aks tasvirlarning perspektivasi

PDF 13 pages 1.8 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

m30: aks tasvirlarning perspektivasi o’quv mashg’ulotining maqsadi: obektlarning suv va ko`zgu satxlaridagi aks tasviri perspektivasini qurish haqidagi materiallarni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - yorug‘va soya deganda nimani tushunasiz? - tabiiy va sun’iy yoritish manbalari to‘g‘risida ma’lumotlar bering. - tabiatni yoki geometrik jismlarning yorug‘ va soyasining perspektiv tasvirini qurishning qanday amaliy ahamiyati mavjud? vizual materiallar 1-savol.obektlarning suv va ko`zgu satxlaridagi aks tasviri perspektivasini qurish. perspektivada narsalarning suv yoki ko‘zgu satliida akslarini tasvirlash simmetrik tasvirlar yasashdan iborat. suv yoki ko‘zgu sathidagi chiziq simmetriya o‘qi vazifasini o‘taydi. suv yoki ko‘zgu sathi ularning geometrik tekisligi hisoblanib, akslar shu tekisliklarda tasvirlansa ham ular xuddi o‘sha sathlarning ostida ko‘rinayotgandek tuyiladi. ma’lumki, narsadan suv yoki ko‘zguga tushayotgan nurning  burchagi aks etish, ya’ni qaytish 1 burchagiga teng bo‘ladi (30.1- rasm, a). ko‘zgu (suv) sathi tekisligidagi chetki a va b nuqtalariga t nuqtaning ko‘rish nurlari tushmoqda va 1, 1 …

2 / 13

triya o‘qlaridan yuqoridagi 1 va 2 nuqtalari o1 (o1 dan yarimaylana) va o2 nuqtalardan pastga tomon o‘zgarishsiz o‘lchab chizib qo‘yilgan (2- rasm). 30. 1- rasm 2- rasm 2-rasmda ko‘ldagi tabiat elementlarining suvdagi aks tasvirini yasash ko‘rsatilgan. oldinroqdagi ab tayoq va gl egri cho‘pdan tushayotgan akslarni tavirlashda, masalan, b nuqtaning suv sathidagi asosi ning aniqlanishi yo‘nalish (strelka)lar bilan ko‘rsatilgan. baliq tutish tayog‘i ab frontal joylashgan bo‘lib, b0 dan ufq chizig‘iga parallel chizilgan chiziqqa a nuqtadan unga perpendikular chiziq tushirilgan. bu chiziqqa oa nuqtadan oaa masofa oaa=oaaa (z=za) tarzida o‘lchab qo‘yiladi. aab0 tayoqcha ab ning suvdagi aksi hisoblanadi. g0l egri cho‘pning kuzatuvchiga nisbatan ishg‘ol qilgan holatini aniqlash uchun c0f1 dan foydalansa bo‘ladi. d, e, l nuqtalardan vertikal (suv sathi tekisligiga tik) chiziqlar chizilib, od, oe, ol nuqtalar belgilanadi. bu belgilangan nuqtalardan tik chiziqlar davomiga odd=odda, oee=oeea, oll=olla tarzida masofalar o‘lchab qo‘yiladi. shunda egri cho‘pning suvga tushayotgan aks tasviri perspektivasi hosil bo‘ladi. osmonda …

3 / 13

a ikki yon devorga a va b nuqtalarda mahkamlangan kartinaga parallel ab va perpendikular ac kesmalarning aks tasvirining pers- pektivasi bajarilsin (4-rasm). 1. a va b nuqtalardan xona yon devorlari bo‘yicha pol tekisligiga perpendikular chiziqlar tushiraladi. yon devor va pol tekisliklarining o‘zaro kesishishidan hosil bo‘lan burchak chiziqlari bilan tushirilgan chiziqlarning kesishgan oa va ob nuqtalari tutashtirilib, simmetriya o‘qi aniqlanadi. 2. oa va ob nuqtalardan unga tushirilgan perpendikular chi- ziqlarning davomiga oaa=oaaa, obb=obba ko‘rinishida masofalar o‘lchab qo‘yiladi. aa va ba nuqtalar tutashtirilsa, ab kesmaning go- rizontal ko‘zguga tushayotgan aksi hosil bo‘ladi. 4- rasm 3. aa va p tutashtiriladi va unda c dan ko‘zgu tekisligiga per- pendikular tushirilgan to‘g‘ri chiziqda ca nuqta aniqlanadi. cab siniq chiziqning gorizontal ko‘zgudagi aksining perspektivasi caaaba bo‘ladi. 2-masala. gorizontal (xonaning shift tekisligida joylashgan) ko‘zguda xonaning yon devorlariga a va b nuqtalarda mahkamlangan abc siniq chiziqning aks tasvirining perspektivasi bajarilsin (5-rasm). shift va pol tekisligida joylashgan ko‘zgulardagi aks …

4 / 13

tasviri perspektivasi bajarilsin (7- rasm). 1. to‘g‘ri burchakning ac chizig‘i pol tekisligida bo‘lgani uchun a nuqta p bilan tutashtirilib, ko‘zgu asosiga perpendikular ap chiziq o‘tkaziladi va oa nuqta topiladi. oa dan vertikal to‘g‘ri chiziq chizilib, simmetriya o‘qi hosil qilinadi. 7- rasm 2. ufq chizig‘ida ixtiyoriy nuqta f1 tanlab olinadi va u oa bilan tutashtirihb davom ettiriladi hamda ac chiziqda o nuqta belgilanadi. oa radiusda ac chiziqqa a nuqta olib o‘tiladi va u a1 deb belgilanadi. a1 nuqta f1 bilan tutashtirilsa, oap chiziqni aa nuqtada kesadi. aa —a nuqtaning ko‘zgudagi aksi hisoblanadi va undan vertikal hamda gorizontal to‘g‘ri chiziqlar chiziladi. bp chiziqda ba, cp chiziqda ca akslar hosil bo‘ladi. baaaca — berilgan bac to‘g‘ri burchakning ko‘zgudagi aksi bo‘ladi. 5-masala. kartinaga qiya, pol tekisligiga perpendikular (vertikal) ko‘zguda bac to‘g‘ri burchakning aks tasviri perspektivasi bajarilsin (8-rasm). 1. ko‘zguga b, a, c nuqtalardan perpendikular chiziqlar o‘tkazish uchun f1 nuqta aniqlanishi zarur. buning uchun p …

5 / 13

stlab, ko‘zguning vaziyati ko‘rsatilgan sxema orqali aks tasvir tushishi o‘rganib chiqiladi. ab kesma h pol tekisligiga perpendikular, ko‘zgu esa h ga  burchak ostida qiya joylashgan. a va b nuqtalardan ko‘zgu tekisligiga perpendikular chiziqlar o‘tkazilib, ularga oaa va oab masofalar o‘lchab qo‘yilgan. kesmaning o‘zi va aksi davom ettirilsa, ular ko‘zgu tekisligidagi 2 nuqtada kesishadi. perspektivada ob nuqta f1 bilan tutashtirib davom ettirilsa, b2 chiziqni o nuqtada kesadi. ob radiusda chizilgan yoy 3 nuqtani aniqlay di. 3 nuqta f1 bilan tutashtirilsa bf5 chiziqni kesib, ba nuqtani hosil qiladi. 2 nuqta ba bilan tutashtirilib davom ettirilsa, af5 chiziqda a nuqtaning aksi aa topiladi. ushbu sxemaga muvofiq perspektivada quyidagi ishlar bajariladi. 1. qoidaga binoan p dan vertikal chiziqda s' nuqta aniqlanadi va f1 dan f1s' radiusda yoy chizilib, ufq chizig‘ida f3 nuqta topiladi. ko‘zguning og‘ish  burchagi f3 dan o‘lchab qo‘yiladi va f5 nuqta aniqlanadi. f3 dan f3f5 ga perpendikular qilib chiziq o‘tkazilsa, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aks tasvirlarning perspektivasi"

m30: aks tasvirlarning perspektivasi o’quv mashg’ulotining maqsadi: obektlarning suv va ko`zgu satxlaridagi aks tasviri perspektivasini qurish haqidagi materiallarni talabalarga o‘rgatish. talabalarning e'tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savollar - yorug‘va soya deganda nimani tushunasiz? - tabiiy va sun’iy yoritish manbalari to‘g‘risida ma’lumotlar bering. - tabiatni yoki geometrik jismlarning yorug‘ va soyasining perspektiv tasvirini qurishning qanday amaliy ahamiyati mavjud? vizual materiallar 1-savol.obektlarning suv va ko`zgu satxlaridagi aks tasviri perspektivasini qurish. perspektivada narsalarning suv yoki ko‘zgu satliida akslarini tasvirlash simmetrik tasvirlar yasashdan iborat. suv yoki ko‘zgu sathidagi chiziq simmetriya o‘qi vazifasini o‘taydi. suv...

This file contains 13 pages in PDF format (1.8 MB). To download "aks tasvirlarning perspektivasi", click the Telegram button on the left.

Tags: aks tasvirlarning perspektivasi PDF 13 pages Free download Telegram