ma'lumotlar bazasini normallashtirish

DOCX 9 pages 141.7 KB Free download

9 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 141.7 KB

File type DOCX

Pages 9

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 9

dtbs16mbk ma’lumotlar bazasi hisob muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti ma’lumotlar bazasini normallashtirish: 1nf, 2nf, 3nf va kodd normal formalari nazariy bilimlar reja: 1. ma’lumotlar bazasini normallashtirish 2. funksional bog‘lanishlar va ularning turlari 3. birinchi normal forma va uning talablari 4. ikkinchi normal forma va uning talablari 5. uchinchi normal forma va uning talablari 6. ma’lumotlar bazasi va mbbt ni fizik tashkil etish 7. nazorat savollari 8. foydalanilgan adabiyotlar tayanch so`zlar: funksional bog‘lanish, tranzitiv bog‘lanish, normal forma, normallashtirish, 1 nf, 2 nf, 3 nf. 1. ma’lumotlar bazasini normallashtirish ma’lumotlar bazasida axborotlarni ko‘payishi hisobiga jadval o’lchamlari dinamik ravishda o‘zgarib turadi. unda yangi ma’lumot elementlari qo‘shiladi. ular orasida yangi aloqalar yoki bog‘lanishlar o‘rnatiladi va ulardagi ma’lumotlarni qayta ishlash samaradorligini yaxshilash maqsadida normallashtirish usullari qo‘llaniladi. bu muammoni hal qilish uchun ma’lumot elementlarini asosli ravishda guruhlarga birlashtirish va ular uchun kalitlarni aniqlash yo‘li bilan hal qilinishi mumkin. ma'lumotlar bazasini normallashtirish ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarning …

2 / 9

iga bog'liq bo'lishini belgilaydi. uchinchi normal forma (3nf) jadvalning har bir ustuni jadvalning boshqa ustunlariga emas, faqat jadvalning asosiy kalitiga bog'liq bo'lishi kerakligini bildiradi. qo'shimcha normal formalar (4nf, 5nf va kodd normal formalari va boshq.) murakkabroq ma'lumotlar bazalari uchun foydalaniladi, bu erda ma'lumotlar o'zgarganda anomaliyalarni oldini olish uchun qo'shimcha normallashtirish talab qilinishi mumkin. ma'lumotlar bazasini normallashtirish ma'lumotlar bazasini loyihalashda muhim jarayon bo'lib, ma'lumotlar bazasi ishlashini yaxshilash, ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlash va ma'lumotlarga kirishni osonlashtirishga yordam beradi. hozirgi kunda axborot tizimlari ishlab chiqaruvchilar ma’lumotlarni uchinchi normal formada tasvirlab ishlatishni taklif etadilar. 2. funksional bog‘lanishlar va ularning turlari ma'lumotlar bazasidagi funktsional bog’lamishlar - jadvaldagi ma'lumotlar o'rtasidagi bog'liqlikni belgilaydigan jadval atributlari o'rtasidagi munosabatlardir. ular ma'lumotlar bazasida kalitlar va yaxlitlik cheklovlarini aniqlash uchun ishlatiladi. masalan ikkita a va b atributlari orasidagi funksional bog'liqlik b atributining qiymati a atributining qiymatiga bog'liqligini bildiradi. shunday qilib, agar a atributining qiymati o'zgarsa, b atributining qiymati ham o'zgaradi. funktsional bog'liqlik …

3 / 9

aniqlash uchun ishlatilishi mumkin. misol uchun, agar a atributi jadvalning asosiy kaliti bo'lsa, u holda ushbu jadvaldagi har bir boshqa b atributi asosiy kalit shartlarini qondirish va ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlash uchun a atributining qiymatiga bog'liq bo'lishi kerak. relyasion mbda ma’lumotlarni tuzilmasidan tashqari ularni sxematik axborotiga ham etibor beriladi. mbni tuzilmasi haqidagi axborot munosabat sxemasi yordamida beriladi. sxematik axborotlar esa atributlar orasidagi funksional bog‘lanishlar orqali ifodalanadi. mb munosabatlarida atributlarni tarkibini quyidagi talablarga javob beradigan ko’rinishda guruhlash kerak: · atributlar orasidagi zaruriy bo‘lmagan takrorlanishlar bo‘lmasligi kerak. · atributlarni guruhlaganda ma’lumotlar takrorlanishi minimal darajada qilib ta’minlanishi kerak. bu bevosita ma’lumotlarni tez qayta ishlash imkonini beradi. bunga normallashtirish jarayoni yordamida erishiladi. 3. birinchi normal forma (1 nf) va uning talablari normallashtirish deganda berilgan munosabatni bir necha marta oddiy va kichik munosabatlarga ajratish tushuniladi. bu jarayonda mumkin bo‘lgan barcha funksional bog‘lanishlar aniqlanadi. birinchi normal forma (1nf) jadvalning har bir ustunida faqat atomar (yaxlit) qiymatlari bo'lishini …

4 / 9

r munosabat 1-normal formada bo‘lsa – 1nf, unda barcha kalit bo‘lmagan atributlar kalit atributga funksional bog‘langan. lekin, bog‘lanish darajasi har xil. agar kalit bo‘lmagan atribut kalit atributni qismiga bog‘langan bo‘lsa, u qisman bog‘lanishli deyiladi. bizning misolda soatlar soni (kalit bo‘lmagan atribut) predmetlar nomi atributiga qisman bog‘langan. agar kalit bo‘lmagan atribut barcha murakkab kalitga bog‘langan bo‘lsa va uni qismiga bog‘langan bo‘lmasa, unda bu atributni murakkab kalitga to‘la funksional bog‘lanish deyiladi. agar, a,b,c atributlar berilgan bo‘lsa va unda a → b bo‘lsa, b→c bo‘lsa, unda c, a dan tranzitiv bog‘langan bo‘ladi. bizni misolda familiya, kafedra, telefon. uchinchi normal forma (3 nf). ma’lumotlar munosabatlarda 2 nfga keltirilganda ham bir qancha noqulayliklar bo‘ladi. jumladan, ma’lumotlarda axborotlarni ortiqchaligi, amallarni bajarish qiyinligi va boshqalar. bunday munosabatlarni 3 nfga keltiriladi. agar, a,b,c, r munosabatini 3 ta atributi yoki atributlar to‘plami bo‘lsin. agar b atribut a atributga, c atribut esa b atributga bog‘langan bo‘lsa, ya’ni , a → …

5 / 9

an atributlar orasidagi tranzitiv bog‘lanishlarni yo‘qotish va 3-nfni hosil qilish. ma’lumotlar bazasi va mbbt ni fizik tashkil etish. mbbt komponentalari va ularni amaliy dasturlar bilan o‘zaro bog‘liqligi ma’lumotlarni fizik tasvirlashda muhim o‘rin tutadi. mbbt murakkab til dastur kompleksidan iborat bo‘lib, mbni ishlashini ta’minlaydi. mbbt tarkibiga tizimli dasturlar kompleksi kiradi. bu kompleksni markaziy komponentasi monitoringi qismi yoki boshqaruvchi dasturlar hisoblanadi. komponentalarning fizik tashkil etuvchilari 7.2-rasmda berilgan. 7.2-rasm. mbbtning fizik tashkil etuvchilari 7.2-rasmda amaliy dasturlar tarkibidagi ma’lumotlar bilan ishlash tilini bitta operatorini bajarishiga tegishli bo‘lgan amallar ketma – ketligi ko‘rsatilgan. masalan, bu mbdan ma’lumotlarni o‘qish so‘rovi operatori bo‘lib xizmat qilsin. unda yo‘nalishlar quyidagi ma’noga ega: 1. amaliy dasturlar mbga sql operatori orqali murojaat qilsin. uni monitor tomonidan tahlil qilinadi. 2. talqin qilish jarayonida monitor oldindan translyatsiya qilib qo‘yilgan sxemani ishlatadi. 3. bu so‘rovga tegishli ma’lumotlar aniqlanib bo‘lingandan keyin, monitor otga tashqi xotiraga murojaat qilishni amalga oshirish talabi bilan murojaat qiladi. 4. ot …

Want to read more?

Download all 9 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ma'lumotlar bazasini normallashtirish"

dtbs16mbk ma’lumotlar bazasi hisob muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti ma’lumotlar bazasini normallashtirish: 1nf, 2nf, 3nf va kodd normal formalari nazariy bilimlar reja: 1. ma’lumotlar bazasini normallashtirish 2. funksional bog‘lanishlar va ularning turlari 3. birinchi normal forma va uning talablari 4. ikkinchi normal forma va uning talablari 5. uchinchi normal forma va uning talablari 6. ma’lumotlar bazasi va mbbt ni fizik tashkil etish 7. nazorat savollari 8. foydalanilgan adabiyotlar tayanch so`zlar: funksional bog‘lanish, tranzitiv bog‘lanish, normal forma, normallashtirish, 1 nf, 2 nf, 3 nf. 1. ma’lumotlar bazasini normallashtirish ma’lumotlar bazasida axborotlarni ko‘payishi hisobiga jadval o’lchamlari dinamik ravishda o‘zgarib turadi. unda...

This file contains 9 pages in DOCX format (141.7 KB). To download "ma'lumotlar bazasini normallashtirish", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'lumotlar bazasini normallash… DOCX 9 pages Free download Telegram