she`r tuzilishi

PDF 13 pages 668.1 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 668.1 KB

File type PDF

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

microsoft word - 11-12-mavzu 11-12- mavzu: she`r tuzilishi. ma’ruza mashgulоtining ta`lim tехnоlоgiyasining mоdеli o`quv vaqti: 160 minut talaba sоni: 11 o`quv mashg`ulоtining tuzilishi ma’ruza rеjasi 1. she`r-ohang muayyan tartibga solingan nutq. she`r-kechinma, his-tuygʻu ifodasi. 2. she`rning oddiy nutqdan farqi. ritm-she`riy nutq asosi. 3. boʻgʻin-she`riy misralaridagi soʻzlar muvozanati. vazn-she`r misralarining oʻzaro muvofiqligi. she`r tizimlari: aruz va barmoq. erkin sarbast, oq she`r. 4. aruz she`r tizimining oʻziga xos xususiyatlari. hijo va boʻgʻin. matla` va maqta. qofiya. o`quv mashg`ulоtining maqsadi: talabalarga she’r tuzilishi haqida, ritm, boʻgʻin haqida, barmoq va aruz vazni haqida haqida bilim bеrish. pеdagоgik vazifalar: yangi mavzu bilan tanishtirish, mavzuga оid ilmiy atamalarni оchib bеrish, asоsiy masalalar bo`yicha tushunchalarni shakllantirish. o`quv faоliyatining natijalari: talabalar mavzu haqida chuqurrоq bilimga ega bo`ladilar. asоsiy ma`lumоtlarni kоnspеktlashtiradilar. ta`lim usullari: “klastеr”, bbb, ma’ruza o`quv faоliyatini tashkil qilish shakli оmmaviy ta`lim vоsitalari slaydlar, prezentatsiyalar qayta alоqa usullari va vоsitalari savоl-javоb o`quv mashg`ulоtining tехnоlоgik хaritasi ishlash bоsqichlari, vaqti …

2 / 13

e`riy misralaridagi soʻzlar muvozanati. vazn-she`r misralarining oʻzaro muvofiqligi. she`r tizimlari: aruz va barmoq. erkin sarbast, oq she`r. 4. aruz she`r tizimining oʻziga xos xususiyatlari. hijo va boʻgʻin. matla` kоnspеkt yozishadi, tinglashadi, mavzu bo`yicha savоllar bеradilar. va maqta. qofiya. 3-bоsqich. yakuniy natijalar 5 min. 3.1. mavzu bo`yicha хulоsa qilish va o`quv mashg`ulоtning maqsadiga erishish darajasi tahlil qilinadi. 3.2. mavzu yuzasidan o`quv vazifasi bеriladi. amaliy mashgulоtga tayyorlanish. o`rganilgan mavzu bo`yicha оlgan ma`lumоtlarni umumlashtirib savоl bеradilar. reja: 1. she`r-ohang muayyan tartibga solingan nutq. she`r-kechinma, his-tuygʻu ifodasi. 2. she`rning oddiy nutqdan farqi. ritm-she`riy nutq asosi. 3. boʻgʻin-she`riy misralaridagi soʻzlar muvozanati. vazn-she`r misralarining oʻzaro muvofiqligi. she`r tizimlari: aruz va barmoq. erkin sarbast, oq she`r. 4. aruz she`r tizimining oʻziga xos xususiyatlari. hijo va boʻgʻin. matla` va maqta. qofiya. badiiy nutqning ikki shaklga — she’riy (tizma) va nasriy (sochma) ko‘rinishlarga ega ekanligi bungacha aytildi. nasriy nutq o‘zining qurilishi jihatidan kundalik muloqotda qo‘llaniluvchi nutqqa yaqin bo‘lsa, she’riy …

3 / 13

g musiqiy jarangi, hissiy to‘yintirilganligi bilan farqlanuvchi nutqdir. she’riy nutqdagi o‘ziga hos intonatsiya, musiqiylik ritmik bo‘laklar va ritmik vositalar, o‘ziga xos fonetik tashkillanish, turli sintaktik usullar yordamida vujudga keladi. she’riy yo‘lda yozilgan lirik asardagi kayfiyatning hosil qilinishi, kechinmaning o‘quvchiga "yuqtirilishi"da uning ritmik-intonatsion tomoni muhim ahamiyat kasb etadi. ya’ni, she’rning ritmik-intonatsion xususiyatlari uning mazmuni bilan belgilanadi, mazmun bilan uyg‘unlik kasb etadi. she’riy nutqning o‘ziga xosligini, o‘ziga xos tashkillanishini tasavvur qilish uchun, avvalo, uning ritmik-intonatsion xususiyatlarini belgilovchi unsurlar, vositalar haqida tushunchaga ega bo‘lish zarur. she’riy nutq haqida gapirganda, avvalo, uning muayyan vaznga solingan ritmga egaligi ta’kidlanadi. ritm juda keng tushuncha bo‘lib, u borliqdagi juda ko‘p narsa, hodisalarda kuzatilishi mumkin. shunga ko‘ra, keng ma’noda ritm deganda muayyan bo‘laklarning ma’lum vaqt oralig‘ida tartibli takrorlanib turishi tushuniladi. bu ma’nodagi ritm borliqdagi juda ko‘p narsa-hodisalarda, jumladan inson organizmida mavjuddir. masalan, tarnovdan tomchilab turgan tomchilar chiqarayotgan tovushda, ariq suvining maromli shildirab oqishida, yil fasllarining, kun bilan tunning …

4 / 13

gapiriladi, o‘qiganda "tasavvurda" eshitiladi. demak, o‘z-o‘zidan ayonki, nasriy asarda ham ritm mavjud va u asarning o‘qishli, ta’sirli bo‘lishida juda katta ahamiyat kasb etadi. agar badiiy nasrdagi nutq ritmi umuman nutq ritmi bilan izohlansa, she’riy nutq ritmi maxsus hosil qilingan hodisadir. she’riy nutqning ritmik qurilishini yaxshiroq tasavvur qilish uchun ritmik bo‘lak va ritmik vositalarni belgilab olishimiz zarur. ritmik bo‘laklar sifatida bo‘g‘in (hijo), turoq(rukn), misra va bandni olamiz. mazkur tushunchalar bilan siz maktabda tanishganligingizni hisobga olib, bu o‘rinda ularga qisqacha to‘xtalish bilan kifoyalanamiz. bo‘g‘in (hijo) bir havo zarbi bilan aytiluvchi tovush yoki tovushlar guruhi bo‘lib, u barcha she’r tizimlarida eng kichik ritmik bo‘lak sanaladi. o‘zbek she’riyatida qo‘llaniluvchi barmoq tizimi uchun bo‘g‘inning sifati (qisqa, cho‘ziq yoki o‘ta cho‘ziqligi, ochiq yoki yopiqligi, urg‘uli yoki urg‘usizligi) ahamiyatsiz bo‘lsa, aruz tizimida uning qisqa, cho‘ziq va o‘ta cho‘ziq navlari ajratiladi. turoq bilan ruknning ritmik bo‘lak sifatidagi ahamiyati va darajasi teng keladi. barmoq tizimiga xos bo‘lmish turoq bo‘g‘inlarning …

5 / 13

arda zarb bo‘lgani holda, misra pauzasi mavjud emas. she’rning ma’lum miqdordagi misralardan tarkib topib, mazmun va ritmik- intonatsion jihatdan nisbiy tugallikka ega bo‘lgan bo‘lagi band deb yuritiladi. eng kichik band — ikki misra. ikkilik bandlar odatda o‘zaro qofiyalangan misralardan tarkib topadi. mumtoz adabiyotimizda ikkilik band shaklini masnaviy shakli deb yuritiladi. ikkilik bandning alohida bir ko‘rinishi baytdir. bayt masnaviydan qofiyalanish tartibi jihatidan (dastlabki bayt o‘zaro qofiyalanadi, keyingi baytlarning ikkinchi misrasi birinchi bayt bilan qofiyadosh bo‘ladi) farqlanadi. demak, biz g‘azal, qasida, qit’a janridagi asarlarning bandlariga nisbatangina "bayt" atamasini ishlatsak to‘g‘ri bo‘ladi. uchlik bandlar nisbatan kam ishlatiladi. mumtoz adabiyotimizda uchlik bandlar musallas(musallis) deb yuritiladi. shu tarzda mumtoz adabiyotimizda to‘rt misralik — murabba’, besh misralik — muxammas, olti misralik — musaddas, etti misralik — musabba’, sakkiz misralik — musamman singari band shakllari ajratilgan. mumtoz adabiyotimizdagi "musammat" degan umumiy nom ostida yuritiluvchi turg‘un she’riy shakllar she’rning necha misralik bandlardan tarkiblanganiga qarab nomlanadi. yuqorida aytdikki, keng …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "she`r tuzilishi"

microsoft word - 11-12-mavzu 11-12- mavzu: she`r tuzilishi. ma’ruza mashgulоtining ta`lim tехnоlоgiyasining mоdеli o`quv vaqti: 160 minut talaba sоni: 11 o`quv mashg`ulоtining tuzilishi ma’ruza rеjasi 1. she`r-ohang muayyan tartibga solingan nutq. she`r-kechinma, his-tuygʻu ifodasi. 2. she`rning oddiy nutqdan farqi. ritm-she`riy nutq asosi. 3. boʻgʻin-she`riy misralaridagi soʻzlar muvozanati. vazn-she`r misralarining oʻzaro muvofiqligi. she`r tizimlari: aruz va barmoq. erkin sarbast, oq she`r. 4. aruz she`r tizimining oʻziga xos xususiyatlari. hijo va boʻgʻin. matla` va maqta. qofiya. o`quv mashg`ulоtining maqsadi: talabalarga she’r tuzilishi haqida, ritm, boʻgʻin haqida, barmoq va aruz vazni haqida haqida bilim bеrish. pеdagоgik vazifalar: yangi mavzu bilan tanishtirish, mavzuga оid ilmiy...

This file contains 13 pages in PDF format (668.1 KB). To download "she`r tuzilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: she`r tuzilishi PDF 13 pages Free download Telegram