bilish jarayonlari haqida ma'lumotlar

DOCX 17 pages 1.2 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

bilish jarayonlari. sezgi ,idrok, diqqat psixologik jarayon sifatida. reja: 1.sezgi psixik jarayon sifatida. sezgining psixofiziologik asoslari. 2.sezginining joylashishiga qarab turlari. 3. idrokning fiziologik asoslari.idrok turlari. 4.idrokning asosiy sifatlari. 5.diqqat haqida tushuncha.diqqat turlari. 5.diqqatning asosiy xususiyatlari. tayanch iboralar:sezgi, sensor adaptatsiya (moslashuv) adaptatsiya, sezgining klassifikatsiyasi, proprioretseptiv sezgilar, ekstrotseptiv, introretseptiv sezgilar, idrok, rubin figurasi, diqqat, xotira, xayol. psixologiyada bilish jarayonlari juda katta ahamiyatga egadir.bilish jarayonlariga sezgi, diqqat, idrok, xotira va xayol, tafakkur va nutq kabi jarayonlar kiradi. sezgi psixik jarayon sifatida. sezgining psixofiziologik asoslari. psixologlar fikricha, sezish jarayoniga kirish psixik faoliyatni tushunishdagi eng birinchi qadam hisoblanadi.bizning miya faoliyatimiz sezgan narsalarimizni aniqlab beradi.shu bilan birga, bizning sezish qobiliyatlarimiz turli chiziqlarni, burchaklarni va ranglarni anglashga yordam beradi.tabiat sezish qobiliyatini har narsaga in’om etadi. sensor tizimi organizmga eng kerakli ma’lumotlarni topa olish imkoniyatini beradi. qurbaqa uchadigan hasharotlar bilan oziqlanadi.bunga sabab, qurbaqaning ko‘zida faqat mayda va harakatlanayotgan qora va oq ranglar signalini sezuvchi retseptor hujayralarining joylashganligidir.agar,shunday bo‘lmaganida, …

2 / 17

vchi qushlar ichki sezgisi orqali qayer qolish uchun munosib joy ekanligini biladi.ko‘rshapalak va delfinlar esa o‘ljasini qayerdan osonroq tuta olishiga qarab joy tanlashadi.bulutli kunlarda asalarilar o‘zlari uchun ma'lum quyosh nurini hosil qila oladilar.o‘ylab ko‘ringchi, nega biz har doim atrofimizdagi narsalarni diqqat bilan kuzatamiz. chunki bizning ko‘zlarimiz shunga moslashgan.marining ko‘zi harakatlanishi bilan proyektordagi rasm ham harakatlana boshlaydi.mari qayerga qaramasin tasvir ham shu tomonga harakatlanadi.agar biz bunday qurilmani yon tomondan yuz orqali joylashtirsak,mari nimani ko‘rar ekan? birinchidan, u to‘liq manzarani ko‘radi. lekin bir necha soniyadan so‘ng uning ko‘rish tizimida charchoq kuzatiladi va narsalar boshqacha ko‘rina boshlaydi.oz-ozdan tasvir yuqola boshlaydi, birozdan so‘ng tasvir to‘liq yoki tanish bo‘lak shaklida tiklanadi va keyin g‘oyib bo‘ladi.sezgi psixik jarayonlarning boshlang‘ich darajasi hisoblanadi.faqat sezgi jarayoni orqali ma’lumotlar bizning ongimizga kirib keladi.sezgi faqat “signallar” tizimi deb e’tirof etilsa xato bo’ladi.ular narsalarning subyektiv xususiyatlarini ham aks ettiradilar. sezgi tufayli bizda obyektiv dunyoning subyektiv obrazi paydo bo‘ladi.bu obyektiv dunyoning subyektiv obrazi …

3 / 17

rayoni faol paypaslash jarayonida vujudga keladi degan fikrga kelgan. xuddi shu holatni ko‘rish sezgisida ham kuzatishimiz mumkin. ko‘rish sezgilari retseptor passiv jarayon hisoblanadi, nurlar ko‘z pardasiga tushadi, to‘r pardada qo‘zg‘alish paydo bo‘ladi,shundan so‘ng qo‘zg‘alish miya po‘stlog‘iga yuboriladi va passiv ravishda qabul qilinadi. kishidagi sezgilar haqida gapirganimizda adaptatsiya tushunchasi to‘g‘risida to‘xtalib o‘tamiz.adaptatsiya-molashuv bo‘lib,sezgi organlari sezgirli-gining qo‘zg‘atuvchi ta’siri ostida o‘zgarishi demakdir. adaptatsiyaning quyidagi turlari farqlanadi:adaptatsiya hodisasi uch turda bo‘ladi: 1.qo‘zg‘atuvchining uzoq muddat ta’sir etishi jarayonida sezgining tamomila yolib qolishiga o'xshaydi, masalan, hid bilish sezgilari atrof-muhitga yoqimsiz hid yoyilgandan keyin ko‘p o‘tmay batamom yolib qolishi ham oddiy hodisadir. agar tegishli modda og‘izda biroz vaqt saqlab turiladigan bo‘lsa, ta’m bilish sezgisining jadalligi susayadi va sezgi umuman yolib ketishi mumkin. 2.adaptatsiya deb, shuningdek, yuqorida bayon etilgan hodisalarga yaqin bo‘lgan, kuchli kuzatuvchining ta’siri ostida sezgining zaiflashib qolishi bilan ifodalanadigan hodisaga ham aytiladi. kishi yarim qorong‘u xonadan yaqqol, yorug‘ xonaga chiqqanda, ko‘zi qamashadi, tevarakatrofdagi narsalaming farqini ajratish …

4 / 17

on qoldingiz. biroz vaqt o‘tgach, bu hidni payqamay qo‘ydingiz. sensor adaptatsiya moslashuv,bu sizning oldingi holatingiz o‘zgarmagan holda keyingi holatga kirishish jarayonidir. bu holat siz qo‘l soatingizga qarab olgan vaqt davomida sodir bo‘ladiyu, siz buni bir necha soniyalargina his qilasiz. holatga moslashganimizdan so‘ng nerv hujayralarimizda o‘sha holatga moslashish hissi uyg‘onadi. sezgi a’zolarining sezuvchanligini oshishiga olib boradigan ikki soha mavjuddiligi. 1) sensor nuqsonlar (ko‘rlik, karlik)ning o‘rnini to‘ldirish zaruratidan kelib chiqadigan sezuvchanlikning ortishi. 2) subyekt faoliyati tufayli kasbiga xos talablardan kelib chiqadigan sensibilizatsiya (sezuvchanlikning ortishi). ko‘rish yoki eshitish sezgisining yuqolganligi ma’lum darajada sezuvchanlikning boshqa turlarini rivojlantirish hisobiga to‘ldiriladi, masalan, ko‘ra olmay qolgan kishilar haykaltaroshlik bilan shug‘ullanganlar, chunki ularda tuyish sezgisi yuksak rivojlangan bo‘ladi. ba’zan maxsus kasb bilan uzoq vaqt mobaynida shug'ullanish ham sezgi a’zolarining sezuvchanligi kuchayishiga olib kelganligini ko‘rish mumkin, masalan, choy, pishloq, vino, tamaki sifatini aniqlovchilarda hid va ta’m bilish sezgilari yuksak darajada mukammallashgan bo‘ladi. mehnat faoliyati talablari ta’siri ostida sezgilar rivojlanishi …

5 / 17

sosdir. u orqali markaziy nerv sistemasi qo‘zg‘atuvchilarga javob beradi (sh.shexter). sezgilar hosil bo‘lishi uchun quyidagi shartlar bo'lishi kerak: birinchidan, sezgi a’zolarimizdan biron-tasiga ta’sir etadigan narsa yoki hodisa bo‘lishi kerak. ikkinchidan, sezuvchi apparat soz bo‘lishi kerak. sezgi turlari. 1.eshitish 2.korish 3.ta’m bilish 4.hid bilish 5.teri sezgisiю bu apparat quyidagi qismlardan iborat: 1.sezuvchi organ (retseptor). 2.o‘tkazuvchi yo‘l (afferent nerv). 3. bosh miya po‘stlog‘idagi markazi. 4.miyadan javob impulslarini uzatuvchi yo‘l (efferent nerv). bitta sezgi apparatini tashkil qiladigan qismlarni i.p.pavlov umumlashtirgan nom ostida analizator deb atagan. sezgi mohiyatiga ko‘ra obyektiv olamning subyektiv siymosidir.lekin sezgilarning hosil bo‘lishi uchun organizm moddiy qo‘zg‘atuchining tegishli ta’sirga berilishi kifoya qilmaydi, balki organizmning o‘zi ham qandaydir ish bajarishi darkor.sezgilar muayyan davr mobaynida retseptorga ta’sir o‘tkazayotgan qo‘zg‘atuvchining o‘ziga xos quvvatini nerv jarayonlari quvvatiga aylanishi natijasida hosil bo'ladi.sezgilarning hosil bo‘lishiga kuchli ta’sir qiladigan jarayonlaming ishtirokini o‘rganishga bag‘ishlangan ko‘plab va ko‘p qirrali tadqiqotlar olib borilgan.sezgi a’zolari faqat moslashuvchanlik, ijro qilish funksiyalarini bajaribgina qolmasdan, …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilish jarayonlari haqida ma'lumotlar"

bilish jarayonlari. sezgi ,idrok, diqqat psixologik jarayon sifatida. reja: 1.sezgi psixik jarayon sifatida. sezgining psixofiziologik asoslari. 2.sezginining joylashishiga qarab turlari. 3. idrokning fiziologik asoslari.idrok turlari. 4.idrokning asosiy sifatlari. 5.diqqat haqida tushuncha.diqqat turlari. 5.diqqatning asosiy xususiyatlari. tayanch iboralar:sezgi, sensor adaptatsiya (moslashuv) adaptatsiya, sezgining klassifikatsiyasi, proprioretseptiv sezgilar, ekstrotseptiv, introretseptiv sezgilar, idrok, rubin figurasi, diqqat, xotira, xayol. psixologiyada bilish jarayonlari juda katta ahamiyatga egadir.bilish jarayonlariga sezgi, diqqat, idrok, xotira va xayol, tafakkur va nutq kabi jarayonlar kiradi. sezgi psixik jarayon sifatida. sezgining psixofiziologik asoslari. psixologlar fikri...

This file contains 17 pages in DOCX format (1.2 MB). To download "bilish jarayonlari haqida ma'lumotlar", click the Telegram button on the left.

Tags: bilish jarayonlari haqida ma'lu… DOCX 17 pages Free download Telegram