mikroorganizmlarga ta'sir ko'rsatuvchi tashqi muhit omillari

DOCX 5 pages 22.5 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.5 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

nazariy mashg'ulot 3 tashqi muhit omillarining mikroorganizmlarga ta'siri. reja 1. tashqi muhit omillari 2. fizikaviy omillarining mikroorganizmlarga ta'siri 3. kimyoviy omillarning mikroorganizmlarga ta'siri 4. biologik omillarning mikroorganizmlarga ta'siri 5. fizikaviy, kimyoviy, biologik omillarni meditsinada qo'llanilishi mikroorganizmlar hayoti uni o'rab turgan va ularga ta'sir ko'rsatuvchi tashqi muhit bilan chambarchas bog'liq. mikroorganizmlarga ta'sir ko'rsatuvchi barcha omillarni uchta guruhga: fizikaviy, kimyoviy, biologik omillarga bo'lish mumkin.tashqi muhit omillarining yaxshi yoki o'ldiruvchan ta'sir ko'rsatishi, mana shu omilning tabiatiga, shuningdek mikroorganizmlarning xossasiga bog'liq. fizikaviy omillar. mikroorganizmlarga fizikaviy omillardan sovuq va issiq harorat, quritish, yorug'lik energiyasi, ultratovush va bosim ta'sir ko'rsatadi. harorat. har bir mikroorganizmning hayot faoliyati ma'lum harorat bilan chegaralangan. asosan uchta harorat mavjud: minimal harorat — mikrob hujayrasi bu haroratda bo'linib ko'paymaydi, optimal harorat — mikroorganizmlar o'sib buo'inib ko'payishi uchun qulay harorat hisoblanadi, maksimal harorat — mikrob hujayrasining rivojlanishi sekinlashadi yoki to'xtaydi. barcha mikroorganizmlar haroratga nisbatan psixrofillar, mezofillar va termofillarga bo'linadi. psixrofillar (grekcha psyhros — …

2 / 5

r uchun minimal harorat 30 c , optimal harorat 50—60°c, maksimal harorat 70—75°c ga teng. ular issiq suv havzalarida, tuproqning yuza qismida, go'ngda uchraydi. vegetativ mikroorganizmlar 60°c ta'sirida 30—60 daqiqadan so'ng, 80—100°c ta'sirida 1—2 daqiqadan so'ng nobud bo’ladi. bakteriyalarning sporalari ancha chidamli bo'ladi. masalan, batsillaning sporasi qaynatganda 10—20 daqiqa, botulizm klostridiyning sporasi 6 soatgacha saqlanadi. barcha bakteriyalar va sporalar 165—170°c harorat ta'sirida 1 soat ichida nobud bo’ladi. quritish. mikroorganizmlarning normal hayoti uchun suv zarur. quritish ta'sirida sitoplazmatik membrananing butunligi buziladi, natijada mikrob hujayrasining oziqlanishi to'xtab, hujayra nobud bo'ladi. quritish ta'sirida mikroblarning o’lishi turlichadir. masalan: patogen meningokokk, gonokokk, leptospiralar, treponema va boshqalar quritish ta'sirida bir necha daqiqadan so'ng nobud boladi. vabo vibrioni — 2 kungacha, salmonellalar — 70 kun, sil mikobakteriyasi — 90 kungacha saqlanishi mumkin. sil kasalligi bilan kasallangan bemorning qurigan balg'amida sil qo’zg'atuvchisi qurigan oqsil qobig'i bilan o'ralgan bo'ladi. shuning uchun u 10 oygacha saqlanishi mumkin. quritishga va boshqa …

3 / 5

atsiya nurlari ta'siriga uchraydi. tik quyosh nuri fotosintezlovchi bakteriyalardan tashqari mikroorganizmlarga ham bir necha soat ichida o'ldiruvchan ta'sir ko'rsatadi. quyosh nuri tarkibidagi ultra binafsha nurlari hujayra fermentlarini inaktivatsiyalaydi va dnk ni jarohatlaydi. patogen mikroorganizmlar ubn (ultra binafsha nuri) ga juda sezgir bo'ladi. shuning uchun laboratoriyalarda kulturalarni qorong’ida saqlash maqsadga muvofiqdir. buni buxner o'z tajribasida isbotlab bergan. petri kosachasidagi oziqa muhitga ko'p miqdorda mikrob kulturasi ekiladi. qora qog'ozdan «typhus» so'zi kesib olinadi va kosachaning orqa tarafiga yopishtiriladi. kosachani to'nkarilgan holatda tik quyosh nurida 1 soatga qoldiriladi, vaqt o'tgach qog'oz olib tashlanadi va kosachani 37°s da 24 soatga termostatda qoldiriladi. ertasiga termostatdan kosachani olib qaralganda, uning qog'oz yopishgan joyida mikroblarning o'sgani ko'rinadi. tik quyosh nuri tushgan erida esa mikroblar o'smagani kuzatiladi. quyosh nurining ahamiyati katta bo’lib, tashqi muhit, havo, suv, tuproqning yuza qismini patogen mikroblardan tabiiy ravishda tozalab turadi. ubn larning bakteriosidlik ta'siridan yopiq xonalardagi (jarrohlik, bog'lov, boks va boshqalar) havoni sterilizatsiya …

4 / 5

kimyoviy omillar. kimyoviy omillar mikroorganizmlarga turlicha ta'sir ko'rsatadi. ularning ta'siri kimyoviy moddaning tabiatiga, kontsentratsiyasiga mikroblarga ta'sir etish vaqtiga bog’liqdir. kimyoviy modda kontsentratsiyasiga qarab oziqlantiruvchi yoki o'ldiruvchan ta'sir ko'rsatadi. masalan: 0,5—2% glyukoza eritmasi mikroblarning o'sishiga yordam bersa, 20—40% glyukoza eritmasi esa mikrob hujayrasining bo'linib ko'payishini sekinlashtiradi. kimyoviy moddalardan dezinfektsiya qilish maqsadida foydalaniladi. dezinfektsiya deb, tashqi muhitdagi patogen mikroorganizmlarni yo'q qilish jarayoniga aytiladi. dezinfektsiyalovchi moddalarga fenol va ularning og'ir metall tuzlari, ayrim kislotalar, ishqor, spirt va boshqalar kiradi. ular mikroorganizmlarga o'ldiruvchan ta'sir ko'rsatadi. antiseptiklar, kimyoviy moddalar mikroorganizmlarga o'ldiruvchan ta'sir ko'rsatadi yoki ularni bo'linib ko'payishini susaytiradi. ulardan davolash maqsadida teri va shilliq qavatdagi jarohatlarni zararsizlantirishda foydalaniladi. vodorod peroksid, yodning spirtli eritmasi, brilliant yashili, kaliy permanganat eritmasi va boshqalar antiseptik xossaga ega. ayrim antiseptik moddalar (uksus, benzoy kislotasi va boshqalar) oziq-ovqatlarni konservatsiya qilishda qo'llaniladi. mikroblarga ta'sir ko'rsatish mexanizmiga ko'ra kimyoviy moddalar bir nechta guruhlarga bo’linadi. 1. yuza—faol moddalar (yog’ kislotalari, sovun va boshqalar) mikroorganizmlarning …

5 / 5

anizmlarni o'ldiradi. 5. og'ir metall tuzlari. og'ir metall tuzlari (simob, rux) mikrob oqsilini koagulyatsiyaga uchratib ularni nobud qiladi. kumush, oltin, simob, oz kontsentratsiyada mikroblarga bakteriotsid ta'sir ko'rsatadi. bunga oligodinamik ta'sir (oligos— oz, kam, dinamys—kuch) deyiladi. simobli preparatlar mikroblarga kuchli ta'sir ko'rsatadi, ularni dezinfektsiya qilishda sulema (1:1000 eritmasi) qo'llanilgan. lekin ular mikroorganizmlarga zaharli ta'sir ko’rsatadi. 6. bo’yoqlar (brilliant yashili, rivanol va boshqalar) bakteriyalarning o'sishiga to'sqinlik qiladi. bo'yoqli eritmalar antiseptik modda sifatida ta'sir ko’rsatadi. fizikaviy va kimyoviy omillarning mikroorganizmlarga ta'siri aseptika va antiseptikaning asosini tashkil etadi. aseptika—fizikaviy usulda ifloslangan ob'ektdagi mikroblarga to'sqinlik qilish chora tadbirlarga aytiladi. antiseptika—organizmdagi va tashqi muhitdagi mikroorganizmlarni kimyoviy moddalar yordamida zararsizlantirish chora tadbirlariga aytiladi. biologik omillar. tabiiy sharoitda mikroorganizmlarning yashashi chegaralanmagan. ular o'zaro murakkab bog’liqlikda bo’lib simbioz, metabioz va antagonizmga asoslangan. simbioz — bu bir-biriga foyda keltiruvchi turli xil organizmlarni birlikda kengayishiga aytiladi. ularni birlikda yashashi, alohida yashashiga qaraganda yaxshi boradi. masalan, sut—achitqi bakteriyalari spirtli achitqilar sut mahsulotlarini …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarga ta'sir ko'rsatuvchi tashqi muhit omillari"

nazariy mashg'ulot 3 tashqi muhit omillarining mikroorganizmlarga ta'siri. reja 1. tashqi muhit omillari 2. fizikaviy omillarining mikroorganizmlarga ta'siri 3. kimyoviy omillarning mikroorganizmlarga ta'siri 4. biologik omillarning mikroorganizmlarga ta'siri 5. fizikaviy, kimyoviy, biologik omillarni meditsinada qo'llanilishi mikroorganizmlar hayoti uni o'rab turgan va ularga ta'sir ko'rsatuvchi tashqi muhit bilan chambarchas bog'liq. mikroorganizmlarga ta'sir ko'rsatuvchi barcha omillarni uchta guruhga: fizikaviy, kimyoviy, biologik omillarga bo'lish mumkin.tashqi muhit omillarining yaxshi yoki o'ldiruvchan ta'sir ko'rsatishi, mana shu omilning tabiatiga, shuningdek mikroorganizmlarning xossasiga bog'liq. fizikaviy omillar. mikroorganizmlarga fizikaviy omillardan sovuq va issiq harorat, ...

This file contains 5 pages in DOCX format (22.5 KB). To download "mikroorganizmlarga ta'sir ko'rsatuvchi tashqi muhit omillari", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarga ta'sir ko'rs… DOCX 5 pages Free download Telegram