mikroorganizmlarga tashqi muhit faktorlarining ta’siri

DOCX 14 pages 109.7 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.7 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

3 mavzu : mikroorganizmlarga tashqi muhit faktorlarining ta’siri r ye j a : 3.1. mikroorganizmlarning xayot faoliyatiga tashqi muhit omillarning ta’siri. 3.2. fizik, kimyoviy va biologik omillar. mikroorganizmlarga xaroratni ta’siri mikroorganizmlar va namlik. quyosh nuri reaksiyasining mikroblarga ta’siri 3.3. mikroorganizmlardagi moddalar almashinuvi. 3.4. avtotrof va geterotrof oziqlanishining xususiyatlari. mikroorganizmlarda fitotrof va xemosintez. tayanch so’zlar: fizik faktorlar, temperatura, namlik, yorug’lik, eritmalar kontsentratsiyasi, kimyoviy faktorlar, ph, oksidlanish va qaytarilish sharoiti, turli kimyoviy moddalarning ta’siri, biologik faktorlar, mikroorganizmlar orasidagi antagonizm, simbioz, metabioz, antibiotiklariing ta’siri, vitaminlar, faglar, psixrofillar, mezofillar, termofillar, yorug’likning ta’siri, ultratovush, vodorod ionlari kontsentratsiyasining ta’siri. 3.1. mikroorganizmlarning xayot faoliyatiga tashqi muhit omillarning ta’siri. ma’lumki, mikroorganizmlarning hayot faoliyati tashqi muhit bilan chambarchas bog’liqdir. tashqi muhit faktorlari turli-tuman bo’lib, ularni uch gruppaga ajratish mumkin: i. fizik faktorlar: temperatura, namlik, yorug’lik, eritmalar kontsentratsiyasi va boshqalar. 2. kimyoviy faktorlar: muhitning ph, oksidlanish va qaytarilish sharoiti, turli kimyoviy moddalarning ta’siri. 3. biologik faktorlar: mikroorganizmlar orasidagi antagonizm, simbioz, …

2 / 14

a maksimum nuqtalari. optimum nuqtasi eng qulay bo’lib, bunday temperaturada mikroorganizmlar tez ko’payadi va yaxshi rivojlanadi, minimum va maksimum nuqtalari esa ancha chegaralidir. temperaturaga munosabatiga ko’ra, mikroorganizmlarni quyidagi guruhlarga bo’lish mumkin: 1) psixrofillar (psixros - sovuq), bu guruhga mansub bakteriyalar evolyutsion taraqqiyotda past temperaturada yashashga moslashgan bo’ladi. bu guruh uchun temperaturaning optimum nuqtasi 20-25°s, minimumi esa 0°s dan past bo’lishi mumkin. psixrofil bakteriyalar uncha keng tarqalmagan. ular shimoliy dengiz suvlarida va tuproqlarida uchraydi. 2) mezofillar (mezos - o’rtacha). bu guruhga ko’pchilik mikroorganizmlar misol bo’ladi. bular uchun temperaturaning optimum nuqtasi 25-35°s bo’lsa, maksimum nuqtasi 45-50°s, minimum nuqtasi 10°s. mezofil bakteriyalar tuproqda, suvda va boshqa oziq-ovqat mahsulotlari yuzasida uchraydi. 3) termofillar (termos - issiq). bu guruhga bakteriyalar, aktinomitsetlar, ba’zi bir ko’k-yashil suvo’tlar misol bo’ladi. termofill bakteriyalar yuqori temperaturada rivojlanadi. bu bakteriyalarni a. a. imshenetskiy tubandagicha klassifikatsiyalaydi: a) stenotermin termofillar - bular uchun temperaturaning maksimum nuqtasi 75-80°s, optimum nuqtasi 50-65°s, 28-30°s da esa …

3 / 14

tez o’sadi va tez nobud bo’ladi. termofill bakteriyalar hujayrasidagi fermentlar yuqori temperatura ta’sirida inaktivatsiyaga uchraydi, shuning uchun bu bakteriyalardan korxonalarda keng ravishda foydalanish mumkin. a. a. imshenetskiy fikricha, termofill bakteriyalar mezofillardan kelib chiqqan. tabiatdagi o’zgarishlar, jumladan, temperaturaning ko’tarilishi mezofillarning ko’pchiligini nobud qilgan bo’lsa, bir qismi tirik qolgan va yuqori temperaturaga moslashgan. bora-bora yuqori temperatura ular uchun zaruriy faktor bo’lib qolgan. a. a. imshenetskiyning bu fikrini ye. n. mishustin ma’qullagan. termofillarga: vas.cellulosae, vas. thermophilus, astinomyces thermop hilus lar misol bo’ladi. mishustin yerga go’ng solinganda termofil bakteriyalarning soni ko’payganligini kuzatgan. mikroorganizmlarga namlikning ta’siri. bakteriyalarning namlikka chidamliligi turlicha. ba’zilari juda chidamli bo’lsa, boshqalari nihoyatda chidamsiz bo’ladi. masalan, gonokokklar, meningokokklar, leptospiralar, faglar namlikka chidamsiz bo’lsa, xolera vibrioni 2, dizenteriya tayoqchasi 7, difteriya tayoqchasi 30, korin tifi tayoqchasi 70, stafilokokklar va sil tayoqchasi esa 90 kungacha chidaydi. azotobakter, nitrifikatorlar, tugunak bakteriyalari namlikka juda ham sezgir, ularning rivojlanishi uchun namlikning optimum miqdori 40-80% (to’la suv sig’imiga …

4 / 14

qatni quritilgan holda uzoq muddat saqlash mumkin bo’ladi. masalan, go’sht, baliq yoki uzum, boshqa bir qancha rezavor-mevalar quritilgan holda saqlanadi yoki oziq-ovqatlar, masalan, konservalar past temperaturada va yuqori bosim ostida suvsizlantiriladi (bu usul sublimatsiya deb nomlanadi), keyin esa tez sovitib muzlatiladi. shakarlar, vitaminlar, fermentlarni sublimatsiya yo’li bilan uzoq muddat saqlash mumkin. yorug’likning ta’siri. ko’pchilik bakteriyalar uchun yorug’lik dezinfektsiyalovchi faktor hisoblanadi, chunki ultrabinafsha nurlar bakteriyalar hujayrasidagi oqsillar va nuklein kislotalar tomonidan yutiladi va ularning ximiyaviy tarkibini o’zgartiradi. shuning uchun yorug’likning bu xususiyatidan operatsiya xonalarini, vaktsinalar, antibiotiklar tayyorlaydigan xonalarni, sut va suvni sterillashda foydalaniladi. yuqori bosimning ta’siri. ko’pchilik bakteriyalar yuqori bosimga ancha chidamli bo’ladi. faqat 10000 atm. bosim ularga salbiy ta’sir etishi mumkin. dengiz va okeanlarda chuqur suv qatlamlari tubida bakteriyalar ko’p uchraydi. achitqilar 500, mog’or zamburug’lari 30000, fitopatogen viruslar esa 5000 atmosfera bosimgacha chidaydi. ultratovush bakteritsidlik xususiyatiga ega, 20000 gts oziq-ovqat mahsulotlarini va vaktsinalarni deziifektsiyalash uchun yetarlidir. havoni tozalashda aeroionizatsiyaning ahamiyati …

5 / 14

hqariga chiqadi va unda plazmoliz ro’y beradi, ular ko’paya olmaydi. shundan foydalanib, go’sht, baliq tuzlanadi, povidlo tayyorlaganda shakar eritmasining kontsentratsiyasi 70% ga yetkaziladi. kimyoviy faktorlar. ba’zi kimyoviy moddalar bakteriyalarga kuchli ta’sir etadi. masalan, ularga kuchli kislotalar, ishqorlar, og’ir metallarning tuzlari bilan ta’sir etilsa, ularda manfiy xemotaksis namoyon bo’ladi. ba’zi moddalarning oz miqdori ijobiy ta’sir etsa, ko’p miqdori salbiy ta’sir etadi. masalan, 40% - li formaldegid (formalin) vegetativ hujayralarni va sporalarni nobud qiladi, fenol yoki karbol kislotaning 3-5% li eritmasi, xlorli ohakning 10-20% li eritmasi yoki spirtning 75% -li eritmasi dezinfektsiyalashda ko’p ishlatiladi. mikroorganizmlar o’stiriladigan oziq muhitini albatta sterillash zarur. ular avtoklavda 2 atm. bosimda 120° da 30 minut davomida sterillanadi (45- rasm.) kox qaynatgichida (46-rasm) ham bo’lib-bo’lib sterillash mumkin. buning uchun 100°s da 30 minut sterllanadi, keyin termostatda bir sutka saqlanadi. ikkinchi kun yana 100°s da 30 minut sterillanadi va termostatda saqlanadi, uchinchi kuni ham xuddi shunday sterillanadi. 45-rasm. a-vertikal …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroorganizmlarga tashqi muhit faktorlarining ta’siri"

3 mavzu : mikroorganizmlarga tashqi muhit faktorlarining ta’siri r ye j a : 3.1. mikroorganizmlarning xayot faoliyatiga tashqi muhit omillarning ta’siri. 3.2. fizik, kimyoviy va biologik omillar. mikroorganizmlarga xaroratni ta’siri mikroorganizmlar va namlik. quyosh nuri reaksiyasining mikroblarga ta’siri 3.3. mikroorganizmlardagi moddalar almashinuvi. 3.4. avtotrof va geterotrof oziqlanishining xususiyatlari. mikroorganizmlarda fitotrof va xemosintez. tayanch so’zlar: fizik faktorlar, temperatura, namlik, yorug’lik, eritmalar kontsentratsiyasi, kimyoviy faktorlar, ph, oksidlanish va qaytarilish sharoiti, turli kimyoviy moddalarning ta’siri, biologik faktorlar, mikroorganizmlar orasidagi antagonizm, simbioz, metabioz, antibiotiklariing ta’siri, vitaminlar, faglar, psixrofillar, mezofillar...

This file contains 14 pages in DOCX format (109.7 KB). To download "mikroorganizmlarga tashqi muhit faktorlarining ta’siri", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroorganizmlarga tashqi muhit… DOCX 14 pages Free download Telegram