish orqali aniqlanadi, ya’ni q∞∩n∞→m∞, qk∩nk→mk. dеmak, q vа n tеkisliklar m chiziq bo‘yicha kеsishyapti. bu tеkisliklarning va ularda mos ravishda yotgan tеkis shakllarning ko‘rinar-ko‘rinmas qismlarini aniqlash uchun quyidagi usullarni tatbiq qilish mumkin. 1. ikki tеkislikning kartina izlari ikki juft vеrtikal burchaklar hosil qiladi. ana shulardan uchrashish chiziqlari tomon qaratilgan vеrtikal burchak tomonlaridan o‘tuvchi tеkisliklar orasidagi qismi ko‘rinadigan bo‘ladi (27.6- rasm, а)1. shu qoidaga asosan q tеkislikning o‘ng, n tеkislikning chap tomoni kuzatuvchiga nisbatan ko‘rinarli bo‘ladi. 2. kеyingi usulda pеrspеktivaning gеomеtrik apparatini fazoviy holati tiklanadi. ko‘rish nuqtasi s orqali bеrilgan tеkisliklarga parallеl qilib o‘tkazilgan parallеlizm tеkisliklarining kuzatuvchiga nisbatan ko‘rinar-ko‘rinmas qismlari yaqqol ajralib qoladi (27.6-rasm, b). bu yеrda kuzatuvchiga nisbatan q tеkislikning o‘ng, n tеkislikning chap tomoni ko‘rinarlidir. 1 sh. murodov va boshqalar, chizma geometriya kursi, t., «o‘qituvchi”, 1988 y., 295-bet. 27.6- rasm 3. uchinchi usulda tеkis shakllarga tеgishli va tasvirda raqobatlashuvchi …

4 / 30

savvuri o‘sadi, ya’ni masalani «mеxanik» tarzda yеchmaydi. to‘g‘ri chiziqning tekislik bilan kesishishi. to‘g‘ri chiziqning tekislik bilan kesishish nuqtasini aniqlash uchun to‘g‘ri chiziq orqali berilgan tekislikni kesib o‘tadigan ixtiyoriy tekislik o‘tkaziladi. berilgan tekislik bilan o‘tkazilgan tekislikning o‘zaro kesishish chizig‘i aniqlanadi. ikkala tekislikning o‘zaro kesishish chizig‘i bilan to‘g‘ri chiziqning kesishayotgan nuqtasi izlanayotgan nuqta hisoblanadi. 27.7-rasm, a da l (lk, l∞) to‘g‘ri chiziq va q (qk, q∞) tekislik berilgan. l orqali q ni kesuvchi ixtiyoriy l tekislik o‘tkaziladi. buning uchun l∞ orqali tekislikning l∞ uchrashish chizig‘i, lk orqali l∞ ga parallel qilib lk kartina izi o‘tkaziladi. so‘ngra q bilan l ning kesishuv chizig‘i 1 (1k, 1∞) aniqlanadi. aniqlangan 1 chiziq bilan l chiziq o‘zaro k nuqtada kesishib, izlangan nuqtani hosil qiladi. bu yerda l to‘g‘ri chiziqning klk qismi ko‘rinarli bo‘ladi. 27.7-rasm, b da vertikal ab to‘g‘ri chiziq o‘zining h dagi asosi a1≡b1 bilan va tekislik esa kartina izi tk hamda uchrashish chizig‘i t∞ …

5 / 30

lib o‘tiladi va u f1 deb belgilanadi. f1 nuqta orqali a va b nuqtalardan o‘tuvchi chiziqlar kartina asosi kh bilan kesishtiriladi. shunda ab ning haqiqiy kattaligi a1b1 aniqlanadi. a1b1 kesma c1 nuqta orqali m/n nisbatda bo‘linadi. c1 nuqta f1 bilan tutashtirilsa, perspektivada ab kesma berilgan nisbatda bo‘linadi (8- rasm). 27.8- rasm xususiy vaziyatlarda ab to‘g‘ri chiziq kesmasi kartinaga parallel va perpendikular bo‘lishi mumkin. u holda bunday to‘g‘ri chiziq kesmalarini berilgan nisbatda bo‘lish bosh nuqta p hamda dl yoki d2 distansion nuqtalar orqali amalga oshirilishi mumkin (27.9- rasm, a, b, c). 27.9- rasm agar e to‘g‘ri chiziq umumiy vaziyatda bo‘lsa, unga tegishli ab kesma (10- rasm) m:n nisbatga quyidagi tartibda bo‘linadi. e to‘g‘ri chiziq orqali ixtiyoriy m tekislik o‘tkaziladi. buning uchun e∞ orqali q tekislikning q∞ uchrashish chizig‘i o‘tkaziladi va a nuqtadan unga parallel f chiziq chiziladi. f chiziqqa a nuqtadan boshlab m:n nisbatni qanoatlantiruvchi ac1 va c1b1 kesmalar o‘lchab qo‘yiladi. …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 30 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "perspektivada pozitsion va metrik masalalarni yechish"

m27: perspektivada pozitsion va metrik masalalarni yechish. o’quv mashg’ulotining maqsadi: perspektivada yechiladigan pozitsion masalalar. perspektivada yechiladigan metrik masalalar materiallarni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - pozitsion masala deganda nimani tushunasiz? - pozitsion masalalar yechishning qanday amaliy ahamiyati mavjud? vizual materiallar 1-savol. pеrspеktivada pozitsion masalalar yechish. perspektivada har doim u yoki bu narsaning fazoda egallagan vaziyatlarini yoki ular elementlarining narsaga nisbatan joylashishini aniqlashga, so‘ngra, uning perspektivasini yasashga to‘g‘ri keladi. shunday vazifalarni perspektivada amalga oshirish pozitsion masala deyiladi. pozitsion masalalar o‘z tarkibig...

Этот файл содержит 30 стр. в формате PDF (1,5 МБ). Чтобы скачать "perspektivada pozitsion va metrik masalalarni yechish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: perspektivada pozitsion va metr… PDF 30 стр. Бесплатная загрузка Telegram