yosh psixologiyasining shakllanishi

DOCX 7 pages 26.4 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.4 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

yosh psixologiyasining shakllanish tarixi reja: 1. psixologiya fanlarining mustaqil sohasi sifatida yosh psi- xologiyasining shakllanishi. 2. bolalar psixologiyasini tizimli o‘rganishning boshlanishi. mavzu o‘quv maqsadi: ta’limiy. bo‘lajak psixologlar tomonidan yosh psixologiya- si fanining rivojlanish tarixi haqidagi bilimlarni o‘z1ashtirilishi- ni tashkil etish. tarbiyaviy: bo‘1ajak psixologlar tomonidan yosh psixologiyasi fanining rivojlanish tarixi haqida bilim, malaka va ko‘nikmalari asosida dunyoqarashini kengaytirish. rivojlantiruvchi: mavzuning ta’1imiy va tarbiyaviy o‘quv maqsadlari asosida talaba shaxsini rivojlantirish. tayanch tushunchalar: yosh psixologiyasi, bolalar psixologiya- si, rivojlanish, ontogenez, filogenez. 2.1. psixologiya fanlarining mustaqil sohasi sifatida yosh psixologiyasining shakllanishi yosh psixologiyasi alohida fan sifatida xix asrning boshlari- da vujudga kelgan bo‘1ishiga qaramay, uning mustaqil fan sifati- da rivojlanishi va qaror topish yo‘1i ancha murakkab kechgandir. o‘tmishda ajdodlarimiz insonning psixologik qonuniyatlarini, muayyan ilmiy yo‘na1ishda o‘rganmagan bo‘1salar-da, biroq allo- malarning qo‘lyozma1arida mazkur holatlarning namoyon bo‘li- shi, inson kamoloti borasidagi qimmatli fikrlari hozirgacha yuk- sak ahamiyat kasb etadi. jumladan, abu nasr forobiy pedagogika masalalarini va …

2 / 7

1adi, deb ta’kidlaydi. o‘qituvchi shaxsining psixologik xususiyatlari masalasida abu nasr forobiy: «o‘qituvchi aql-farosatga, chiroyli nutqqa ega bo‘li- shi va o‘quvchi1arga aytmoqchi bo‘1gan fıkrlarini to‘la va aniq ifo- dalay olishni bi1mog‘i zarur», «o‘qituvchi va rahbarning vazifa- si dono davlat rahbari vazifasiga o‘xshaydi, shu sababli o‘qituvchi eshitgan va ko‘rgan1arining barchasini eslab qolishi, aql-farosat- ga, chiroyli nutqqa ega bo‘1ishi, o‘quvchilarga aytmoqchi bo‘1gan fıkrlarini to‘1a va aniq ifodalab berishni bi1mog‘i lozim. shu bi- lan birga o‘z or-nomusini qadrlashi, adolatli bo‘lishi lozim. ana shundagina u insoniylikning yuksak darajasiga ega bo‘1adi va baxt cho‘qqisiga erishadi», — deb ta’kid1aydi. abu rayhon beruniy ta’1im va tarbiyaning maqsadi, vazifalari va mavqeyi, inson, yosh avlodning rivojlanishi haqidagi fikrlari chin ma’noda insonparvarlik va insonshunoslik zamirida yaratil- gan. bilim va tarbiyaning tabiatga uyg‘un1ik tamoyillarini muta- fakkirning barcha asarlarida kuzatish mumkin. u insonni tabiat- ning bir qismi deb ta’kid1aydi. beruniy ta’1im jarayonining mohiyatiga chuqur kirib borib, bolalarning yosh xususiyatlarini hisobga olish asosida qurilgan …

3 / 7

in- sonni tarbiyalashdir. u o‘z asarlarida eng komil, jamiyatning o‘sha davrdagi talablariga javob bera oladigan insonni qanday tasavvur qilgan bo‘1sa, shu asosda u o‘z tamoyillarini izchil bayon eta- di. «qutadg‘u bilig› («saodatga yo‘11ovchi bilim») asari ta’lim va tarbiya, ma’naviy kamolotning yo‘l-yo‘riqlarini, usullarini, cho- ra-tadbirlarini o‘zida mujassamlashtirgan, axloq va odobga doir ma’naviy manbadir. abdurahmon jomiyning «bahoriston», «xirandnomai iskandari», «tuhfat-ul-axror» va boshqa asarlarida i1m-ma’rifat, ta’lim-tarbiya, kasb-hunar o‘rganish, inson ijobiy fazilatlari ha- qidagi fıkrlari ifodalangan. ta’1im va tarbiya jarayonida tarbiyachi va o‘qituvchi shaxsi eng muhim omil bo‘lganligi tufayli nasriddin tusiy «o‘qituvchilarni tarbiyalash to‘g‘risida» degan asarida shunday fikrlarni ifodalay- di: «o‘qituvchi munozaralarni olib borishni, rad etib bo‘lmay- digan darajada isbot qilishni bilishi, o‘z fikrlarining to‘g‘ri1igiga ishonishi, nutqi esa mutlaqo toza, jumlalari mantiqiy ifodalanadi- gan bo‘1ishi lozim... o‘qituvchi nutqi hech qachon va hech qayer- da zaharxandali, qo‘po1 yoki qattiq bo‘1ishi mumkin emas. dars paytida o‘qituvchi o‘zini tuta olmasligi ishni buzishi mumkin...». alisher navoiyning ‹xazoyin-ul-maoniy», «mahbub-ul-qulub» …

4 / 7

laydi. na oiy «xamsa»sining har bir dostonida bukilmas iroda, qat’iyat1i1ik, itoat, insonparvarlik tuyg‘ulari, ijodiy xayolot, in- sonning murakkab ichki kechinmalari mohirona yoritilgan. shu- ningdek, bu borada mahmud qoshg‘ariy, ulug‘bek, naqshbandiy, ogahiy singari buyuk sharq mutafakkirlarining yoshlar tarbiyasiga, o‘qituvchi, tarbiyachining jamiyatdagi o‘rni, axloq-odob, fe’l-atvor, oilaviy hayot, shaxslararo munosabatlarga doir qarashlari ularning asarlarida ravon va ixcham bayon etilganligini ta’kid1ash mumkin. 2.2. bolalar psixologiyasini tizimli o‘rganishning boshlanishi yosh va pedagogik psixologiya fanning alohida tarmog‘i si- fatida o‘zining kelib chiqish va rivojlanish tarixiga ega. yosh va pedagogik psixologiya fan sifatida xix asrning ikkinchi yarmi- da tarkib topadi. bunda taniqli rus pedagogi k.d. ushinskiyning asarlari, ayniqsa uning ‹inson tarbiya predmeti sifatida» nomli asari katta ro1 o‘ynaydi. bundan tashqari ch.darvinning evolutsion g‘oya1ari ham yosh psixologiyasining taraqqiyotiga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. evolutsion ta’limot psixik taraqqiyot manbalari muammosiga e’tiborini qa- ratishga olib keladi. xx asrning boshlariga kelib, umumiy psixologiyada o‘tkazi- ladigan eksperimental tadqiqotlarni pedagogika sohasiga shun- dayligicha o‘tkazish mumkin …

5 / 7

da amerikalik olim e.xoll (1844-1924) bolalar psixik taraq- qiyotining bir butun nazariyasini yaratdi. e.xoll aqshda ta’lim-tarbiya tizimini va maktablarni qay- ta tashkil etish bo‘yicha jamoatchilik talabiga ko‘ra bolalar psixi- kasini o‘rganishga kirishdi. bunda u anketa, so‘rovnoma metod- laridan foydalandi. olimni bolalar atrof-muhitni qanday tasavvur qilishi, turli vaziyatlarda o‘zlarini qanday his qilishlari, ularning dastlabki xotiralari qanday, ular boshqalarga qanday munosa- batda bo‘1ishi qiziqtirdi. u bolalar o‘yin1ari, qo‘rquv1ari, nutqi, rasmlarini dastlabki odamlarniki bilan solishtirishga harakat qil- di. olingan materiallar asosida turli yoshdagi bolalarning psixik hayotini yuqorida ta’kid1angan rekapitulyatsiya tamoyiliga aso- san «qayta tuzishga» urinib ko‘rdi. e.xoll aniq bir bola va ilgari yashagan insoniyat rivojlanishida o‘xshashlik borligini aniqladi. masalan, bolalarning qum bilan o‘ynashini dastlabki odamning g‘orlarda yashab, ildizlarni to‘p1ashlariga o‘xshatdi. 5-12 yoshli bolalarning o‘yinlarini dastlabki odamlarning ovchilik instinkt- lariga o‘xshatdi; o‘smirlarning o‘yinlarini hind qabilalaridagi hayot tarziga o‘xshatdi. xollning ta’kidlashicha, psixik rivojla- nish bosqichlarining ketma-ketligi genetik jihatdan ta’min1angan. biologik omil, instinktlarning yetilishi xulq-atvor almashili- …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yosh psixologiyasining shakllanishi"

yosh psixologiyasining shakllanish tarixi reja: 1. psixologiya fanlarining mustaqil sohasi sifatida yosh psi- xologiyasining shakllanishi. 2. bolalar psixologiyasini tizimli o‘rganishning boshlanishi. mavzu o‘quv maqsadi: ta’limiy. bo‘lajak psixologlar tomonidan yosh psixologiya- si fanining rivojlanish tarixi haqidagi bilimlarni o‘z1ashtirilishi- ni tashkil etish. tarbiyaviy: bo‘1ajak psixologlar tomonidan yosh psixologiyasi fanining rivojlanish tarixi haqida bilim, malaka va ko‘nikmalari asosida dunyoqarashini kengaytirish. rivojlantiruvchi: mavzuning ta’1imiy va tarbiyaviy o‘quv maqsadlari asosida talaba shaxsini rivojlantirish. tayanch tushunchalar: yosh psixologiyasi, bolalar psixologiya- si, rivojlanish, ontogenez, filogenez. 2.1. psixologiya fanlarining mustaqil sohasi sifatida yosh...

This file contains 7 pages in DOCX format (26.4 KB). To download "yosh psixologiyasining shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: yosh psixologiyasining shakllan… DOCX 7 pages Free download Telegram