sirtlar. sirtlarning tasnifi

PDF 24 pages 1.4 MB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PDF

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

6-ma’ruza. sirtlar. sirtlarning tasnifi reja 6.1. egri chiziqlar. umumiy ma'lumotlar, tushunchalar va ta'riflar. silindrsimon vint chizig‘i. 6.2. sirtlar. sirtlarning chizmada berilishi. sirtlarning tasnifi. sirtlarda yotuvchi nuqta va to‘g‘ri chiziq. 6.3. ko‘pyoqliklar. ko‘pyoqliklarning tekislik bilan kesishishi. prizma sirtining yoyilmasi. muntazam piramida sirtining yoyilmasi. og‘ma piramidaning sirtini yoyilmasi. ko'pyoqliklarning tekisliklar bilan kesishishi. 6.4. konussimon va silindrsimon sirtlar. torslar. aylanish sirtlari. aylanish sirtlarining tekisliklar bilan kesishishi. silindrni tekislik bilan kesishish chizig‘ining proeksiyalarini qurish. silindr sirtining yoyilmasi. 6.5. konusning tekislik bilan kesishish chiziqlarining proyeksiyalarini qurish. konus sirtining yoyilmasi. 6.6. sfera sirti. sferik sirtning tekislik bilan kesishishi. sfera sirtining yoyilmasi. spiralsimon sirtlar. 6.1. egri chiziqlar. umumiy ma'lumotlar, tushunchalar va ta'riflar egri chiziqni fazoda uzluksiz harakatlanadigan nuqtaning ketma-ket holatlari to'plami deb hisoblash mumkin. egri chiziq sirt yoki sirt va tekislikning kesishishidan hosil bo‘lishi mumkin. egri chiziqlar tekis va fazoviy egri chiziqlarga ajraladi. agar chiziqning barcha nuqtalari bir tekislikda yotsa, tekis egri chiziq, nuqtalari bir tekislikda yotmasa, …

2 / 24

ga bo'linadi. birinchi holda, chiziq algebraik tenglama bilan, ikkinchi holatda esa transsendental (masalan, trigonometrik) bilan tavsiflanishi mumkin. algebraik egri chiziqning tartibi uning tenglamasi darajasiga yoki tekislik yoki chiziq bilan kesishishi mumkin bo'lgan maksimal nuqtalar soniga teng. kompleks chizmada egri chiziq uning proyeksiyalari bilan aniqlanadi, ular shu chiziqqa tegishli nuqtalarning proyeksiyalari bo'yicha quriladi. agar tekis egri chiziq tekisligi proyeksiyalovchi hlatni egallasa (6.2-rasm, a), u holda bu egri chiziqning proyeksiyalaridan biri to'g'ri chiziq bo‘ladi. fazoviy egri chiziq uchun barcha proyeksiyalar egri chiziqlardan iborat bo‘ladi (6.2-rasm, b). chizmadan qaysi egri chiziq berilganligini (tekis yoki fazoviy) aniqlash uchun egri chiziqning barcha nuqtalari bir tekislikka tegishli ekanligini aniqlash kerak. 6.2, b,-rasmda berilgan. egri chiziq fazoviydir, chunki ad va bf chiziqlar kesishmaydi, balki ayqash to‘g‘ri chiziqlardir (ya'ni ular bir tekislikda yotmaydi). a) b) 6.2-rasm chizma geometriyada egri chiziq ko'pincha uni belgilovchi nuqtalardan ketma- ket o'tuvchi chiziq sifatida tuziladi. chiziqni aniqlaydigan tartiblangan nuqtalar to'plami uning nuqtaviy karkasini …

3 / 24

tayanch nuqtalar egri chiziq o'z o'qini yoki simmetriya tekisligini (agar shundaylar mavjud bo'lsa) kesishadigan nuqtalarni ham o'z ichiga oladi. 6.2. ikkinchi tartibli egri chiziqlar ikkinchi darajali tenglamalar ikkinchi tartibli egri chiziqlarga mos keladi. bularga ellips, giperbola va parabola kiradi. doira ellipsning xususiy holatidir. bu chiziqlarning barchasi (ikkita parallel chiziqlardan tashqari) konus yuzasida joylashgan bo'lishi mumkin, shuning uchun ular ko'pincha konika (konus kesimi) deb ataladi. aylana qurish aylana ikkinchi tartibli tekislik egri chizig'i bo'lib, uning ortogonal proyeksiyasi aylana va ellips bo'lishi mumkin (6.3-rasm). a) b) 6.3-rasm kompleks chizmada d diametrli aylanani tasvirlash uchun albatta o markazning va uning ikki diametrining proyeksiyalari qurish kerak bo'ladi. agar aylana sath tekisligida, masalan, h tekislikka parallel tekislikda joylashgan bo'lsa (6.3-rasm, a), bu holda d ga teng bo'lgan kesma aylananing frontal proyeksiyasi bo'lib xizmat qiladi va aylana gorizontal proyeksiya hisoblanadi. agar aylana proyeksiyalovchi tekislikda joylashgan bo'lsa, u holda uning diametrlarining proyeksiyalari proyeksiya tekisliklariga parallel bo'ladi. masalan, …

4 / 24

igiga perpendikulyar bo'lsa, u holda vint chizig‘ining gorizontal proyeksiyasi aylana, frontal proyeksiyasi esa sinusoidadan iborat bo‘ladi. silindrning bir yuzasida bir xil qadam bilan bir nechta vint chiziqlari bo'lishi mumkin. bunday holda, har bir chiziq kirim deb ataladi va o‘q bo'ylab qo'shni chiziqlar orasidagi 5.4-rasm masofa qadam deyiladi. kirimlar soni n bilan belgilanadi. birkirimli vint chiziqlarida yo‘l qadamga teng va ularning farqlanishiga yo‘l qo‘yilmaydi. ko‘pkirimli vint chiziqlarida ph yo‘l qadam va kirimlar soni ph=r x n ifodasi bilan bog‘liq (6.4-rasm). agar nuqta ko'tarilayotganda soat yo'nalishi bo'yicha aylansa, o‘ng vint, agar nuqta soat miliga teskari aylansa, chap vint deyiladi. 6.4. sirtlar. sirtlarning chizmada berilishi chizma geometriyada sirtlar harakatlanuvchi chiziqning ketma-ket holatlari to'plami sifatida qaraladi. sirtni shakllantirishning bunday usuli kinematik usul deb ataladi. chiziq (egri yoki to'g'ri) fazoda harakatlanadi va sirt hosil qiladi. u yasovchi deb ataladi. qoidaga ko‘ra yasovchi ikkinchi chiziq bo'ylab harakatlanadi. ushbu chiziq yo‘naltiruvchi deb ataladi. kinematik usuldan tashqari sirtlar: …

5 / 24

shunday sirt elementlari bo'lishi kifoya. ushbu elementlarning to‘plami sirtning aniqlovchilari deb ataladi. sirt aniqlovchisi ikki qismdan iborat: - geometrik qism, shu jumladan sirtni shakllantirishda ishtirok etadigan doimiy geometrik elementlar (nuqtalar, chiziqlar); - algoritmik qism, yasovchisining harakat qonunini belgilovchi, uning shakli o'zgarishi. agar qandaydir biror ω sirt parallel nurlar yordamida p proyeksiyalar tekisligiga proyeksiyalansa, u holda ω sirtga urinma bo‘lgan proyeksiyalovchi chiziqlar bir-biriga tegib silindrik sirtni hosil qiladi (5.5-rasm). ushbu 6.5-rasm proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziqlar ma'lum bir m chiziq hosil qiluvchi nuqtalarda ω sirtga tegib, kontur chizig'i deb ataladi. p tekislikdagi m kontur chizig'ining mp proyeksiyasi, sirtning ocherki deyiladi. 6.5. sirtlarning tasnifi yasovchisining shakliga, shuningdek, yo‘naltiruvchisining shakli, soni va joylashishiga qarab sirtlarni bir necha sinflarga bo'lish mumkin: 1.qonuniy va biror bir qonunga bo‘yin so‘nmaydigan, noqonuniy sirtlar. 2. chiziqli sirtlar (to'g'ri chiziqni harakatlantirib hosilqilingan) va chiziqli bo‘lmagan (egri chiziqli) sirtlar. 3. yoyiladigan (yoki torslar) va yoyilmaydigan sirtlar. yoyiladigan sirtlar – bu yasovchisi bo'ylab …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sirtlar. sirtlarning tasnifi"

6-ma’ruza. sirtlar. sirtlarning tasnifi reja 6.1. egri chiziqlar. umumiy ma'lumotlar, tushunchalar va ta'riflar. silindrsimon vint chizig‘i. 6.2. sirtlar. sirtlarning chizmada berilishi. sirtlarning tasnifi. sirtlarda yotuvchi nuqta va to‘g‘ri chiziq. 6.3. ko‘pyoqliklar. ko‘pyoqliklarning tekislik bilan kesishishi. prizma sirtining yoyilmasi. muntazam piramida sirtining yoyilmasi. og‘ma piramidaning sirtini yoyilmasi. ko'pyoqliklarning tekisliklar bilan kesishishi. 6.4. konussimon va silindrsimon sirtlar. torslar. aylanish sirtlari. aylanish sirtlarining tekisliklar bilan kesishishi. silindrni tekislik bilan kesishish chizig‘ining proeksiyalarini qurish. silindr sirtining yoyilmasi. 6.5. konusning tekislik bilan kesishish chiziqlarining proyeksiyalarini qurish. konus sirtining yoyilmasi. 6...

This file contains 24 pages in PDF format (1.4 MB). To download "sirtlar. sirtlarning tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: sirtlar. sirtlarning tasnifi PDF 24 pages Free download Telegram