uslubiy qo'llanma "ma'lumotlar bazasini yaratish modellari"

PDF 17 pages 573.6 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 573.6 KB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand iqtisodiyot va servis instituti " axborot texnologiyalari" kafedrasi “iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari ” fani bo‘yicha laboratoriya mashg‘ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo’llanma mavzu: ma’lumotlar bazasini yaratish modellari. samarqand- 2020 mazkur uslubiy ko‘rsatmada « iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari » fani doirasida talabalarga xizmat ko‘rsatish sohasida axborot texnologiyalarini qo‘llashda va joriy etishda bilimlar berish bilan bir qatorda ularda tizimli yondashuvni shakllantirishdan iborat. shu bois ushbu fan axborot texnologiyalari va unda amaliy dasturlar paketi bilan ishlashni o‘rganish va xizmat ko‘rsatish sohasida avtomatlashtirilgan ish joylarida mavjud axborot tizimlarining integratsiyasini tahlil qilishga qaratilgan. har bir mavzu bo‘yicha talabalar tomonidan o‘zlashtirishni aniqlashda yangi pedagogik texnologiyalardan keng foydalanilgan. uslubiy ko‘rsatma oliy o‘quv yurtlarining iqtisod, moliya, bank ishi, buxgalteriya hisobi va audit (tarmoqlar bo’yicha), ta’lim yo‘nalishlari uchun mo‘ljallangan bo‘lib, undan talabalar o‘zlarining bilimlarini mustaqil ravishda ham oshirishlari mumkin tuzuvchilar: ernazarov a.e. – samisi, «axborot texnologiyalari» kafedrasi mudiri. jomonqulova …

2 / 17

lar insoniyatni bu ma’lumotlarni o’z vaqtida qayta ishlash choralarining yangi usullarini qidirib topishga undamoqda. ma’lumotlarni saqlash, uzatish va qayta ishlash uchun ma’lumotlar bazasini yaratish, so’ngra undan keng foydalanish bugungi kunda dolzarb bo’lib qolmoqda. “ma’lumotlar bazasi” tushunchasi fanga kirib kelgunga qadar, ma’lumotlardan turli ko’rinishlarda foydalanish juda qiyin edi. dastur tuzuvchilar ma’lumotlarini shunday tashkil qilar edilarki, u faqat qaralayotgan masala uchungina o’rinli bo’lardi. har bir yangi masalani hal qilishda ma’lumotlar qaytadan tashkil qilinar va bu hol yaratilgan dasturlardan foydalanishni qiyinlashtirar edi. har qanday axborot tizimining maqsadi real muhit ob’ektlari haqidagi ma’lumotlarga ishlov berishdan iborat. keng ma’noda ma’lumotlar bazasi - bu qandaydir bir predmet sohasidagi real muhitning aniq ob’ektlari haqidagi ma’lumotlar to’plamidir. predmet sohasi deganda avtomatlashtirilgan boshqarishni tashkil qilish uchun o’rganilayotgan real muhitning ma’lum bir qismi tushiniladi. ma’lumotlar bazasini yaratishda ikkita muhim shartni hisobga olish zarur: birinchidan, ma’lumotlar turi, ko’rinishi, ularni qo’llaydigan dasturlarga bog’liq bo’lmasligi lozim, ya’ni ma’lumotlar bazasiga yangi ma’lumotlarni kiritganda yoki …

3 / 17

beellggiillaarr bbiirriikkmmaassii bbiillaann ttaannllaannmmaannii tteezz oolliisshhggaa iinnttiillaaddii.. bbuunnii ffaaqqaatt mmaa’’lluummoottllaarr ttiizziillmmaallaasshhttiirriillggaann hhoollddaa bbaajjaarriisshh mmuummkkiinn.. ttiizziillmmaallaasshhttiirriisshh –– bbuu mmaa’’lluummoottllaarrnnii ttaassvviirrllaasshh uussuullllaarrii hhaaqqiiddaaggii kkeelliisshhuuvvnnii kkiirriittiisshhddiirr.. aaggaarr mmaa’’lluummoottllaarrnnii ttaassvviirrllaasshh uussuullii hhaaqqiiddaa kkeelliisshhuuvv bboo’’llmmaassaa,, uu hhoollddaa uullaarr ttiizziillmmaallaasshhttiirriillmmaaggaann ddeeyyiillaaddii.. ttiizziillmmaallaasshhttiirriillmmaaggaann mmaa’’lluummoottllaarrggaa mmiissooll ssiiffaattiiddaa mmaattnn ffaayylliiggaa yyoozziillggaann mmaa’’lluummoottllaarrnnii kkoo’’rrssaattiisshh mmuummkkiinn.. ttiizziillmmaallaasshhttiirriillmmaaggaann hhoollddaa ssaaqqllaannaayyoottggaann mmaa’’lluummoottllaarrddaann zzaarruurr bboo’’llggaanniinnii qqiiddiirriibb ttooppiisshh aanncchhaa mmuurraakkkkaabb,, uunnii ttaarrttiibbllaasshhnnii eessaa ddeeyyaarrllii bbaajjaarriibb bboo’’llmmaayyddii.. ffaammiill iiyyaa iiss mmii ttuuggiill ggaann ssaannaa oo ’’rrttaacchhaa bbaahhoo rreeyyttiinn gg ddaaffttaarr nnoommeerrii ttaa’’llii mm ttuurrii 11..11--jjaaddvvaall.. ttiizziillmmaallaasshhttiirriillggaann mmaa’’lluummoottllaarr.. mmaa’’lluummoottllaarr bbaazzaassiiddaann ffooyyddaallaannuuvvcchhiillaarr ttuurrllii aammaalliiyy ddaassttuurrllaarr,, ddaassttuurriiyy vvoossiittaallaarr,, pprreeddmmeett ssoohhaassiiddaaggii mmuuttaaxxaassssiissllaarr bboo’’lliisshhii mmuummkkiinn.. mmaa’’lluummoottllaarr bbaazzaassiinniinngg zzaammoonnaavviiyy tteexxnnoollooggiiyyaassiiddaa mmaa’’lluummoottllaarr bbaazzaassiinnii yyaarraattiisshh,, uunnii ddoollzzaarrbb hhoollaattddaa yyuurriittiisshhnnii vvaa ffooyyddaallaannuuvvcchhiillaarrggaa uunnddaann aaxxbboorroott oolliisshhiinnii ttaa’’mmiinnlloovvcchhii mmaaxxssuuss ddaassttuurriiyy vvoossiittaa,, yyaa’’nnii mmaa’’lluummoottllaarr bbaazzaassiinni

4 / 17

i bboosshhqqaarriisshh ttiizziimmii yyoorrddaammii bbiillaann mmaarrkkaazzllaasshhttiirriillggaann hhoollddaa aammaallggaa oosshhiirriisshhnnii nnaazzaarrddaa ttuuttiillaaddii.. ma’lumotlar bazasi – ehm xotirasiga yozilgan ma’lum bir strukturaga ega, o’zaro bog’langan va tartiblangan ma’lumotlar majmuasi bo’lib, u biror bir ob’ektning xususiyatini, holatini yoki ob’ektlar o’rtasidagi munosabatni ma’lum ma’noda ifodalaydi. ma’lumotlar bazasi foydalanuvchiga strukturalashtirilgan ma’lumotlarni saqlash va ishlatishda optimal qulaylikni yaratib beradi. ma’lumki ma’lumotlarni kiritish va ularni qayta ishlash jarayoni katta hajmdagi ish bo’lib, ko’p mehnat va vaqt talab qiladi. ma’lumotlar bazasi bilan ishlashda undagi ma’lumotlarning aniq bir strukturaga ega bo’lishi foydalanuvchiga ma’lumotlarni kiritish va qayta ishlash jarayonida undagi ma’lumotlarni tartiblashtirish va kerakli ma’lumotlarni izlash va tez ajratib olish kabi qulayliklarni tug’diradi. bugungi kunda turli ko’rinishdagi ma’lumotlardan zamonaviy kompyuterlarda foydalanish va ularni qayta ishlash masalasi hal qilindi. kompyuterlarda saqlanadigan ma’lumotlar bazasi maxsus formatga ega bo’lgan muayyan tuzilmali fayl bo’lib, undagi ma’lumotlar o’zaro bog’langan va tartiblangandir [1]. mmaa’’lluummoottllaarr bbaazzaassii –– bbuu mmaa’’lluumm bbiirr pprreeddmmeett ssoohhaassiiggaa ooiidd ttiizziimmllaasshhttiirriillggaann ((ssttrruukkttuurraallaasshhttiirriillggaann)) mmaa’’lluummoottllaarrnniinngg nnoommllaannggaann …

5 / 17

n bboogg’’lliiqq hhoollddaa oo’’rrggaanniillaaddii.. keng ma’noda ma’lumotlar bazasi deganda real dunyoning konkret ob’ektlari haqidagi ma’lumotlar to’plamini tushinish mumkin. ma’lumotlar hajmi oshib borishi bilan ma’lumotlar bilan ishlash masalalarini hal etish murakkablashadi. yuzaga kelgan muammo ob’ekt va ma’lumotlarni strukturalash, avazov jamol 15.01.1979 4,78 654311 byudjet ortiqov akram 03.11.1978 4,61 545712 byudjet lazizova saida 07.07.1980 4,52 453225 shartnoma safarov elyor 12.04.1981 4,03 685564 shartnoma javlonov aallii sshheerr 31.12.1982 33 ,,6699 6655447788 66 bbyyuudd jjeett ya’ni tizimga solish yo’li bilan hal qilinadi. ob’yekt – bu mavjud va farqlanishi mumkin bo’lgan narsadir. ob’ektlarga tegishli bo’lgan ma’lumotlar to’plami ma’lumotlar bazasi bo’la oladi. masalan, xar bir oliy ta’lim muassasasi –bu ob’ektlar bo’lsa, ulardagi talabalar haqidagi ma’lumotlar to’plami ma’lumotlar bazasiga misol bo’la oladi. ma’lumotlar bazasini yaratish va uni dolzarb holatda saqlab turishni amalga oshiradigan, shuningdek, turli foydalanuvchilarning ma’lumotlar bazasida saqlanayotgan axborotlardan o’z maqsadlari uchun foydalanish imkoniyatlarini ta’minlaydigan dasturlar majmui ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (mbbt) deb ataladi. ma’lumotlar bazasida …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uslubiy qo'llanma "ma'lumotlar bazasini yaratish modellari""

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand iqtisodiyot va servis instituti " axborot texnologiyalari" kafedrasi “iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari ” fani bo‘yicha laboratoriya mashg‘ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo’llanma mavzu: ma’lumotlar bazasini yaratish modellari. samarqand- 2020 mazkur uslubiy ko‘rsatmada « iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari » fani doirasida talabalarga xizmat ko‘rsatish sohasida axborot texnologiyalarini qo‘llashda va joriy etishda bilimlar berish bilan bir qatorda ularda tizimli yondashuvni shakllantirishdan iborat. shu bois ushbu fan axborot texnologiyalari va unda amaliy dasturlar paketi bilan ishlashni o‘rganish va xizmat ko‘rsatish sohasida avtomatlashtirilgan ish joylarida mavjud axborot t...

This file contains 17 pages in PDF format (573.6 KB). To download "uslubiy qo'llanma "ma'lumotlar bazasini yaratish modellari"", click the Telegram button on the left.

Tags: uslubiy qo'llanma "ma'lumotlar … PDF 17 pages Free download Telegram