o'rta osiyo allomalari merosi

DOCX 23 sahifa 34,5 KB Bepul yuklash

23 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 34,5 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 23

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 23

yuksak ma'naviyatli yoshlarni tarbiyalashda o'rta osiyo allomalari merosining o’rni. reja: 1. yuksak ma'naviyatli yoshlarni tarbiyalash. 2. yuksak ma'naviyatli yoshlarni tarbiyalashda o'rta osiyo allomalari fikrlari. 3. yuksak ma'naviyatli yoshlarni tarbiyalashda o'rta osiyo allomalari merosi. tayyorladi: mo'minov elyor o’rta osiyo tarixiy voqealarga g’oyat boy o’lka bo’lishi bilan birga azaldan ilm-fan, madaniyat va ma’naviyatning markazlaridan biri bo’lib kelgan. bu o’lka dunyoga ma’naviyat va ma’rifatning barcha sohalarida yuzlab, minglab jahonshumul ulug’ zotlar, davlat arboblarini tarbiyalab bergan. umumbashariyat ma’rifatparvarligini yaratishda buyuk ajdodlarimiz bevosita ishtirok etganlar, uning taraqqiyoti va boyishiga ulkan hissa qo’shganlar. o’rta osiyoning madaniy merosi jahon madaniyati va ma’rifatining zuviy ajralmas tarkibiy qismidir. endilikda jahon ma’naviyati va ma’rifati saltanatida o’z o’rinlariga ega bo’lgan ulug’larimizni teran anglash, o’rganish va ulug’lash vaqti keldi. afsuski, salkam 150 yillik mustamlakachilik, 70 yillik totatitar tuzum hukmronligi davrida respublikamiz yosh avlodi, islom karimov aytganidek, «...necha yillar bizni tariximizdan, dinmizdan, ma’naviy merosimizdan g’ofil etishga urindilar, - natijada ular o’z xalqning tarixini, …

2 / 23

zaminimiz ma’naviy merosini chuqurroq o’rganish biz yoshlarning vazifamiz, inchunun, o’z tarixini bilmagan xalqning kelajagi ham bo’lmaydi. ix-xv asrlarni yaqin va o’rta sharq mamlakatlarida shartli ravishda «renessans» (uyg’onish) davri deb atashadi. ma’naviyat va ma’rifatning g’oyat gullab-yashnashi bu davr uchun xarakterli bo’lgan. bu davrda qomusiy ilm egalari, ajoyib shoirlar, buyuk davlat arboblari etishib chiqqan. dunyoviy fanlarning tez sur’atlarda taraqqiy etishi keng tarjimonlik faoliyatiga ta’sir etdi. bu jarayon, ayniqsa halifa ma’mun davrida (813-133 yy.) bag’dodda «bayt-ul-hikma» (donolar uyi) tashkil etilgan paytda tezlashdi. yunon falsafasi va tabobati, hind hisobi, al-ximiya va ilmu nujumga oid asarlar arab tiliga o’girildi. bunda markaziy osiyodan etishib chiqqan mutafakkirlar al-xorazmiy, al-farg’oniy, al-farobiy, ibn sino, al-beruniy kabi mutafakkirlar ham katta rol o’ynadilar. renessans – uyg’onish davri madaniyati, ma’naviyati va ma’rifati mohiyat-e’tibori bilan dunyoviy, gumanistik dunyoqarashi, antik davr madaniy merosiga murojaat qilish, bamisoli uning qayta uyg’onishni anglatadi. uyg’onish davri namoyondalari qarashlari insonning cheksiz imkoniyatlariga, uning irodasiga, aql-idrokiga ishonib qarashi bilan ajralib …

3 / 23

namoyon bo’ladi. sharq renessansi davri quyidagi umumiy xususiyatlarga ega: 1) madaniyat, dunyoviy fanlar va islom aqidashunoslikgining taraqqiyoti; 2) yunon, rum, fors, hind va boshqa madaniyatlar yutuqlariga suyanish; 3) astranomiya, matematika, minerologiya, jug’rofiya, kimyo va boshqa tabiiy fanlar rivoji; 4) uslubda (metodologiya)- rastionalizm, mantiqning ustunligi; 5) insoniy do’stlik, yuksak axloqiylikning targ’ib etilishi; 6) falsafaning keng darajada rivoj topishi; 7) adabiyot, she’riyat, ritorikaning (notiqlik) keng rivoji; 8) bilimdonlikning qomusiy xarakterda ekanligi. bu davrga kelib, avvalo o’rta osiyo, eron, iroq va suriya ilmu-fan va madaniyatning yirik o’chog’iga aylandi. xorazm, buxoro, xirotda yirik ilmiy markazlar tashkil topdi. xorazmiy, farobiy, ibn sino, farg’oniy, beruniy, imom al-buxoriy, imom moturudiy, imom iso at-termiziy, hakim at-termiziy, axmad yassaviy, najmiddin kubro, maxmud az-zamaxshariy kabi o’rta osiyolik olimlar va ulamolarning dongi butun dunyoga taralgan edi. o’rta osiyoning qadimiy, qo’hna shaharlaridan buxoro, xiva, samarqand kabi shaharlari, qadimda fan, madaniyat va ma’naviyatning markaxi bo’lib kelganligi bilan ajralib turadi. o’rta osiyoda tabiiy-ilmiy tafakkuri …

4 / 23

ada astronomiya bo’yicha qo’llanma, darslik sifatida xizmat qilib kelgan. u evropada al-fraganus nomi bilan mashhur bo’lgan. al-xorazmiy (780-850 yy.) sharqning buyuk mutafakkiri, qomusiy olimdir. uning ilmu-nujum, geodeziya, geografiya va ayniqsa riyoziyot sohasidagi xizmatlari beqiyosdir. u arab, hind, lotin, yunon, fors tillarini bilgan. xorazmiy bir qancha kitob va risolalarning muallifidir. bulardan eng mashhuri “kitob al-jabr va al-muqobala” asaridir. bu asar riyoziyotda yangi mustaqil fan – algebraning vujudga kelishiga zamin bo’ldi. u tenglamalarni echishning ikki usulini – al-jabr, ya’ni qarama-qarshi ishoralarni yagona musbat ishoraga keltirish va al-muqobala, ya’ni bir hil hadlarni qarama-qarshi qo’yishni kashf qildi. xorazmiy “sind hind”, “ziji xorazmiy”, “astrolyabiya bo’yicha risola”, “quyosh soati haqida risola”, “erning shakli haqida kitob”, “trigonometrik jadvallar”, “musiqa bo’yicha risola”, “tarix haqida” va boshqa asarlarning muallifi. uning buyuk xizmatlaridan biri evropa va yaqin sharq ilmini qadimgi hindlarning o’nlik tizimi bilan tanishtirish bo’ldi. uni evropada “algaritmus” deb yuritganlar. sharq falsafiy, ijtimoiy, axloqiy fikri rivojini abu nasr farobiysiz …

5 / 23

manbai”, “qonunlar haqida kitob”, “bo’shlik haqida kitob”, “musiqa haqida so’z”, “fozil odamlar shahri” va boshqalarni ko’rsatish mumkin. farobiyning fikricha insonning va jamoatning g’alabaga erishuvi, yaxshilikni qo’lga kiritishi, axloqiy va aqliy mukammallikka ko’tarilishi inson va jamoaning o’z qo’lidadir. u davlatni fozil va johil davlatlarga bo’ladi. fazilatli shaharlarda ilm-fan, falsafa, axloq-ma’rifat birinchi o’rinda bo’lmog’i lozim deb biladi. shunda jamiyat etuklikka erishadi. fozil shahar boshlig’i bilimli, haqiqatni sevuvchi, yolg’on va yolg’onchilarga nafrat bilan qarashi, adolatni yaxshi ko’ruvchi va adolat uchun kurashuvchi bo’lishi kerak deb aytadi. farobiy insonni kamoloti uchun xizmat qilgan, hayr-ehsonli ishlar, go’zal insoniy fazilatlarni yaxshilik deb hisoblaydi. insonning kamolotiga to’sqinlik qiluvchi dangasalik, bekorchilik kabi yomon odatlar, bilimsizlik, ongsizlik, kasb-hunarga ega bo’lmaslik kabi nuqsonlarni yomonlik deb, kishilarni undan ogohlantiradi. farobiy hayotning oliy maqsadi baxt-saodatga erishuvdan iborat, kishilar bunga olamni o’rganish, kasb-hunar va ilmlarni o’zlashtirish – ma’rifatli bo’lish orqali erishadi deb qaraydi. xorazmlik buyuk olim abu rayhon beruniy (973-1048) jahon fani tarixida eng …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 23 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'rta osiyo allomalari merosi" haqida

yuksak ma'naviyatli yoshlarni tarbiyalashda o'rta osiyo allomalari merosining o’rni. reja: 1. yuksak ma'naviyatli yoshlarni tarbiyalash. 2. yuksak ma'naviyatli yoshlarni tarbiyalashda o'rta osiyo allomalari fikrlari. 3. yuksak ma'naviyatli yoshlarni tarbiyalashda o'rta osiyo allomalari merosi. tayyorladi: mo'minov elyor o’rta osiyo tarixiy voqealarga g’oyat boy o’lka bo’lishi bilan birga azaldan ilm-fan, madaniyat va ma’naviyatning markazlaridan biri bo’lib kelgan. bu o’lka dunyoga ma’naviyat va ma’rifatning barcha sohalarida yuzlab, minglab jahonshumul ulug’ zotlar, davlat arboblarini tarbiyalab bergan. umumbashariyat ma’rifatparvarligini yaratishda buyuk ajdodlarimiz bevosita ishtirok etganlar, uning taraqqiyoti va boyishiga ulkan hissa qo’shganlar. o’rta osiyoning madaniy merosi jahon m...

Bu fayl DOCX formatida 23 sahifadan iborat (34,5 KB). "o'rta osiyo allomalari merosi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'rta osiyo allomalari merosi DOCX 23 sahifa Bepul yuklash Telegram