milliy dinlar

PDF 10 pages 317.5 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 317.5 KB

File type PDF

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

2-mavzu: milliy dinlar reja: 1. yahudiylik dinining vujudga kelishi va ta‟limoti. 2. vedalar dini. braxmanizm. hinduizm. 3. qadimgi xitoydagi milliy dinlar. 4. sintoizm. tayanch so„zlar: vedalar, rigveda, samaveda, yajurveda, adxarvaveda, braxmanizm, brahma, hinduizm, karma, sansara, kasta, nirvana, kun tszi, lao tszi, li qonunlari, jen, tszyun-tszi, lunyuy, syao, dao, daodetszin, sinto, amaterasu, yahudiylik, isroil, falastin, payg‘ambar, tavrot, talmud. darsning o„quv maqsadi: talabalarga yahudiylik, xitoy va hind milliy dinlarining paydo bo‘lishi va ta’limoti to‘g‘risida ma’lumot berish. 1. yahudiylik dinining vujudga kelishi va ta‟limoti. milliy dinlar deb ma‟lum bir xalq, millat vakillari e‟tiqod qiladigan, boshqa xalqlar va millatlar orasida deyarli yoyilmagan dinga aytiladi. eng qadimgi milliy dinlardan biri iudaizm (yahudiylik) dinidir. iuda – yahudiy millatining eng qadimgi qabilalaridan birining nomidir. bu dinning kelib chiqishi va shakllanishi yahudiylarning o„tmishdagi og„ir, mashaqqatli, jabru-jafoli hayot yo„li bilan bog„liq holda kechgan. chunonchi, yaxudiylar miloddan avvalgi mingyilliklarda misrliklar, ossuriyaliklar, vaviloniya, eron shahonshoxlari, rim imperiyasi kabi mamlakatlar asirligi va …

2 / 10

ga kelishida iuda qabilasi muhim rol o„ynagan. mustaqil yahudiy davlati barpo bo„lgandan so„ng ana shu qabilaning xudosi yaxvega sig„inish joriy etilgan. solomon (sulaymon payg„ambar) podsholigi davrida, ya‟ni mil.avv x asrda hashamatli yahve ibodatxonasi qurilgan. yangi eraning 133-yiliga kelib rimliklar tomonidan yaxudiylar falastin erlaridan haydab chiqariladi. shu tariqa yaxudiylar turli mamlakatlarga tarqalib ketadilar. yahudiylar qaysi davlatga borib yashagan bo„lsalar, u yerlarda o„zlarining jamoalarini tuzganlar. imkoni boricha o„z dinlarini saqlab qolish maqsadida, to„planib turadigan joy-sinagog (ibodat uylari) larni vujudga keltirdilar. tarixiy manbalarda yahudiylar miloddan avvalgi quvg„inlikka uchragan va o„rta osiyo eronliklar qaramog„ida bo„lgan davrlarda bu yerlarga eron orqali kirib kelganligi qayd etiladi. dastlab iudaizm ko„pxudolik (politeistik) din bo„lgan. mil.avv. x-vi asrlarda iudaizm yakkaxudolik (monoteistik) dinga aylangan. yahudiylik dinining muqaddas kitoblari tavrot, zabur va talmud hisoblanadi. tavrot qadimiy yahudiy tilidagi “tora” so„zidan olingan bo„lib “qonun” degan ma‟noni bildiradi. tavrot mil.avv 1586-yillarda muso alayxissalomga nozil qilingan bo„lib, uni “muso besh kitobi” deb ham yuritiladi. …

3 / 10

an. zabur qadimgi diniy-musiqaviy she‟riyat bo„lib, u asosan xudoga bag„ishlangan madhiyalar, diniy alqov qo„shiqlar, duolar, shukronalar, xudoga iltijolar, nolayu fig„onlar, dushmanlar ustidan shikoyat va boshqalardan iborat. yahudiylik dinining muqaddas kitobi talmud tavrotga yozilgan tafsir ya‟ni sharhlardan iborat. talmud – yahudiycha so„z bo„lib “o„rganish” degan ma‟noni bildiradi. uni og„zaki qonun ham deb yuritiladi. talmud mishna va gemara kitoblari majmuidan iborat bo„lib, mishna ravvinlar (ruhoniylar) tomonidan tavrotga yozilgan sharhlar, gemara esa mishnaga yozilgan sharhlarni o„z ichiga oladi. talmudda yaxudiylarning g„oyaviy, diniy, huquqiy, axloqiy qonun qoidalari, urf-odatlari, an‟analari bayon qilingan. tavrot va zabur bibliyaning “qadimgi ahd” qismiga kiradi. bibliya – kitoblar degan ma‟noni bildiradi. “qadimgi ahd” yahudiylarning xudo bilan ahdlashuvini bildiradi. iso alayxissalomga nozil bo„lgan injil bibliyaga “yangi ahd” bo„lib kirgan. u xudo bilan yahudiylarning yangitdan ahdlashuvini bildiradi. shunday qilib, bibliya – “eski ahd” va “yangi ahd” deb nomlangan ikki qismdan iborat. bibliyaning “qadimgi ahd” qismi besh kitobdan iborat bo„lib, u “musoning besh …

4 / 10

i bekamu-ko„st bajarishi qattiq nazorat qilinadi. yaxudiylarning bayramlari ichida eng e‟tiborlisi pesah (pasxa) bayrami bo„lib, yahudiylarning misrdagi qullikdan qutilib chiqqanliklarini nishonlashga bag„ishlab o„tkaziladi. shabuot bayrami esa sinay tog„ida muso alayhissalomga yaxve tomonidan toraning berilishini nishonlab o„tkaziladigan bayram. sentyabr oxiri oktyabr oyining boshlarida yangi yil bayrami – rosh – ashona bayrami nishonlanadi. poklanish bayrami yom-kipur deyiladi. baxorda yahudiylarning fors podshohi homon zulmidan qutilganliklari sharafiga bag„ishlab purim bayrami o„tkaziladi. yahudiylik dinida saduqiylar, farziylar, esseylar, sionizm kabi oqimlar bor. jumladan, sionizm qadimgi yahudiya poytaxti iyerusalim (quddus) yaqinidagi sion (sinay) tepaliklarining biri nomidan olingan bo„lib, dastlab bu oqimning maqsadi butun dunyoga tarqalib ketgan yahudiylarni bir yerga to„plab yagona yahudiylar davlatini qayta barpo etish bo„lgan. keyinchalik bu oqim yahudiylarning reaktsion- millatchilik, shovinistik mafkurasiga aylantirib yuborilgan. xozirda sionizm “jahon yahudiy millati” - “oliy millat” degan reaktsion g„oyani ilgari surib kelmoqda. iudaizm diniga e‟tiqod qiluvchilar 18 millionga yaqin bo„lib, ularning uchdan bir qismi aqshdadir. shunday qilib, iudaizm …

5 / 10

haqidagi tasavvurlar asosiy o„rin egallagan. veda dinida ko„pxudolik – poletizm hukmron bo‟lgan. uning sig„inish marosimlari asosan xudolarga qurbonlik qilish, ovqat, hayvonlar keltirish, maxsus ichimliklar ehson qilish va boshqa rasm-rusumlarni bajarishdan iborat bo„lgan. dastlab alohida ruhoniylar va ibodatxonalar bo„lmagan. keyinchalik diniy ibodatlarga boshchilik qiluvchi kohinlar, ularning yuqori tabaqalari-brahmanlar kelib chiqqan. “veda” so„zi sanskritcha bo„lib “bashorat”, “muqaddas bilim”, “oliy donishmandlik” ma‟nolarini anglatadi. bu dinining ta‟limoti qadimgi xindlarning to„rt kitobdan iborat vedalar to„plamida bayon etilgan. vedalar to„plamlarimil.avv. 2-ming yillikning boshlarida yaratilgan. vedalar quyidagi kitoblardan iborat: “rigveda”, “samaveda”, “yajurveda”, “atxarvaveda”. bu kitoblar ichida eng qadimgisi “rigveda” hisoblanadi. unda tabiatdagi narsa va xodisalar: osmon o„zgarishi, quyosh, yulduzlar, momaqaldiroq, shamol, yomg„ir, tog„lar, daryolar ilohiy kuchlar sifatida gavdalantirilib, ular sharafiga qo„shiqlar, madhiyalar to„qilgan, ularga qurbonliklar keltirilgan. insoniyat hayoti, uning qanday kun kechirishi, baxt-saodati ana shu kuchlarga bog„liq holda tasavvur qilingan. 1-kitob “rigveda” 1028 she‟riy qo„shiqdan iborat bo„lib, unga ko„ra indra – momaqaldiroq; mitra – quyosh; varuna – …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

2-mavzu: milliy dinlar reja: 1. yahudiylik dinining vujudga kelishi va ta‟limoti. 2. vedalar dini. braxmanizm. hinduizm. 3. qadimgi xitoydagi milliy dinlar. 4. sintoizm. tayanch so„zlar: vedalar, rigveda, samaveda, yajurveda, adxarvaveda, braxmanizm, brahma, hinduizm, karma, sansara, kasta, nirvana, kun tszi, lao tszi, li qonunlari, jen, tszyun-tszi, lunyuy, syao, dao, daodetszin, sinto, amaterasu, yahudiylik, isroil, falastin, payg‘ambar, tavrot, talmud. darsning o„quv maqsadi: talabalarga yahudiylik, xitoy va hind milliy dinlarining paydo bo‘lishi va ta’limoti to‘g‘risida ma’lumot berish. 1. yahudiylik dinining vujudga kelishi va ta‟limoti. milliy dinlar deb ma‟lum bir xalq, millat vakillari e‟tiqod qiladigan, boshqa xalqlar va millatlar orasida deyarli yoyilmagan dinga aytiladi. eng qad...

This file contains 10 pages in PDF format (317.5 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar PDF 10 pages Free download Telegram