ontogenez psixologiyasining fan sifatida shakllanishi

DOCX 5 sahifa 22,2 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 22,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

mavzu: ontogenez psixologiyasining fan sifatida shakllanishi reja 1. ontogenez davrlarini tabaqalash nazariyalar 2. ontogenez psixologiyasi fanining rivojlanish tarixi. 3. ontogenez psixologiyasining mustaqil fan sifatida taraqqiy etishiga sabab bo‘lgan omillar. tayyorladi :muhemmedjanova madina psixologiya fanida ontogenezni davrlarga tabaqalash bo‘yicha qator mustaqil nazariyalar mavjud, ular inson shaxsini tadqiq qilishga har xil nuqtai nazardan yondashadi va muammoning mohiyatini turlicha yoritadi. ularga biogenetik, sotsiogenetik, psixogenetik, kognitivistik, psixoanalitik, bixevioristik nazariyalarni kiritish mumkin. quyida mazkur nazariyalar va ularning ayrim namoyandalari ifodalagan yosh davrlarini tabaqalash prinsiplarini ko‘rib chiqamiz. biogenetik nazariyada insonning biologik yetilishi bosh omil sifatida qabul qilinan, qolgan jarayonlarning rivojlanishi ixtiyoriy bo‘lib, ana shu omil bilan o‘zaro bog‘liqdir. mazkur nazariyaga binoan, rivojlantirishning bosh maqsadi biologik determinantlarga (aniqlovchilarga) qaratiladi va ulardan ijtimoiy-psixologik xususiyatlar kelib chiqadi. rivojlanish jarayonining o‘zi, dastavval biologik yetilishning universal bosqichi sifatida talqin qilinadi. biogenetik qonunni f.myuller va e.gekkel kashf qilgan. biogenetik qonun tana a’zolarining rivojlanishi nazariyasini tashviq qilishda hamda antidarvinchilarga qarshi kurashda muayyan darajada …

2 / 5

ladi, besh yoshlarida ibtidoiy gala holidagi odamlar darajasiga yetadi, maktabga kirganidan boshlab ibtidoiy davrni boshidan kechiradi, kichik maktab yoshida uning ongi o‘rta asr kishilari darajasiga, nihoyat, yetuklik davri (16—18 yoshlari)dagina hozirgi zamon kishilarining madaniy darajasiga erishadi. s.xoll “rekapitulyatsiya qonuni”ni (filogenezni qisqacha takrorlashni) psixologik o‘sishning bosh qonuni deb hisoblaydi. uning fikricha, ontogenez filogenezning muhim bosqichlarini takrorlaydi. olimning talqinicha, go‘daklik hayvonlarga xos rivojlanish pallasidan boshqa narsa emas. bolalak esa asosiy mashg‘uloti ovchilik va baliqchilik bo‘lgan qadimgi kishilarning davriga aynan mos keladi. 8—12 yoshlardagi o‘sish davri yovvoyilikning oxiri va sivilizatsiyaning boshlanishidagi kamolotga tengdir. o‘spirinlik esa jinsiy yetilishdan (12—13 yoshdan) boshlanib yetuklik davrigacha (22—25 yoshgacha) davom etib, romantizmga barobardir. s.xollning talqinicha, bu davrlar “bo‘ron va tazyiqlar”, ichki va tashqi nizolar (ziddiyatlar)dan iborat bo‘lib, odamda “individuallik tuyg‘usi” vujudga keladi. yosh davrlarini tabaqalashning bu turi o‘z navbatida tanqidiy mulohazalar manbai vazifasini o‘taydi, chunki inson zotidagi rivojlanish bosqichlari filogenezni aynan takrorlamaydi va takrorlashi ham mumkin emas. biogenetik …

3 / 5

oid xususiyatli, o‘spirinlar esa shizoid xususiyatliligini ta’kidlaydi. lekin insonning kamol topishida biologik shartlangan sifatlar hamisha yetakchi va hal qiluvchi rol o‘ynay olmaydi, chunki shaxsning individual-tipologik xususiyatlari bir-biriga aynan mos tushmaydi. biogenetik nazariyaning namoyandalari amerikalik psixologlar a.gezell va s.xoll rivojlanishning biologik modeliga tayanib ish ko‘radilar, bu jarayonda muvozanat, integratsiya va yangilanish sikllari o‘zaro almashinib turadi, degan xulosaga keladilar. psixologiya tarixida biologizmning eng yaqqol ko‘rinishi zigmund freydning shaxs talqinida o‘z ifodasini topgan. uning ta’limotiga binoan shaxsning barcha xatti-harakatlari (xulqi) ongsiz biologik mayllar yoki instinktlardan kelib chiqadi, birinchi navbatda, jinsiy (seksual) maylga bog‘liqdir. bunday biologizatorlik omillari inson xulqini belgilovchi birdan-bir mezon yoki betakror turtki rolini bajara olmaydi. biogenetik nazariyaning qarama-qarshi ko‘rinishi sotsiogenetik nazariyadir. bu nazariyada shaxsda ro‘y beradigan o‘zgarishlarni jamiyatning tuzilishi, ijtimoiylashish (sotsializatsiya) usullari, atrofdagi odamlar bilan o‘zaro munosabat vositalari asosida tushuntiriladi. ijtimoiylashish nazariyasiga ko‘ra, inson biologik tur sifatida tug‘ilib, hayotdagi ijtimoiy shart-sharoitlarning bevosita ta’siri ostida shaxsga aylanadi. g‘arbning eng muhim nazariyalaridan biri …

4 / 5

rurat maydoni” nazariyasi o‘z davrida muhim ahamiyat kasb etgan. k.levin nazariyasiga ko‘ra, shaxsning xulqi (xatti-harakati) psixologik kuch vazifasini o‘tovchi ishtiyoq (intilish), maqsad (niyat) bilan boshqarilib turadi, bu kuchlar fazoviy zarurat maydonining ko‘lamida tayanch nuqtasiga yo‘nalgan bo‘ladilar. yuqorida ifodalangan har bir nazariya shaxsning ijtimoiy xulqini o‘zgalar uchun yopiq yoki maxfiy muhitning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda tushuntiradi, bunda u odam xohishi yoki xohlamasligidan qat’i nazar, mazkur sharoitga moslashmog‘i (ko‘nikmog‘i) zarur, degan qoidaga amal qiladi. bizningcha, barcha nazariyalarda inson hayotining ijtimoiy-tarixiy, ob’ektiv shart-sharoitlari mutlaqo e’tiborga olinmagan. psixologiyada psixogenetik yondashish ham mavjud bo‘lib, u biogenetik va sotsiogenetik omillarning qiymatini kamsitmaydi, balki psixik jarayonlarning rivojlanishini birinchi darajali ahamiyatga ega deb hisoblaydi. mazkur yondashishni uchta mustaqil yo‘nalishga ajratib tahlil qilish mumkin va bu yo‘nalishlar o‘z mohiyati, kechishi va mahsuli jihatidan keskin farqlanadi. psixikaning irratsional (aqliy bilish jarayonlaridan boshqa) tarkibiy qismlari: emotsiya, mayl yordamida shaxsning xulqini tahlil qiluvchi nazariya psixodinamika, deyiladi. bu nazariyaning yirik namoyandalaridan biri amerikalik …

5 / 5

ontogenez psixologiyasining fan sifatida shakllanishi - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"ontogenez psixologiyasining fan sifatida shakllanishi" haqida

mavzu: ontogenez psixologiyasining fan sifatida shakllanishi reja 1. ontogenez davrlarini tabaqalash nazariyalar 2. ontogenez psixologiyasi fanining rivojlanish tarixi. 3. ontogenez psixologiyasining mustaqil fan sifatida taraqqiy etishiga sabab bo‘lgan omillar. tayyorladi :muhemmedjanova madina psixologiya fanida ontogenezni davrlarga tabaqalash bo‘yicha qator mustaqil nazariyalar mavjud, ular inson shaxsini tadqiq qilishga har xil nuqtai nazardan yondashadi va muammoning mohiyatini turlicha yoritadi. ularga biogenetik, sotsiogenetik, psixogenetik, kognitivistik, psixoanalitik, bixevioristik nazariyalarni kiritish mumkin. quyida mazkur nazariyalar va ularning ayrim namoyandalari ifodalagan yosh davrlarini tabaqalash prinsiplarini ko‘rib chiqamiz. biogenetik nazariyada insonning biologik y...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (22,2 KB). "ontogenez psixologiyasining fan sifatida shakllanishi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: ontogenez psixologiyasining fan… DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram