yoqilg'ilar energiyasi zaxiralari

PDF 7 pages 648.7 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 648.7 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

1 5-mavzu: ko‘mir, neft, tabiiy gaz va atom energiyasi zaxiralari. 5.1. ko‘mir energiyasi zaxiralari tayanch so’zlar: yoqilg‘i turlari, elektrostansiyalar, neft va gaz sanoati, kuchlanishli kabellar. muhandis-energetik hech bo‘lmaganda dunyo yoqilg‘i zaxiralari to‘g‘risida umumiy tushunchalarga ega bo‘lishi kerak. turli xil yoqilg‘ilar turlicha energiya yig‘uvchanlikka ega, 6-jadvalda ularning ko‘rsatkichlari berilgan. 6-jadval. yoqilg‘i turlari shartli yoqilg‘i ko‘mir yog‘och (quruq) neft gaz (propan) vodorod solishtirma energiya yig‘uvchanligi 106 j/kg kkal/kg 29,3 7000 33,5 8000 10,5 2500 41,9 10000 46,1 10000 120,6 28800 ko‘mir shaxtalarida ko‘mirni er ostidan qazib olish va transpor-tirovka qiluvchi sanoat elektr motorlarni quvvati 1-3 kvt dan 1250-8800 kvt oralig‘ida bo‘ladi. ko‘p holatlarda 380 v, 660 v bilan almashtiriladi 250 kvt va undan yuqori quvvatli motorlar uchun 6-10 kv qo‘llanadi. ishlash tartibi pkr. ishlash sharoiti og‘ir. i-toifaga bosh ventilyator, bosh ko‘taruvchi, qozonxona, yoritish, suv ta’minoti va boshqalar kiradi. ochiq qazib olinadigan kar’erlar. elektr energiyani kar’erlardagi asosiy iste’molchilarni ekskavatorlardir. esh - 14/65 ni …

2 / 7

ko‘mir zaxiralarining qiymatlari: a) turli xil qit’alarda; b) foydalanish istiqbollari. 16-rasm. toshko‘mirning taxminiy tarkibi. toshko‘mir sanoatining energetika sohasidagi o‘rni kamayib borishiga qaramasdan hozirgi kunda ushbu sanoat, dunyo energetikasida etakchi o‘rinlarni egallaydi. neft va gaz sanoatiga qaraganda toshko‘mir sanoati zaxiralar bilan yaxshi ta’minlangan. ekspertlaning fikriga ko‘ra, yaqin o‘n yillikda elektrostansiyalarning yoqilg‘iga bo‘lgan talabining 40% toshko‘mir sanoati bilan qondiriladi. bu kabi o‘zgarishning asosiy sabablaridan biri, toza ko‘mir qazib olish va foydalanish texnologiyasining mukammallashtirilganligi tufayli, elektrostansiyalarning atrof- muhitga chiqarayotgan zararli chiqindi gazlarning kamaytirilganligidir. toshko‘mirning dunyodagi zaxiralari 1,2 trln. tonnani tashkil qiladi. uning 66% aqsh, mdh mamlakatlari, fransiya, germaniya va avstraliya kabi iqtisodiy rivojlangan mamlakatlarda joylashgan. ko‘mir qazib chiqari bo‘yicha xitoy, aqsh, rossiya, polsha, hindiston, avstraliya, germaniya, shimoliy afrika respublikasi, ukraina va qozoqston mamlakatlari dunyoda etakchi o‘rinlarni egallab kelmoqdalar. neft va gazga qaraganda toshko‘mir atigi 8 % eksport qilinadi. eksport asosan aqsh, avstraliya va mdh mamlakatlaridan qilinadi. asosiy import qilinadigan mamlakatlar – yaponiya, koreya …

3 / 7

1480 kvt. burg‘alash qurilmalarini motorlari quvvatlarini yig‘indisi 10 mvt ga etadi. kuchlanish 660 v (elektr burg‘alashni quvvati 82-230 kvt, kuchlanishi u = 900– 1650 v, chastotasi f = 50 gs, statorning diametri 215-250 mm, uzunligi 7,5-12 m). neft qazib olish quyidagilar yordamida amalga oshiriladi: - tebranuvchi-stanoklar; - chuqur tushirilgan markazga intiluvchi elektr nasoslari; - kompressorlar. tebranuvchi stanoklarning quvvati 55 kvt ga etadi, hamda ii-toifaga va cosφ=0,4-0,7. elektr nasoslarning diametri 103-123 mm, uzunligi 4,2-8 m, quvvati 95 kvt gacha, kuchlanishi u=300-1000 v, cosφ=0,57-0,9 va ii-toifali iste’molchilar turkumiga kiradi. kompressorlar uchun quvvati 220 kvt va kuchlanishi u=6 kv bo‘lgan motorlar o‘rnatiladi, hamda ularning ishlash tartibi - uzoq davom etuvchidir. stansiyada 16 tagacha kompressorlar, hamda bir qator quvvati 55-72 kvt va kuchlanishi u=380 v bo‘lgan nasoslar o‘rnatiladi. ular i-toifali iste’molchilar hisoblanadi. dunyo neft zaxiralarining holatini baholash hozirgi paytda ko‘pchilikni qiziqtirmoqda (7-jadval). bu qiziqish ko‘pgina mamlakatlardagi elektr energiyasi ishlab chiqarishida, neft ko‘mirni siqib chiqarmoqda. …

4 / 7

ini hozircha almashtirish imkoniyati yo‘q; 2) qazib olish, tashish va foydalanish ko‘rsatkichlarni yaxshiligi (qattiq yoqilg‘ilarga nisbatan); 3) qisqa vaqt ichida va kam sarf-xarajatlar bilan tabiiy energetik manbalaridan foydalanishga o‘tish. neft zaxiralari va iste’molchilarining joylanishidagi tafovuti, neft tashish usullarini rivojlanishi va yiriklashishiga olib keldi, masalan katta diametrli (1 metrdan katta) uzatuvchi quvurlarning va katta yuk ko‘tarish qobiliyaitiga ega bo‘lgan tankerlarning qurilishi. hozirgi kunda neft sanoati dunyo yoqilg‘i – energetika sanoatining etakchi tarmog‘i hisoblanadi. rivojlanayotgan mamlakatlarda neft zaxiralari 86% ni, qazib olish esa 50% ni tashkil qiladi. eng katta neftga boy hududlarni fors qo‘ltig‘i mamlakatlari va rossiya tashkil qiladi. hozirgi kunda dunyoning 80 mamlakatida neft qazib olinadi. eng katta neft ishlab chiqaruvchi mamlakatlarga saudiya arabistoni, aqsh, rossiya, eron, meksika, xitoy va venesuelalar kiradi. neft ishlab chiqaruvchi va neft mahsulotlarini iste’mol qiluvchi mamlakatlar o‘rtasida juda katta masofa mavjud. neft va neft mahsulotlarini bir mamlakatdan ikkinchisiga etkazib berish uchun katta masofalarga katta diametrli sifatli …

5 / 7

‘tgan asrning 50 yillaridan rivojlana boshladi. dunyo bo‘yicha gaz iste’mol qilish, umumiy iste’mol qilinadigan energetik resurslarning 20% ni tashkil qilib, neft va toshko‘mirdan so‘ng 3 o‘rinni egallaydi. ekologik jihatdan gaz eng toza energoresurs hisoblanadi. tabiiy gaz zaxiralari bo‘yicha mdh mamlakatlari, osiyo, rossiya va eron etakchi o‘rinlarni egallaydilar. 8-jadval. mamlakatlarning nomlanishi ishonchli gaz zaxiralari, % aqsh 27,5 lotin amerikasi va qarib dengizi 6.2 kanada 4.3 rossiya va g‘arbiy evropa 14.4 afrika 15,1 yaqin va o‘rta sharq 20.6 uzoq sharq 2.3 dunyo bo‘yicha gaz qazib olish yildan-yilga oshib bormoqda. hozirgi kunda qazib olinadigan gazning hajmi 4,0 trl.m3 ga etib qoldi. gaz ishlab chiqarish bo‘yicha dunyodagi o‘nlikka rossiya, aqsh, kanada, turkmaniston, gollandiya, fransiya, o‘zbekiston, indoneziya, jazoir, saudiya arabistoni mamlakatlari kiradi. gaz yoqilg‘isi asosan g‘arbiy evropa, yaponiya va aqsh mamlakatlariga eksport qilinadi. 5.4. atom energiyasi zaxiralari. tayanch so’zlar: kinetik energiya, radiatsiya, yuqori harorat, past harorat, parchalash, qorishma. hamma narsa atomlardan tashkil topgan. atomlarning elementlari …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yoqilg'ilar energiyasi zaxiralari"

1 5-mavzu: ko‘mir, neft, tabiiy gaz va atom energiyasi zaxiralari. 5.1. ko‘mir energiyasi zaxiralari tayanch so’zlar: yoqilg‘i turlari, elektrostansiyalar, neft va gaz sanoati, kuchlanishli kabellar. muhandis-energetik hech bo‘lmaganda dunyo yoqilg‘i zaxiralari to‘g‘risida umumiy tushunchalarga ega bo‘lishi kerak. turli xil yoqilg‘ilar turlicha energiya yig‘uvchanlikka ega, 6-jadvalda ularning ko‘rsatkichlari berilgan. 6-jadval. yoqilg‘i turlari shartli yoqilg‘i ko‘mir yog‘och (quruq) neft gaz (propan) vodorod solishtirma energiya yig‘uvchanligi 106 j/kg kkal/kg 29,3 7000 33,5 8000 10,5 2500 41,9 10000 46,1 10000 120,6 28800 ko‘mir shaxtalarida ko‘mirni er ostidan qazib olish va transpor-tirovka qiluvchi sanoat elektr motorlarni quvvati 1-3 kvt dan 1250-8800 kvt oralig‘ida bo‘ladi. ko‘p ho...

This file contains 7 pages in PDF format (648.7 KB). To download "yoqilg'ilar energiyasi zaxiralari", click the Telegram button on the left.

Tags: yoqilg'ilar energiyasi zaxirala… PDF 7 pages Free download Telegram