adabiyotning vazifadorligi

DOCX 4 pages 32.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.0 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

4-mavzu. adabiyotning vazifadorligi режа: 1. vazifadorlik tushunchasi. 2. badiiy adabiyotning vazifalari. а) ijtimoiy, b) estetik, c) evristik, d) konseptual, e) ekspressiv va boshqa vazifalari. 3. adabiyot vazifalarining o‘zaro aloqadorligi. 4. adabiyot vazifalariga doir konsepsiyalar. таянч тушунчалар: vazifadorlik, badiiy adabiyot, ijtimoiy, estetik, evristik, konseptual, ekspressiv, эстетик завқ, коммуникатив, ахлоқий тарбия, катарсис, o‘zaro aloqadorlik, konsepsiya. vazifadorlik tushunchasi. “адабиёт назарияси” фанининг мақсад ва вазифаларини белгилаш унинг бош муддаоси бўлган бадиий адабиётнинг мақсад ва вазифаларини англашдан бошланади. бадиий ифода шакли, ҳажми ва мазмунидан қатъи назар бир эмас, бир неча вазифаларни бажаришга қаратилган бўлади. т.иглтон ёзади: “шундан келиб чиқиб, бадиий адабиётнинг вазифадорлиги (полифункционаллиги)ни белгилаш ҳам аадбиёт назариясининг зиммасига юкланади”. 1. инсоншунослик (и.султонга кура) – “бу атаманинг аниқ маъноси шуки, инсон ўзининг интилишлари, ишларининг хилма-хиллиги, ўсиши ва таназзулга келиш жараёни билан бадиий адабиётнинг материали бўлиб хизмат этади”.[footnoteref:1] бу ўринда инсон адабиётнинг тасвир предмети, муаллиф фақат ўзини тасвирламайди, балки ўзгаларнинг ҳис-туйғу, фикр ва руҳиятини акс эттиради. шунинг …

2 / 4

илишда, социал ўзгаришларда қатнашишда, муаллифнинг ҳаёт ҳақиқатини ўрганиб янги поэтик дунё яратишида ва факт, воқеа ҳамда прототиплар асосида таъсирчан образлар яратишида кўпроқ кўзга ташланади. адабиёт муаллиф учун эмас, балки жамият учун яшайди. шунинг учун ҳам унинг асариижтимоий вазифадор бўлиши, яъни қайси йўналишда бўлмасин жамиятга тараққиётига наф келтириши керак. и.султон ўз назарияси бу ҳодисага алоҳида боб ажратган ва “адабиёт – ижтимоий онгнинг ўзига хос соҳаси”, “ҳаёт ва адабиёт” ва “адабиёт ва замонавийлик” бўлимларида фикр юритган (и.султон. б.19-50). 1. эвристик вазифаси. адабиёт – дунёни билиш, ижодий ўзлаштириш воситаси. бу вазифа адабиётнинг эвристик юмушидан келиб чиқиб, бирор воқеа, ҳодиса, ҳолат, жараён ва бошқалар ҳақида илк маълумот келтиради. эвристика юзаки қараганда асарнинг мавзуси, сарлавҳаси ва мундарижада аксланаётгандай туюлса ҳам, ижодий дискурс жараёнида бад. асарнинг барча аъзо (компонент)лари иштирок этади. масалан., бальзак романлари xix аср француз ҳаётини ўрганишда тарихий асарлардан ҳам муҳимроқ вазифани бажарганини мутахассислар эътироф этишган. шу каби абдулла қодирий романлари яқин ўтмишимизни, хонлик …

3 / 4

бхон туйғуларига таъсир этиб, туйғу уйғотувчи маънавий кучга эга бўлиши керак,акс ҳолда адабиёт ташиган туйғулар чала, юзаки, енгил-елпи ва муайян мақсадга йўналтирилмай қолади. эмоционал тарбия жараёнида адабиёт санъат тури сифатида китобхонга лаззат бағишлайди. адабиётнинг гедонистик (лаззат берувчи) вазифаси унинг бошқа барча вазифаларини бажаришга замин яратади. қадимги кишилар санъат асарлари берадиган маънавий лаззат, роҳатни жисмоний лаззатга нисбатан афзал деб билар эдилар. бу вазифа қуйидаги сабаблардан келиб чиқади (бошқача айтсак, лаззатланиш манбалари қуйидагилар): 1) санъаткор ҳаёт гўзалликларини нозик ҳис этади, эстетик бойликларни тез, моҳирона ва эркин ўзлаштиради; шу ҳолат инсонларни ҳайратлантиради ва завқлантиради; 2) санъаткор инсоният тарихидаги қизиқарли воқеа-ҳодисаларнинг эстетик қимматини кўрсатиб беради; 3) санъат асари маъно ва бадиий шаклининг мослиги, уйғунлиги билан завқ, лаззат беради; 4) реал воқеликка нисбатан бадиий воқелик гўзаллик ва ҳақиқат қонунлари асосида тартибга солинган ва тузилган бўлади; 5) санъаткорнинг илҳом билан ёзилган (ясалган) асари рецепиент – идрон этувчига ҳам илҳом ва шодлик бахш этади; 6) бадиий ижод …

4 / 4

ни яратишга далда бўлади.адабиёт инсонга завқ беради, ҳаёт гўзалликларини севишни ўргатади. қадимдан одамлар санъатнинг эстетик таъсир кучини яхши билганлар. ҳинд шоири камдаса (v) санъатнинг тўрт мақсадини кўрсатади: илоҳий ҳодисалардан ҳайратланиш; атроф-муҳит ва инсонлар ҳаётини бадиий қиёфаларда тасвирлаш; нафис ҳис-туйғулар: комизм, фожиа, севги, ҳамдардлик, қўрқув, даҳшат ҳолатлари (расалар) тасвири билан завқ бериш; гўзалликка ошнолик билан хурсанд қилиш. ҳинд олими в.баҳодир фикрича, одамларни руҳлантириш, поклаш, олижаноб, ҳимматли қилиш – адабиётнинг мақсадидир. адабиётнинг эстетик вазифаси: 1) инсонларнинг бадиий дидини, қобилият ва эҳтиёжларини ўстириш; 2) инсонларни нафосат бойликларини қадрлашга ўргатиш; 3) одамларда ижодий руҳни, гўзаллик қонунлари асосида ижод қилиш қобилияти ва малакаларини шакллантириш. э.авербах “мимемис” китобида гомернинг тасвир услубини таҳлил қилар экан, эпосга хос бўлган сюжет ривожида шоир шиддатли жангни тасвирлаётиб, бирдан лирик чекиниш қилади. шоир нигоҳида табиат, олам гўзаллиги шеърга, саҳна асарига, картиналар, манзараларга айланади. жамият тараққиёти жараёнида адабиётнинг эстетик функцияси янада ўсади, ўша жамият аъзоларининг бадиий диди, ижодий қобилиятларини ўстиради. 6. мулоқотга …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "adabiyotning vazifadorligi"

4-mavzu. adabiyotning vazifadorligi режа: 1. vazifadorlik tushunchasi. 2. badiiy adabiyotning vazifalari. а) ijtimoiy, b) estetik, c) evristik, d) konseptual, e) ekspressiv va boshqa vazifalari. 3. adabiyot vazifalarining o‘zaro aloqadorligi. 4. adabiyot vazifalariga doir konsepsiyalar. таянч тушунчалар: vazifadorlik, badiiy adabiyot, ijtimoiy, estetik, evristik, konseptual, ekspressiv, эстетик завқ, коммуникатив, ахлоқий тарбия, катарсис, o‘zaro aloqadorlik, konsepsiya. vazifadorlik tushunchasi. “адабиёт назарияси” фанининг мақсад ва вазифаларини белгилаш унинг бош муддаоси бўлган бадиий адабиётнинг мақсад ва вазифаларини англашдан бошланади. бадиий ифода шакли, ҳажми ва мазмунидан қатъи назар бир эмас, бир неча вазифаларни бажаришга қаратилган бўлади. т.иглтон ёзади: “шундан келиб чиқиб,...

This file contains 4 pages in DOCX format (32.0 KB). To download "adabiyotning vazifadorligi", click the Telegram button on the left.

Tags: adabiyotning vazifadorligi DOCX 4 pages Free download Telegram