parallel ko‘chirish usulida metrik va pozitsion masalalar yechish

PDF 7 pages 564.5 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 564.5 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

13-mavzu: parallel ko‘chirish usulida metrik va pozitsion masalalar yechish. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: talabalarga parallel ko‘chirish usulini tushuntirish va parallel ko‘chirish usulida metrik va pozitsion masalalar yechishni o‘rgatish. vizual amaliy materiallar tekis–parallel harakatlantirish usulida geometrik shaklni proyeksiyalar tekisliklari sistemasiga nisbatan vaziyati maqsadga muvofiq ravishda o‘zgartirish uchun uning barcha nuqtalarining harakatlanish trayektoriyalari bir–biriga parallel tekisliklarda harakatlantirish yo‘li bilan bajariladi. harakatlantirish tekisliklarining vaziyati va geometrik shakl nuqtalari harakatlanish trayektoriyasining xarakteriga qarab tekis–parallel harakatlantirish usuli parallel harakatlantirish va aylantirish usullariga bo‘linadi. parallel harakatlantirish usuli. bu usulda fazoda berilgan geometrik shaklning har bir nuqtasi proyeksiyalar tekisligiga parallel bo‘lgan gorizontal yoki frontal tekisliklarda harakatlantiriladi. shuning natijasida hosil bo‘lgan yangi proyeksiyasi proyeksiyalar tekisligiga nisbatan vaziyati o‘zgaradi. 13.2,a,b–rasmda a nuqta h1 gorizontal tekislikda harakatlantirilib a1 vaziyatga keltirilgan. bunda a nuqta a1 vaziyatga qanday trayektoriya (to‘g‘ri yoki egri chiziqlar) bo‘ylab harakatlantirilishidan qat’iy nazar, uning a″ frontal proyeksiyasi (a1″ vaziyatga) tekislikning h1v izi bo‘yicha harakatlanadi. shuningdek 13.3,a,b–rasmdagi b nuqta v1 …

2 / 7

am, uning gorizontal proyeksiyasi ox o‘qiga parallel to‘g‘ri chiziq bo‘yicha harakatlanadi. parallel harakatlantirish usulining bu xususiyatlaridan foydalanib ayrim masalalarning yechilishini ko‘rib chiqamiz. a) b) 13.2-rasm. a) b) 13.3-rasm. 1–masala. umumiy vaziyatda berilgan ab kesmani v tekislikka parallel vaziyatga keltirilsin (13.4,a,b–rasm). yechish. ab∥v bo‘lishi uchun chizmada a′b′∥ox bo‘lishi kerak. demak, bu misolni yechish uchun h tekislikda (13.4,a–rasm) ixtiyoriy a1′ nuqta tanlab, u orqali ox o‘qiga parallel l′ to‘g‘ri chiziq o‘tkazamiz va unga a1′b1′=a′b′ kesmani o‘lchab qo‘yamiz. kesmaning yangi frontal proyeksiyasini parallel harakatlantirish xususiyatiga muvofiq aniqlaymiz: kesmaning a″ va b″ proyeksiyalari mos ravishda h1v va h2v bo‘yicha ox o‘qiga parallel ravishda harakatlanadi va a1″, b1″ vaziyatlarga keladi. natijada, v tekislikka parallel a1b1(a1′b1′,a1″b1″) to‘g‘ri chiziq kesmasining proyeksiyalari hosil bo‘ladi. a) b) 13.4-rasm. shuningdek, ab kesma v tekislikka parallel bo‘lishi bilan birga uning haqiqiy o‘lchami va h tekislik bilan tashkil etgan α burchagi aniqlanadi. 2–masala. umumiy vaziyatdagi ab(a′b′,a″b″) kesma h tekislikka perpendikulyar vaziyatga keltirilsin …

3 / 7

.6-rasm 4–masala. umumiy vaziyatdagi ∆abc(∆a′b′c′, ∆a″b″c″) tekislikni h tekislikka parallel vaziyatga keltirilsin (13.7–rasm). echish. 1. ∆abc ni avval v tekislikka perpendikulyar vaziyatga keltiramiz. buning uchun uchburchakning h(h′, h″) gorizontalini o‘tkazamiz. chizmada ixtiyoriy a′1 nuqta tanlab, bu nuqtadan h′1⊥ox qilib ∆a′1b′1c′1=∆a′b′c′ yangi gorizontal proyeksiyasini yasaymiz. 13.7-rasm. 2. ∆abc ning yangi vaziyati v tekislikka perpendikulyar bo‘lgani uchun uning frontal proyeksiyasi c1″a1″b1″ kesma tarzida proyeksiyalanadi. 3. ixtiyoriy c2″ nuqta tanlab, bu nuqtadan ox o‘qiga parallel to‘g‘ri chiziq o‘tkazamiz va unga c2″a2″b2″=c1″a1″b1″ bo‘lgan kesmani o‘lchab qo‘yamiz. parallel harakatlantirishning qoidasiga muvofiq uchburchak gorizontal proyeksiyasining a2′ b2′ va c2′ nuqtalari mos ravishda v1n, v2n va v3n frontal tekisliklarning izlari bo‘yicha harakatlanishidan ∆a2′b2′c2′ hosil bo‘ladi. natijada, ∆a2b2s2 h ga parallel bo‘ladi va berilgan uchburchakning haqiqiy o‘lchamiga teng bo‘lgan proyeksiyasi hosil bo‘ladi. chizmadagi α burchak ∆abc ning h tekislik bilan hosil qilgan burchagini ko‘rsatadi. 4–masala. d(d′, d″) nuqtadan ∆abc(∆a′b′c′, ∆a″b″c″) tekislikkacha bo‘lgan masofa aniqlansin (13.8,a–rasm). yechish. 1. ∆abc …

4 / 7

izlangan masofaning proyeksiyalarini tekislikning berilgan proyeksiyalarida yasash uchun d nuqtaning d′ va d″ proyeksiyalaridan tekislikning h(h′, h″) gorizontali va f (f′, f″) frontaliga tushirilgan perpendikulyarlar proyeksiyalari bilan aniqlanadi. parallel harakatlantirishning qoidasiga muvofiq e nuqtaning e″ va e′ proyeksiyalarini ko‘rsatilgan yo‘nalish bo‘yicha d′ va d″ proyeksiyalardan tekislikka tushirilgan perpendikulyarning proyeksiyalarida topamiz. 13.8-rasm. 5–masala. cabd(c′a′b′d′, c″a″b″d″) ikki yoqli burchakning haqiqiy kattaligi parallel harakatlantirish usulidan foydalanib aniqlansin (13.9–rasm). yechish: 1. ab qirrani v tekislikka parallel qilib joylashtiriladi. buning uchun chizma maydonining ixtiyoriy joyida a′b′–a1′b1′ va a1′b1′∥ox qilib joylashtiriladi. 2. a1′ va b1′ nuqtalarga nisbatan d1′, c1′ nuqtalarni planimetrik yasashlardan foydalanib yasaymiz. hosil bo‘lgan a1, c1′, b1′ va d1′ nuqtalar yangi gorizontal proyeksiya bo‘ladi. 3. parallel harakatlantirish qoidasiga asosan a″, c″, b″ va d″ nuqtalar ox o‘qiga parallel chiziq bo‘yicha harakat qilganligidan a1″, c1″, b1″ va d1″ yangi frontal proyeksiyalari yasaladi. 4. ab qirrani h tekisligiga perpendikulyar qilib joylashtiriladi. buning uchun a1″b1″=a2″b2″ ni chizmaning …

5 / 7

parallel ko‘chirish usulida metrik va pozitsion masalalar yechish - Page 5

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parallel ko‘chirish usulida metrik va pozitsion masalalar yechish"

13-mavzu: parallel ko‘chirish usulida metrik va pozitsion masalalar yechish. o‘quv mashg`ulotining maqsadi: talabalarga parallel ko‘chirish usulini tushuntirish va parallel ko‘chirish usulida metrik va pozitsion masalalar yechishni o‘rgatish. vizual amaliy materiallar tekis–parallel harakatlantirish usulida geometrik shaklni proyeksiyalar tekisliklari sistemasiga nisbatan vaziyati maqsadga muvofiq ravishda o‘zgartirish uchun uning barcha nuqtalarining harakatlanish trayektoriyalari bir–biriga parallel tekisliklarda harakatlantirish yo‘li bilan bajariladi. harakatlantirish tekisliklarining vaziyati va geometrik shakl nuqtalari harakatlanish trayektoriyasining xarakteriga qarab tekis–parallel harakatlantirish usuli parallel harakatlantirish va aylantirish usullariga bo‘linadi. parallel harak...

This file contains 7 pages in PDF format (564.5 KB). To download "parallel ko‘chirish usulida metrik va pozitsion masalalar yechish", click the Telegram button on the left.

Tags: parallel ko‘chirish usulida met… PDF 7 pages Free download Telegram