analizatorlar fiziologiyasi

PPTX 13 pages 3.5 MB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type PPTX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

analizatorlar fiziologiyasi shu mavzuga slayd qilb bera olaszmi 226 a qoʻldoshev shoxrux @neyro_medic analizatorlar fiziologiyasi 2025 1 4 2 5 3 7 6 8 9 keling, bir daqiqa to‘xtaylik. ko‘zlaringizni yuming… va ichingizdan javob bering: — ayni damda nimani eshityapsiz? — qayerda o‘tirganingizni his qilyapsizmi? — qanday hidni sezyapsiz? — atrofingiz yorug‘mi yoki qorong‘umi? endi ko‘zlaringizni oching. siz azgina muddat ichida ko‘rish, eshitish, his qilish, hatto tasavvur qilish orqali miyangizda butun bir “manzara” yaratdingiz. ammo bularning bari qanday sodir bo‘ldi? tana qanday qilib bu dunyoni anglaydi? va eng muhimi — siz qanday qilib o‘zingizni “tirik” his qilyapsiz? javob oddiy, ammo juda chuqur: analizatorlar tufayli. kirish “siz hozir nimani sezyapsiz?” 2 4 1 5 3 7 6 8 9 organizm va atrof-muhit o‘rtasidagi doimiy axborot almashinuvi biologik tizimlar hayot faoliyatining asosi hisoblanadi. inson organizmining tirik biologik sistema sifatida tashqi muhitdagi fizik, kimyoviy va biologik o‘zgarishlarga javoban moslashuv reaktsiyalarini shakllantirishi — uning …

2 / 13

analizator) • sezgi turi: yorug‘lik, rang, shakl, fazo • reseptorlar: fotoretseptorlar (tayoqchalar va konuslar) — retina (ko‘z to‘r pardasi)da joylashgan • markaziy qismi: oksipital soha (brodman 17, 18, 19 maydonlar) • vazifasi: tasvir, harakat, masofa, rangni idrok qilish 2. eshitish analizatori (auditorial analizator) • sezgi turi: tovush to‘lqinlari (tebranish chastotasi, kuchi, tembri) • reseptorlar: korti organi — ichki quloqning eshituv retseptorlari • markaziy qismi: temporal soha (41–42-brodman maydonlari) • vazifasi: tovushlarni qabul qilish, eshitish, musiqa, so‘zlarni idrok qilish 3. teri-sezgir (taktil) analizator • sezgi turi: bosim, teginish, og‘riq, harorat • reseptorlar: teri va shilliq qavatlardagi mexano-, termo-, nocyseptorlar • markaziy qismi: parietal soha (1, 2, 3-brodman maydonlari) • vazifasi: tashqi ta’sirlarga sezgirlik, himoya reaktsiyalari 4 3 1 5 2 7 6 8 9 5 3 1 4 2 7 6 8 9 4. ta’m analizatori (gustator analizator) • sezgi turi: shirin, achchiq, nordon, sho‘r, umami • reseptorlar: til sohasidagi ta’m …

3 / 13

reseptorlar: mushak hushtakchalari, bo‘g‘im retseptorlari, pay retseptorlari • markaziy qismi: parietal po‘stloq (somatosensor korteks), serebellum • vazifasi: holatni idrok qilish, harakatlarni ongli va avtomatik boshqarish 6 3 1 4 2 7 5 har bir analizator 3 qismdan iborat: 1. reseptor (periferik) qismi vazifasi: atrof-muhit (yoki ichki muhit) ta’sirlarini qabul qilish va ularni nerv impulslariga aylantirish (ya’ni sezgi energiyasini bioelektrik impulsga transduksiya qilish). tuzilishi va xususiyati: • reseptorlar — bu ixtisoslashgan sezuvchi hujayralar bo‘lib, ular ma’lum bir fizik yoki kimyoviy ta’sirga sezgir. • har bir reseptor faqat o‘ziga xos ta’sir turini (masalan: yorug‘lik, bosim, tovush, kimyoviy moddalar) qabul qiladi. • ular spetsifik sezuvchanlik, adaptatsiya, sezgilarning chegarasi kabi xossalarga ega. misollar: • ko‘zning retinasidagi tayoqcha va konussimon hujayralar (fotoretseptorlar) • quloqning korti organidagi tovushni sezuvchi hujayralar • teridagi mexanoretseptorlar, termoretseptorlar 8 9 7 3 1 4 2 6 5 8 9 2. o‘tkazuvchi (afferent) qismi vazifasi: reseptorda hosil bo‘lgan impulsni markaziy nerv …

4 / 13

a xususiyati: • markaziy qism bosh miyaning po‘stloq qismlarida joylashgan bo‘lib, har bir analizatorga mos maxsus zona mavjud: • ko‘rish analizatori — oksipital (ensali) soha • eshitish analizatori — temporal (chakka) soha • teri-sezgir analizator — parietal (tepaki) soha • bu zonalar faqat impulslarni qabul qilish emas, balki ularni anglash va reaksiya shakllantirishda ishtirok etadi. • kortikal zonalar boshqa funksional tizimlar bilan hamkorlikda ishlaydi — ya’ni analizatorlar bir-biridan mustaqil emas. 1. ko‘rish analizatori buzilishi sabablar: • retina shikastlanishi (masalan, retinopatiya, pigmentoz retinit) • glaukoma (ko‘z bosimi ortishi) • katarakta (linzaning xiralashuvi) • optik nervning atrofiyasi yoki nevriti • oksipital korteksning zararlanishi (insult, shish, travma) kasalliklar: • ko‘rlik (amauroz), xiralik, gemianopiya (yarim ko‘rish yo‘qolishi) 2. eshitish analizatori buzilishi sabablar: • ichki quloq (korti organi) zararlanishi (shovqin, ototoksik dorilar) • viii nerv nevriti • temporal soha shikastlanishi • tug‘ma anomaliyalar kasalliklar: • neyrosensor karsoqlik • o‘rta quloq yallig‘lanishi (otit) • eshitish afaziyasi …

5 / 13

iq qavatining yallig‘lanishi (rinit, covid-19) • olfaktor nerv shikastlanishi (i nerv) • rinensefalon zararlanishi (shish, travma) • o‘smalar (olfaktor meningioma) kasalliklar: • anosmiya (hid sezmaslik) • hiposmiya (hid sezuvchanlikning pasayishi) • parosmiya (noto‘g‘ri hid sezish) 6. vestibulyar analizator buzilishi sabablar: • ichki quloqdagi vestibulyar apparat yallig‘lanishi • miyacha (serebellum) shikastlanishi • viii nerv nevriti • gipotoniya yoki gipertoniya, ichki quloq ishemiyasi kasalliklar: • bosh aylanish (vertigo) • nistagm (ko‘z qimirlamalari) • qo‘rquv va muvozanat yo‘qolishi 7. proprioseptiv (kinetik) analizator buzilishi sabablar: • orqa miya orqa shoxlarining zararlanishi (tabes dorsalis) • miyacha zararlanishi • polinevropatiya • vitamin b12 yetishmovchiligi kasalliklar: • ataksiya (harakatlarning muvofiqsizligi) • romberg belgisi (ko‘z yumuqligida muvozanat yo‘qoladi) • dizartriya (so‘zlashuv buzilishi) analizatorlar — bu bizni dunyo bilan bog‘laydigan yashirin ko‘priklar. har bir ko‘zimizda, qulog‘imizda, terimizda, hatto muvozanatda ham bir ilohiy mexanizm yashiringan. ko‘rish, eshitish, sezish, ta’m va hid — bular oddiy tuyuladi, lekin faqat yo‘qotganimizdagina ularning asl …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "analizatorlar fiziologiyasi"

analizatorlar fiziologiyasi shu mavzuga slayd qilb bera olaszmi 226 a qoʻldoshev shoxrux @neyro_medic analizatorlar fiziologiyasi 2025 1 4 2 5 3 7 6 8 9 keling, bir daqiqa to‘xtaylik. ko‘zlaringizni yuming… va ichingizdan javob bering: — ayni damda nimani eshityapsiz? — qayerda o‘tirganingizni his qilyapsizmi? — qanday hidni sezyapsiz? — atrofingiz yorug‘mi yoki qorong‘umi? endi ko‘zlaringizni oching. siz azgina muddat ichida ko‘rish, eshitish, his qilish, hatto tasavvur qilish orqali miyangizda butun bir “manzara” yaratdingiz. ammo bularning bari qanday sodir bo‘ldi? tana qanday qilib bu dunyoni anglaydi? va eng muhimi — siz qanday qilib o‘zingizni “tirik” his qilyapsiz? javob oddiy, ammo juda chuqur: analizatorlar tufayli. kirish “siz hozir nimani sezyapsiz?” 2 4 1 5 3 7 6 8 9 organizm v...

This file contains 13 pages in PPTX format (3.5 MB). To download "analizatorlar fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: analizatorlar fiziologiyasi PPTX 13 pages Free download Telegram