vizantiya imperiyasi: harbiy strategiyalar va mudofaa tizimi

DOCX 7 стр. 16,9 КБ Бесплатная загрузка

7 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 16,9 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 7

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 7

vizantiya imperiyasi: harbiy strategiyalar va mudofaa tizimi annotatsiya ushbu maqola vizantiya imperiyasining ilk o‘rta asrlarda qo‘llagan harbiy strategiyalari va mudofaa tizimini o‘rganishga bag‘ishlangan. yustinian davrida amalga oshirilgan harbiy islohotlar, chegara qo‘shinlari, tagmata tizimi, diplomatiya va texnologik yutuqlar, xususan, “yunon olovi” kabi qurollarning roli yoritilgan. shuningdek,vizantiya generallari tomonidan ishlab chiqilgan “strategikon” kabi harbiy qo‘llanmalarning taktik va strategik ahamiyati tahlil qilinadi. kalit so‘zlar: vizantiya harbiy strategiyasi ,yustinian islohotlari,dala armiyasi,yunon olovi,tagmata tizimi,gerakliy,feodosiy ii,arifmos, vizantiya imperiyasi o‘rta asrlarda o‘zining murakkab harbiy strategiyalari va samarali mudofaa tizimi bilan ajralib turgan. vizantiya imperiyasi deyarli har doim jangga shay turgan va ko‘pincha o‘z mavjudligi uchun kurashgan. uning tarixining aksariyat davrida viloyatlar temlar deb ataluvchi harbiy okruglardan iborat bo‘lib, ular askarlar tomonidan himoyalangan va generallar tomonidan boshqarilgan. imperatorlarning uchdan ikki qismi taxtga chiqishdan oldin yoki keyin qo‘shinlarni boshqargan. ularni imperator qiladigan narsa esa toj kiyish yoki meros emas, balki armiyaning maqullashi boʻlgan. mavjud armiya yigirmaga yaqin hukmdorni ag‘darib …

2 / 7

vi asr oxirigacha otliq qo’shindagi birlik o’lchamlari ancha kichik edi. o’rnatilgan bo’linmalarning umumiy sonidan dala qo’shinlari tarkibidagilarning taxminan 15foizi juda og’ir otliqlar turiga (kataphracti va clibanarii) tegishli edi.[2] 527-yilda yustinian hukmronligining boshida sharqiy rim imperiyasi qoʻshinlari beshta mobil dala qoʻshinlari va imperiyaning chegara hududlari boʻylab va chegara ortida koʻp sonli kichikroq mintaqaviy boʻlinmalarga boʻlingan edi. dala armiyasi bo’linmalari komitentlar deb atalardi va har biriga magister militum yoki “askarlar ustasi” qo’mondonlik qilgan. beshta diviziya sharqiy (katta mintaqa, jumladan armaniston va mesopotamiya frontlari fors bilan, shuningdek, misrning cho’l fronti), frakiya, illirikum va yana ikkita “praesental” korpus edi. imperator konstantinopolni himoya qilish uchun kichik osiyoning shimoli-g’arbiy qismida va frakiyada joylashgan. imperatorlar o’zlarining dala qo’shinlariga shaxsan qo’mondonlik qilgan kunlarda, bu ularning bo’linmalari edi. yustinian davrida bu shaxsiy qo’mondonlik an’anasi biroz yo’qolgan bo’lsa-da, fors urushida (622-629) gerakliy davrida u qayta tiklandi.chegara bo‘linmalari va doimiy garnizonlarni tashkil etuvchi qo‘shinlar, asosan, eski legioner bo‘linmalari va ular bilan …

3 / 7

qadimgi sharqiy dala qo’mondonligidan askar ustasini ta’sis etdi. uning hukmronligining oxiriga kelib, yigirma beshdan ortiq mintaqaviy qo’mondonliklar chegaralar orqasida va chuqurroq ichki qismda harbiy xizmatni o’tagan.yustinian strategik jihatdan juda muhim yangi dala qo’mondonligini o’rnatdi, quaestura exquaestura (“armiyaga ajratilgan hududlar”), bu magister militumga o’xshash edi, lekin uning amaldagi rahbari quaestor huquqiga ega edi. uning qo’mondonligi dunay chegara zonasida (skifiya va moeziya ii viloyatlari) joylashgan qo’shinlardan iborat edi, lekin qo’shimcha ravishda egey orollari bilan birga kichik osiyo sohilidagi kariya viloyatini ham o’z ichiga oldi. maqsad, dunay bo’linmalarini dengiz orqali egeyning ichki qismidan ta’minlash va shu tariqa chegara hududlari va ularning ichki qismidagi mazlum mahalliy aholini katta harbiy kuchni qo’llab-quvvatlash yukidan xalos qilish edi. muntazam korpusga qo’shimcha ravishda, imperiya ko’p sonli ittifoqchi kuchlarni saqlab qoldi: arab urug’lari va qabilalari imperiyaning sharqdagi strategik tuzilmalari uchun muhim ahamiyatga ega bo’lib, oziq-ovqat, pul, kiyim-kechak, imperator unvonlari va qurol-yarog’lar bilan ta’minlangan.imperatorlar o‘z xavfsizligini ta’minlash uchun maxsus soqchilar …

4 / 7

’minlashda muhim rol o‘ynagan. ular doimiy jangovar tayyorgarlikda bo‘lib, davlat to‘ntarishlari yoki fitnalarga qarshi turish uchun mo‘ljallangan edi.ularning o’rniga imperator lev i (457-474) faol qo’riqchilar sifatida atigi 300 kishidan iborat ancha kichikroq elita bo’linmasini yolladi. garchi ular vi asr davomida faol bo’lgan bo’lsalar ham, vii asrda ular maktablar singari ko’proq parad bo’linmasiga aylangandi.imperatorning dengiz kuchlari nisbatan cheklangan bo‘lib, ular dunay bo‘ylab joylashgan bir nechta kichik flotiliyalar, ravennadagi flot va konstantinopoldagi eskadrondan iborat edi. imperiyaning mudofaa strategiyasi esa mustahkamlangan postlar, asosiy qal’alar hamda kichik istehkomlarning birlashgan tarmog‘i bilan himoyalangan chiziqli chegaraga asoslangan edi. buni chegara ortidagi viloyatlar bo’ylab garnizon shaharlari va qal’alarida tarqalgan ko’chma dala bo’linmalari zaxirasidan tashkil topgan ikkinchi qator qo’llab-quvvatladi. yustinian hukmronligining oxiriga kelib, yuqorida aytib o’tilgan sabablarga ko’ra, “chegara” va “dala” qo’shinlarining turli funktsiyalari o’rtasidagi tafovut qisqardi va 560-570-yillarda garnizon bo’linmalari kuchayib, dala armiyasi bo’linmalari bilan birga jang qilgan. darhaqiqat, kech rim armiyasi juda o’zgaruvchan sifatdagi nisbatan qimmat …

5 / 7

ni boshqarish va jangovar mahoratni oshirishga oid qimmatli ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.strategikonda qo‘shinlarni tashkil etish va janglarda samarali boshqarish uchun ba’zi tavsiyalar berilgan. masalan, imperator belisarius, yuqori darajadagi qo‘mondon sifatida, jangovar birliklarni kichik guruhlarga ajratishni tavsiya qiladi, chunki bu kuchlar bir-biriga yaqin bo‘lsa, ular bir-birini qo‘llab-quvvatlashlari va tezkor harakat qilishlari mumkin. jangga kirishdan oldin qo‘mondonlar raqibni tahlil qilib, qanday reja tuzish kerakligini belgilashlari zarur. asarda bu taktikani “jangda yuqori tezlikda qarorlar qabul qilish” deb atagan.[6]bundan tashqari, josuslar tarmog‘i dushmanlarning rejalarini oldindan bilib olishga va resurslarni strategik joylashtirishga yordam beradi.[7]vizantiya mudofaa tizimi oʻrta asrlarda sharqiy rim imperiyasi yoki vizantiya imperiyasining ichki va tashqi xavfsizligini taʼminlash uchun ishlab chiqilgan koʻp qatlamli strategiyalardan iborat edi.vizantiya shaharlarida, ayniqsa poytaxt konstantinopol atrofida kuchli istehkomlar qurilgan. mashhur feodosiy ii(408-450) davrida quruqlikdagi mudofaa tizimi propontis (marmara dengizi) va oltin shox qirg‘oqlari bo‘ylab joylashgan dengiz devorlari bilan to‘ldirilgan. oltin shox bo‘yidagi devor blachernae quruqlik devoridan avliyo demetriy burnigacha …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 7 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "vizantiya imperiyasi: harbiy strategiyalar va mudofaa tizimi"

vizantiya imperiyasi: harbiy strategiyalar va mudofaa tizimi annotatsiya ushbu maqola vizantiya imperiyasining ilk o‘rta asrlarda qo‘llagan harbiy strategiyalari va mudofaa tizimini o‘rganishga bag‘ishlangan. yustinian davrida amalga oshirilgan harbiy islohotlar, chegara qo‘shinlari, tagmata tizimi, diplomatiya va texnologik yutuqlar, xususan, “yunon olovi” kabi qurollarning roli yoritilgan. shuningdek,vizantiya generallari tomonidan ishlab chiqilgan “strategikon” kabi harbiy qo‘llanmalarning taktik va strategik ahamiyati tahlil qilinadi. kalit so‘zlar: vizantiya harbiy strategiyasi ,yustinian islohotlari,dala armiyasi,yunon olovi,tagmata tizimi,gerakliy,feodosiy ii,arifmos, vizantiya imperiyasi o‘rta asrlarda o‘zining murakkab harbiy strategiyalari va samarali mudofaa tizimi bilan ajralib...

Этот файл содержит 7 стр. в формате DOCX (16,9 КБ). Чтобы скачать "vizantiya imperiyasi: harbiy strategiyalar va mudofaa tizimi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: vizantiya imperiyasi: harbiy st… DOCX 7 стр. Бесплатная загрузка Telegram