milliy dinlar

DOCX 21 pages 43.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 43.0 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

2-mavzu. milliy dinlar r e j a 1. milliy dinlar tushunchasi. 2. hinduizm, jaynizm, sikxizm, iudaizm 3. daochilik – falsafiy ta'limot 4. konfutsiylik ta'limoti va sintoizm 5.yahudiylik dinining vjudga kelishi. tayanch so’z va iboralar: tavrot, yaxve, muso, farziylar, messiya, talmud, veda, braxma, vishnu, shiva, braxmanlik, konfutsiy, osmon xudosi. milliy dinlar tushunchasi.kishilik jamiyati tarixida din shakllari turli-tuman bulgan. ammo har qanday din muayyan, konkret tarixiy sharoit va ijtimoiy munosabatlarga muvofiq holda paydo bo'lgan, o'zgargan hamda rivojlangan. din shakllarini shartli ravishda uchta asosiy guruhga bulish mumkin: urug'-qabila dinlari, milliy dinlar va jahon dinlari. milliy dinlar – ma’lum millatga xos bo’lib, boshqa millat vakillarini o’ziga qabul qilmaydigan dinlar. masalan, yahudiylik (yahudiy millatiga xos), hinduiylik (hindlarga xos), konfutsiylik (xitoy millatiga xos), sintoizm (yaponlarga xos). urug'-qabila dinlarida kishilarning tabiat bilan bo'lgan munosabatlari, ishlab chiqarishga oid faoliyatlari (ovlash, ovqat izlash va to'plash) bilan bir vaqtda ularning ibtidoiy tashkilotchilik xususiyatlari ham aks etgan. urug'chilikning ilk davrlarida tabiat …

2 / 21

jismlarni ilohiylashtirish, shular bilan bog'liq bo'lgan qurbonlik qilish marosimlari paydo bo'lgan. ammo ibtidoiy jamoa tuzumi davrida din jiddiy o'zgarishlarga uchragan bo'lsa ham, muayyan bir tizimga aylana olmagan. urug'-qabila dinlariga xos diniy ibodat-marosimlar osiyo, afrika, janubiy amerika va okeaniyada yashovchi bir qancha xalqlarda hozirgacha mavjuddir. shuningdek bu din shakllarining elementlari hozirgi zamon milliy va jahon dinlarida ham uchraydi. milliy dinlar deb, odatda bir millatga mansub xalqlar e'tiqod qiladigan dinlar tushuniladi. bunday dinlar shakllanishining dastlabki va eng sunggi davrlarini bir-biridan farqlash lozim.. dastlabki milliy dinlar quldorlik jamiyatida vujudga kelgan bo'lib, odatda, politeistiq ya'ni kup xudolik dinlari bo'lgan. masalan, qadimgi grek dini ko'p xudolikning o'zginasidir. zevs-pantion (qadimgi grek tilida – bosh xudo) hisoblanib, bir ukasi dengiz xudosi, ikkinchi ukasi - yer osti podsholigining xudosi hisoblanar edi. shuningdeq muhabbat va go'zallik ma'budasi, urush xudosi, quyosh xudosi va san'at homiysi va boshqa yana bir qancha xudolar bo'lgan. xuddi shunga o'xshash qadimgi yaxudiylar dinning xudosi – …

3 / 21

a sinfiy jamiyat qaror topishi va shakllanishi davrida vujudga kelgan va rivojlangan. binobarin, ular avvalo elatning, sungra millatning shakllanishini uzlarida aks ettirgan. milliy dinlarda tasavvur qilingan xudolar milliy xudolar hisoblanib, ibodat-marosimlar asosan muayyan elat yoki millatnikigagina mos tushar edi. binobarin, bu xildagi qadimgi dinlar milliy davlat xarakterida bo'lishi bilan boshqa din shakllaridan ajralib turgan. eng sunggi davrning milliy dinlariga quyidagilar kiradi: hinduizm, sikxizm, daosizm, konfusiychiliq sintoizm va iudaizm (yahudiylik). h i n d u i z m - hozirgi hindistonda tarqalgan din shaklidir. u eramizdan oldingi dinlar – braxmanizm va vedizmning evolyusiyasi natijasida eramizning birinchi ming yilligi o'rtalariga kelib shakllangan. shu davrdan boshlab hinduizm hukmron dinga aylangan. xozirgi vaqtda hindiston aholisining 80 dan ortiqroq foizi hinduizmga e'tiqod qiladi. hinduizm sinkretik din bo'lib, turli e'tiqodlar, urf-odatlar va marosimlar, maxalliy diniy e'tiqod va qarashlarning murakkab kompleksi sifatida voqe bo'lib, urug'-qabila dinlari elementlarini, braxmanizm, buddizm va jaynizmning asosiy g'oyalarini qamrab olgan. hinduizm o'zining …

4 / 21

aklar, muskullardan foydalanish ham mistik ekstazga olib kelishi mumkin. diniy amaliyotda mistik ekstazga erishish uchun narkotik moddalardan foydalanish diniy axloq va amaliyotning eng nozik masalalaridan sanaladi. bir tomondan, jamoatchilik axloqi narkotik moddalardan foydalanishni yoqlamaydi, boshqa tomondan, bir qator dinlarda narkotik moddalar diniy amaliyotning muhim tarkibiy qismi bo‘lgan. masalan, somadan olingan ichimlik hinduiylikda muqaddas sanalgan va qurbonlik keltirish marosimlarida muhim rol o‘ynagan. soma ilohi bu ichimlikning xudosi sanalgan6. hinduizm insonnning tug'ilganidan to vafot etishigacha bo'lgan huquq va vazifalarini belgilab va cheklab qo'yadi. shuning uchun unda marosimchilikka keng o'rin berilgan. hinduizm kishilarning ijtimoiy tengsizligini oqlaydi va abadiylashtiradi, ruhning o'lmasligi va ko'chib aylanib yurishi (sansara ta'limoti), qayta tug'ilishi (karma ta'limoti), gunoh ishlar uchun javob berishi, jannat va do'zax kabi aqidalarni o'z ichiga oladi. hinduizm politeistik din bo'lib, unda ko'p xudolilik elementlari saqlangan. dindorlar tasavvurida bosh xudo braxman koinotning ijodkori va yaratuvchisidir. bundan tashqari hindlar vishnu va shiva xudolariga ham e'tiqod qiladilar. hinduizm ta'limotida …

5 / 21

ohining krishna va rama qahramonlari obrazlarida, shuningdek, baliq, to‘ng‘iz, toshbaqa va boshqa jonivorlar ko‘rinishida namoyon bo‘lishi, ularning erdagi qahramonliklari to‘g‘risida aytiladi. ularning ba’zi muhimlari, masalan, krishna, alohida sig‘inish obyektlariga aylanishgan. hinduiylikdan aloqasini yo‘qotmay, krishnaizm mustaqil diniy ahamiyat kasb etgan. hinduiylikda krishna qo‘rqmas jangchi va oqil siyosatchi, ammo dushmanlariga nisbatan makkor, o‘z ahdini buzuvchi bo‘lgan. braxmanizmda shiva xudosi ko‘p hollarda “jonivorlar xo‘jasi” sifatida, ko‘p incha raqsga tushayotgan holda shiva-nataraja tasvirlanadi va borliq ritmi va kosmik energiyasi sifatida qabul qilinadi. shuningdek, u o‘z dushmanlarini kulga aylantiruvchi peshonasidagi uchinchi ko‘zi bilan, ba’zan xayolga cho‘mgan aqlli- zohid ko‘rinishida tasvirlanadi. hinduizm jamiyatning tabaqalarga bo'linishini aks ettiruvchi savob va jazo (karma) g'oyasiga asosan, inson hayotida 4 ta asosiy maqsad bor, deb da'vo qilinadi: 1) dxarma – oila va jamiyatda diniy talablarni bajarish; 2) artxa – foydali ishlar qilish, zarur materiallarga ega bo'lish; 3) kama muhabbat tuyg'ulariga erishish, his-tuyg'ularni qondirish; 4) moksha – o'zgarish zanjiridan butunlay xalos …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "milliy dinlar"

2-mavzu. milliy dinlar r e j a 1. milliy dinlar tushunchasi. 2. hinduizm, jaynizm, sikxizm, iudaizm 3. daochilik – falsafiy ta'limot 4. konfutsiylik ta'limoti va sintoizm 5.yahudiylik dinining vjudga kelishi. tayanch so’z va iboralar: tavrot, yaxve, muso, farziylar, messiya, talmud, veda, braxma, vishnu, shiva, braxmanlik, konfutsiy, osmon xudosi. milliy dinlar tushunchasi.kishilik jamiyati tarixida din shakllari turli-tuman bulgan. ammo har qanday din muayyan, konkret tarixiy sharoit va ijtimoiy munosabatlarga muvofiq holda paydo bo'lgan, o'zgargan hamda rivojlangan. din shakllarini shartli ravishda uchta asosiy guruhga bulish mumkin: urug'-qabila dinlari, milliy dinlar va jahon dinlari. milliy dinlar – ma’lum millatga xos bo’lib, boshqa millat vakillarini o’ziga qabul qilmaydigan dinlar....

This file contains 21 pages in DOCX format (43.0 KB). To download "milliy dinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: milliy dinlar DOCX 21 pages Free download Telegram