elektr tokini o‘tkazuvchi materiallar

PDF 5 pages 224.1 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 224.1 KB

File type PDF

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

30-ma'ruza. dielektriklar, o'tkazgichlar va yarim o'tkazgichlar reja: 30.1. elektr tokini o‘tkazuvchi materiallar. 30.2. o‘ta o‘tkazgichlar. 30.3. yuqori elektro qarshilikka ega qotishmalar. 30.4. kontakt materiallar. 30.1. elektr toki o‘tkazuvchi materiallar. materiallar elektr xossalari bo‘yicha uch turga bo‘linadilar: o‘tkazuvchilar, yarim o‘tkazgichlar, dielektriklar. o‘tkazgichlarning nisbiy elektrik qarshiligi 10-8 ÷ 10-5 om·m bo‘ladi va harorat ko‘tarilishi bilan u ham ortadi. yarimo‘tkazgichlarniki 10-5 ÷ 10-8 om·m bo‘ladi va harorat ko‘tarilishi bilan u kamayadi. bular tokni to‘g‘rilash, elektr signallarini ko‘paytirish, har-xil turdagi energiyalarni elektr energiyasiga aylantirish uchun ishlatiladi. dielektriklarning nisbiy elektr qarshiligi - 10-8÷10-16 om·m ga teng. bular izolyator sifatida ishlatiladi. texnikada, ayniqsa aviasiyada tokni yuqori darajada o‘tkazadigan yuqori o‘tkazgich metallar va qotishmalar keng qo‘llaniladi: oltin, kumush, mis, bronza, latun va h.k. bular yuqori elektr o‘tkazuvchanlik; yetarli mustahkamlik, plastiklik, atmosfera sharoitida korroziyabardoshlik qobiliyatlariga ega. metallar qancha toza bo‘lsa (qo‘shimchalar va nuqsonlardan) shuncha ularning o‘tkazuvchanligi yuqori bo‘ladi. oksidlanmaydigan o‘tkazgichlar, yuqori va o‘ta yuqori chastotali asboblar - priborlarning …

2 / 5

orodsiz mis - моо (02<0,02%) esa elektrovakuum asboblarda, svch - asbobida, mis “folgasi” yasash uchun ishlatiladi. м2, м3, м4 markali simlar asosan qotishma olish uchun ishlatiladi. mexanik xossalari yuqori bo‘lishligi talab qilingan mahsulotlar uchun latunlar, kadmiyli va berilliyli bronzalar ishlatiladi. kadmiyli bronzadan “trolley” lar, sirpanuvchi kontaktlar, membranalar yasaladi. latunlardan har- xil tok o‘tkazuvchanli detallar yasaladi. alyuminiy yuqori elektr o‘tkazuvchanligi, plastikligi va kam zichligi bilan harakterlanadi. o‘ta toza alyuminiy - a999, a995 va yuqori tozlikdagi alyuminiy a99, a95 ishlab chiqariladi. bulardan elektrolitik kondensatorlar, kabellarning himoya qobiqlari yasaladi. texnikaviy alyuminiydan - a85, a7 kabellar va tok o‘tkazuvchi shinalar yasaladi. elektr o‘zatuvchi liniyalar uchun alyumin qotishmasi - al- mg-si ishlatiladi, yuqori puxtalikka ega. ko‘pchilik hollarda bilitollar ishlatiladi, tok o‘tkazish simlari, o‘zagi po‘latdan qobig‘i esa mis yoki alyuminiydan. qobiq galvanik usulda yoki plakirovka usulida olinadi. temirning o‘tkazuvchanligi ancha past. lekin mustahkam (σ=300+700mpa). asosan kam uglerodli (с=0,1-0,15%) va oddiy sifatli po‘latlar (st0, st1,… st6) ishlatiladi. …

3 / 5

o‘ta o‘tkazgichlar. ba’zi metallar (30 xil elimentlar) va qotishmalar (10000 xil) absalyut nol haroratiga yaqin haroratda o‘ta o‘tkazgich holatiga o‘tadilar. bunda nisbiy elektroqarshilik yo‘q hisobida bo‘ladi: ρ=10-25ом*м. (o‘tkazgichlarda eng kam qarshilik ρ=10-15ом*м). materialning o‘ta o‘tkazgich holatiga, uning haroratiga (тkr), fizik xossalariga, materialning tozaligiga, kristallik panjarasining nuqsonlik darajasiga bog‘liq. ma’lum kuchlanishdagi magnit maydoni (nkr) ta’sirida o‘ta o‘tkazishlik yo‘qoladi. bunda magnit maydonini tashqi manbaidan ham, o‘ta o‘tkazgichdan o‘tayotgan elektr toki vositasida ham barpo qilish mumkin (30.1-rasm). 30.1-rasm. haroratni o‘ta o‘tkazgichliligiga ta’siri. eng ko‘p tarqalgan o‘ta o‘tkazgich qotishmalariga quyidagilar kiradi: nb-zr; nb-ti; v-ti; ta-ti. markalanishi: 65bt ва 35bt (gost 10994-74). 65bt da 22-26% ti, 63-68% nb ва 8,5-11,5% zr бор. тkr=9,7к (-263,3ºс). 35bt да 60-64% ti, 33,5-36,5% nb, 1,7-4,3% zr bor. bu ikki qotishma kuchli generatorlarning o‘ramalari (“obmotka”lari), quvvatli magnitlarning obmotkalari (magnit yostiqli poyezdlardagi), ehm larning tunnelli diodlari uchun ishlatiladi. nemis fizik olimlari v.mayyenev va r.oksenfeld o‘ta o‘tkazgichlar shu haroratda ideal diamagnetikka aylanish …

4 / 5

isitgich elimentlari uchun qotishmalar qotishma kimyoviy tartibi, % elektr xossalari cr al fe ni αr105l/ºс αr105l/ºс tish, ºс x23ю5 (xromel) 21,5- 24,5 4,6-5,3 qol-gani <0,6 1,37 1,4 1200 x20н80 (nixrom) 20-23 ---- <1,5 qol-gani 1,11 9,0 1100 30.4. kontakt materiallar. elektr kontaktlari 3turga bo‘linadi: uzuvchi, sirpanuvchi, qimirlamaydigan. bularning hammasiga umumiy talab kam o‘tish elektroqarshiligi. uzuvchi kontaktlar uchun materiallar. bu kontaktlar vaqti-vaqti bilan tutatish va uzish (elektr zanjirini) kerak va og‘ir sharoitda ishlaydilar. ish jarayonida uzuvchi kontaktlarda elektr uchquni yoki yoyi hosil bo‘ladi. bu korroziya va elektr yeyilishga (eroziya) olib keladi. korroziya kontaktlarni oksidlanishiga olib keladi. bu o‘tish elektr qarshiligini oshiradi, bu esa kontaktlarni qizishiga va payvandlashishiga (yoki yopishib qolishiga) olib keladi. erroziya kontaktlarning birida chuqurcha hosil bo‘lishiga, ikkinchi kontaktda ignachalar hosil bo‘lishiga olib keladi. demak, kontakt materiallari elektr qarshiligi, korroziyabardoshligi hamda erroziyabardoshligi yetarli bo‘lishi kerak. elektr quvvatiga qarab kontaktlar kam yuklangan va yuqori yuklangan guruxlarga bo‘linadi. kam yuklangan kontaktlar nodir …

5 / 5

likka ta'siri? 3. yarimo‘tkazgichlarga qaysi materiallar kiradi? 4. misning elektr o'tkazuvchanligi qanday? 5. alyuminiy qanday elektr o'tkazuvchanlikka ega? 6. materiallarning elektr xossalari bo‘yicha turlari? 7. elektr o'tkazuvchanligi yaxshi qaysi metallarni bilasiz? 8. misning elektr o'tkazuvchanligi qanday? 9. o'ta o'tkazgichlarga qaysilar kiradi? 10. yuqori elektroqarshilikka ega qanday qotishmalarni bilasiz? 11. qanday materiallarga kontakt materiallar deyiladi? 12. kontakt materiallarning qanday turlarini bilasiz?

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr tokini o‘tkazuvchi materiallar"

30-ma'ruza. dielektriklar, o'tkazgichlar va yarim o'tkazgichlar reja: 30.1. elektr tokini o‘tkazuvchi materiallar. 30.2. o‘ta o‘tkazgichlar. 30.3. yuqori elektro qarshilikka ega qotishmalar. 30.4. kontakt materiallar. 30.1. elektr toki o‘tkazuvchi materiallar. materiallar elektr xossalari bo‘yicha uch turga bo‘linadilar: o‘tkazuvchilar, yarim o‘tkazgichlar, dielektriklar. o‘tkazgichlarning nisbiy elektrik qarshiligi 10-8 ÷ 10-5 om·m bo‘ladi va harorat ko‘tarilishi bilan u ham ortadi. yarimo‘tkazgichlarniki 10-5 ÷ 10-8 om·m bo‘ladi va harorat ko‘tarilishi bilan u kamayadi. bular tokni to‘g‘rilash, elektr signallarini ko‘paytirish, har-xil turdagi energiyalarni elektr energiyasiga aylantirish uchun ishlatiladi. dielektriklarning nisbiy elektr qarshiligi - 10-8÷10-16 om·m ga teng. bular izoly...

This file contains 5 pages in PDF format (224.1 KB). To download "elektr tokini o‘tkazuvchi materiallar", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr tokini o‘tkazuvchi mater… PDF 5 pages Free download Telegram