obrazlilik-adabiyotning asosiy xususiyati

PDF 17 pages 627.7 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 627.7 KB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

microsoft word - 5-6-mavzu 5-6- mavzu: obrazlilik-adabiyotning asosiy xususiyati . reja: 1. obraz-san`atning asosi. obraz-tafakkur va his –tuygʻu mujassami. san`at turlarida obrazning namoyon boʻlishi shakllari. amaliy bezak san`atidagi obrazlar. 2. obrazlarda ramziy ma`no ifodalanishi. inson-adabiyotning asosiy ob`ekti. folklor va yozma adabiyotda inson obrazining gavdalantirishi. 3. adabiy qahramon: asosiy (bosh) qahramon, personaj, tip, xarakter. adabiy qahramon –ijodkor yaratgan inson dunyosining umumlashgan tasviri. 4. realistik, romantik, xayoliy-fantastik, majoziy-ramziy obrazlar. № tayanch so`z va tushunchalar bilaman bilishni хоhlayman bilib oldim 1 badiiy til + 2 adabiy til 3 xalq tili 4 obrazlilik 5 estetiklik 6 ijodiy metod + san'atning obraz vositasida fikrlashi uning spetsifik, ya'ni, tur sifatida belgilovchi xususiyatidir. san'atkor badiiy obraz vositasida dunyoni anglaydi, o`zi anglagan mohiyatni va o`zining anglanayotgan narsaga hissiy munosabatini ifodalaydi. shu ma'noda obraz adabiyot va san'atning fikrlash shakli, usuli sanaladi; obrazlar vositasida fikrlagani uchun ham adabiyot va san'atga xos fikrlash tarzi "obrazli tafakkur" deb yuritiladi. obrazli tafakkur bilan …

2 / 17

ko'ksi emas, muzdayin bolishda qoldi bir umr. yillar ham o'tdilar,hamon u yolg'iz mung'ayib termular botguvchi kunga ey nomard tabiat,bormi senda his, qaytadan baxt bersang bo'lmasmi unga?! nahot ishq qismati buncha berahm, bunchalar buyuksan vafo shevasi?! sengadur hurmatim,senga sharafim, qahramon jangchining sodiq bevasi. siz-chi ey,sadoqat satridan nolib nadomat komiga qolganlar ayting. o'zini ming bitta bozordan olib, ming bitta bozorga solganlar ayting ! shu cho'lpon ko'zlarning buyuk hurmati, shu aqiq lablarning rost so'zi deya: so'ylangchi,vafoning nadir qimmati siz ham kutganmisiz biror soniya?! ba'zida tirnoqlar bezagi uchun sahardan shomgacha qilursiz toqat. biroq yoringizni kutgali nechun, topilmas tirnoqcha sabru qanoat? nazokat paytimas,yaqinroq keling, buyuk zot qoshida aylangiz salom. shu sodiq bevaga sajdalar qiling, shu sodiq bevaga aylang ehtirom. hatto zeb-ziynatni yulqib ziyoda, haykal ham qo'yingiz bamisli xayol.. shundaylar bo'lmasa agar dunyoda bu qadar muhtaram bo'lmasdi ayol... koʻrinadiki, shoir ko`z oldimizda konkret ayolni, uning foje taqdirini gavdalantirish orqali umuman urush haqida, uning oqibatlari haqida, og`ir …

3 / 17

asosida fikr yuritadi. ma'lum bo`ladiki, mohiyat e'tibori bilan shoir va olimni o`ylantirayotgan muammo bitta. biroq, shoir bitta konkret ayol taqdirini badiiy tasvirlash (obrazini yaratish) orqali umumlashmaga boradi, baski, obraz uning uchun fikrlash shakli, usuli bo`lib qoladi. ya'ni, olim ko`plab faktlarni (konkret hodisalar, insonlar v.h.) o`rganib, ularning umumiy xususiyatlari asosida ilmiy xulosalar, umumlashmalar chiqarsa, san'atkor konkret faktni individual tasvirlash orqali umumlashmaga intiladi. "obraz" termini rus tilidan olingan bo`lib, o`zbekcha tarjimada "aks" degan ma'noni anglatadi. masalan, kishining oynadagi aksiga nisbatan ham "obraz" deb aytiladi. biroq, bilasizki, so`zning lug`aviy ma'nosi bilan istilohiy ma'nosi farqlanadi: lug`aviy ma'no bilan istilohiy ma'no orasida tutash nuqtalar bo`lsa-da, mutaxassis istiloh ostida konkret ma'noni tushunmog`i lozim bo`ladi. shunga ko`ra, biz "obraz" deganda adabiyot va san'atning tafakkur shakli bo`lmish badiiy obrazni nazarda tutamiz. badiiy obraz borliqning (undagi narsa, hodisa v.h.) badiiy asardagi aksi. biroq badiiy obraz o`sha borliqning oddiygina aksi emas, yo`q, u borliqning san'atkor ko`zi bilan ko`rilgan va ideal …

4 / 17

aganimiz, biroq muallif nazarida muhim bo`lgani uchun bo`rttiribroq berilgan chizgini, naturada bo`lsa-da asarda aksini topmagan yoki bo`lmasa-da asarda aks ettirilgan jajji detalni, ... ilg`ay olmagan bo`lib chiqamiz. boshqacha aytsak, obrazdagi obyektiv ibtidoni ko`rganimiz holda, undagi subyektiv ibtidoni — asarga singdirib yuborilgan muallifni, muallif qalbini ko`ra olmadik. modomiki badiiy obrazda faqat obyektiv ibtidonigina ko`rar ekanmiz, demak, asarni ko`rmagan — badiiyat hodisasidan chetda qolgan bo`lib chiqamiz. zero, badiiyat ijod va retsepsiya (o`qish, tomosha qilish, tinglash) jarayonlaridagina mavjuddir. bundan ko`rinadiki, haqiqatda badiiy obrazning materiali real voqelikkina emas, ijodkor shaxsiyati hamdir. shu vajdan ham bir xil mavzuni qalamga olgan ikki yozuvchi, bitta narsaning suratini chizgan ikki rassom tomonidan yaratilgan obrazlar bir xil bo`lmaydi, bo`lolmaydi. badiiy obrazning xususiyatlari haqida so`z ketganda, birinchi galda, uning individuallashtirilgan umumlashma sifatida namoyon bo`lishi xususida to`xtalish zarur. ma'lumki, voqelikdagi har bir narsa-hodisada turga xos umumiy xususiyatlar bilan birga uning o`zigagina xos xususiyatlar mujassamdir. yuqorida, obrazli va abstrakt tafakkur haqida fikr …

5 / 17

rish orqali erishadi. masalan, a.qahhorning "o`g`ri" hikoyasida qobil boboning amin huzuriga kelganini eslang. yozuvchi amin haqida: "og`zini ochmasdan qattiq kekirdi, keyin baqbaqasini osiltirib kuldi", "chinchalog`ini ikkinchi bo`g`inigacha burniga tiqib kuldi" qabilidagi individual belgilarni bo`rttiradi. ayni shu individual belgilarning bo`rttirilishi hisobiga adib katta badiiy umumlashmaga erishadi: zamona amaldorlariga xos bo`lgan qo`l ostidagi fuqaroning taqdiriga befarqlikni ko`rsatadi. ya'ni, amin obrazi ko`z oldimizda individual xususiyatlariga ega bo`lgan konkret inson sifatida gavdalanadi, ayni shu individuallashtirish hisobiga obraz umumlashmalilik kasb etadi. ko`rinadiki, shu tariqa badiiy obrazda bir paytning o`zida bir-biriga zid ikki jihat (individuallik va umumiylik) uyg`un tajassumini topadi. badiiy obraz o`zida aql va hisni uyg`un birlashtiradiki, shu bois uni ratsional va emotsional birlik sifatida tushuniladi. badiiy obrazdagi ratsional jihat shuki, uning yordamida ijodkor o`zini qiynagan muammolarni badiiy idrok etadi. masalan, cho`lponni turkistonning tarixiy taraqqiyoti masalalari, yurtining ertasi haqidagi o`ylar tashvishlantirgan. o`zini qiynagan muammolarni cho`lpon "kecha" romanidagi qator obrazlar vositasida badiiy tadqiq etadi, asardagi obrazlar …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "obrazlilik-adabiyotning asosiy xususiyati"

microsoft word - 5-6-mavzu 5-6- mavzu: obrazlilik-adabiyotning asosiy xususiyati . reja: 1. obraz-san`atning asosi. obraz-tafakkur va his –tuygʻu mujassami. san`at turlarida obrazning namoyon boʻlishi shakllari. amaliy bezak san`atidagi obrazlar. 2. obrazlarda ramziy ma`no ifodalanishi. inson-adabiyotning asosiy ob`ekti. folklor va yozma adabiyotda inson obrazining gavdalantirishi. 3. adabiy qahramon: asosiy (bosh) qahramon, personaj, tip, xarakter. adabiy qahramon –ijodkor yaratgan inson dunyosining umumlashgan tasviri. 4. realistik, romantik, xayoliy-fantastik, majoziy-ramziy obrazlar. № tayanch so`z va tushunchalar bilaman bilishni хоhlayman bilib oldim 1 badiiy til + 2 adabiy til 3 xalq tili 4 obrazlilik 5 estetiklik 6 ijodiy metod + san'atning obraz vositasida fikrlashi uning spetsifi...

This file contains 17 pages in PDF format (627.7 KB). To download "obrazlilik-adabiyotning asosiy xususiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: obrazlilik-adabiyotning asosiy … PDF 17 pages Free download Telegram