xix asr kimyosi, miqdoriy qonunlar davri

PPTX 25 pages 1.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 25
mirzo ulug`bek nomidagi o`zbekiston milliy universiteti мавзу: хix аср кимёси, миқдорий қонунлар даври. маъруза режаси миқдорий қонунлар даври берцелиуснинг электрокимёвий назарияси электролиз қонунларининг кашф қилиниши. авогадронинг молекуляр назарияси канницароннинг атом реформаси карлсруэдаги конгресс 2 “газсимон моддалар ҳажмлари ўртасида, улар ташкил топган оддий ва мураккаб молекулар сонлар ўртасида, - деб ёзган эди а.авогадро, - жуда оддий муносабатлар мавжудки, буни тушуниш даркор. шу муносабат билан вужудга келадиган гипотеза, ягона тўғриси ҳисобланади, у турли газларнинг бир хил ҳажмларида интеграл молекулалар сони доим бир хил ва доим ҳажмга пропорционалдир”. фақат инобатга олиш лозимки, “интеграл молекула” деганда а.авогадро молекулаларни, “оддий молекула” деганда атомларни назарда тутган. фақатгина с.канниццаро томонидан асосий кимёвий тушунчалар – “атом”, “молекула” ва “эквивалент” тушунчалари аниқлаштирилганидан кейин бу терминлар то ҳозирги кунгача кенг қўлланила бошлади. молекуляр назария бўйича биринчи ишлар атом массаларни тўғри аниқлайдиган бошқа усуллар ҳам маълум эди. масалан, 1818 йилда француз кимёгари пьер луи дюлонг (1785-1838) ва француз физиги алексис теред …
2 / 25
риментал тадқиқотлар билан шуғулланган. тузларга электр токи таъсирини ўрганиш берцелиусга тиббиёт ва фармация профессори бўлишга ёрдам берди. маълум вақт у стокгольм ҳарбийлар академиясида кимёдан дарс берган. тиббий-жарроҳлик институт тарқатилганидан кейин, берцелиус 1815 йилдан бошлаб кимё кафедрасига ишга киради, унинг лабораторияси мўжазгина бўлса-да, унга оламшумул мувоффақият келтирган кўпгина илмий изланишларни бажарган. 1808 йилда берцелиус стокгольмдаги фанлар академиясининг аъзоси этиб тайинланади, 1818 йилдан бошлаб эса – котиби бўлади. 1832 йилда кафедрадан кетади, мақсади кимёдан адабиётлар яратиш ва кимё мувоффақиятларидан шарҳлар тайёрлаш эди. берцелиусда адабиётга қизиқиш жуда эрта уйғонган: 1808 йилдан 1818 йилгача у “кимё дарслиги”ни уч томини нашрдан чиқаради. атомистика соҳасидаги ишлари, берцелиус 1814 йилда таклиф қилган, ҳамда элементлар ва кимёвий реакцияларни белгилаш учун ишлатиладиган символларни қўлланила бошланиши билан боғлиқдир. бирикмаларнинг символлари ва индекслари билан бирга формулалари, кимёвий тенгламаларнинг формула билан ифодаланиши берцелиус номи билан боғлиқ. унинг кимёвий символика системаси (1818-1819) – кимёни ривожланишига катта ҳисса қўшган тасвирлаш усулидир. элементнинг символи сифатида …
3 / 25
электролиз шундай қилиб модданинг электр табиатини аниқлашга ёрдам берган. берцелиус фикрича, бирикмалар ҳам электр жиҳатдан нейтрал эмас, алоҳида элементлар каби биполяр. элементларнинг бир хиллигини берцелиус уларнинг электр ҳолати каби кўриб чиққан. у электрокимёвий кучланишлар қаторини элементнинг электр заряди қийматига қараб тузиб чиққан. энг электрмусбат элемент калийга энг электрманфий элемент кислородни қарама-қарши қўйган. кучланишлар қаторининг ўртасида берцелиус водородни жойлаштирган – у нисбатан электронейтрал элемент. ундан ташқари, берцелиус ўзини ҳам электроманфий, ҳам электромусбатдек тута оладиган бир қатор элементлар номини келтириб ўтган. масалан, олтингугурт кислородга нисбатан мусбат. металларга нисбатан манфий. 1803-1806 вильгельм хизингер ноорганик кимё берцелиусга бир қатор элементларни кашф этилиши билан қарздордир: цезий (1803), селен (1817), кремний (1824), цирконий (1824), тантал (1825) ва ванадий (1830). органик кимёни берцелиус кислоталар ҳақидаги ва изомерия ҳодисаси ҳақидаги маълумотлар билан бойитди. унинг кимёвий миқдорий ва сифат анализига, минералогик кимёга қўшган ҳиссаси ҳам жуда муҳим ҳисобланади. берцелиуснинг иш хонаси стокгольм даги берцелиуснинг ҳайкали 1834 йилда фарадей электролиз …
4 / 25
2 дан иборат эканлигини қабул қилсак, мураккаб моддаларнинг таркибига кирувчи атомлар сонини бутун сонлар ёрдамида ифодалаймиз, яъни атомлар борлигига иқрор бўламиз. бу ишни италиялик олим станислава канницаро нихоясига етказди (1858 й). канницаро атом реформасини ўтказиш учун дальтоннинг атом назарияси яроксиз эканлигини англади ва ўз диққат эътиборини авогадро назариясига қаратди. авогадро ва ампер «бир хил шароитда турли газларнинг тенг ҳажмларида "табиати ва оғирлигидан қатъий назар тенг сонли молекулалар мавжуд бўлади» деган қонунга асосландилар. шу маълумотлар асосида канниццаро атомнинг реаллигини тушунтириш максадида унга қуйидагича таъриф берди: таъриф атом деб, бирор элементнинг турли бирикмалардаги энг кам миқдорига айтилади. бу миқдор бўлинмас бўлиб, бошқа бирикмалардаги элементнинг миқдорлари бўлинмас моддаларга каррали -сонлар нисбати каби муносабатда бўлади. канниццаро атом масаласини хлоридлар, бромидлар ва йодиддар мисолида мухокама қилди. бу галогенидлар учувчан бўлган ҳолларда уларнипг молекуляр массасини газ холат зичлиги орқали топди. галогенидлардаги галогенлар массасини гaл-д даги гал-н массасига нисбати каррали сонлар нисбати каби чиқади. бу эса уларнинг …
5 / 25
ан атом оғирликларини сақлаб қолишни айтган. доклад рефератини канниццаро конгрессда тарқатган эди. уни ўқиб чиққан лотар мейер:,,мен очеркни яна бир марта ўқиб чикдим. кўп масалалар аён бўлди. у менинг кўзимни очди, менга ишонч бағишлади. бир неча йиллардан сўнг мен шу масалаларни тарғиб қилишда қатнашган эканман, мен бу билан канниццарога қарздорман“ деган эди. шу мейернинг ўзи 1864-йилда чиққан ,,кимёнинг хозирги замон назариялари” деган асарида канниццаронинг атом реформаси тўғрисида эслатиб ўтган. конгресс аьзолари молекула гипотезасини биринчи бўлиб баьзилар ўйлаганидек ампер эмас, авогадро таклиф қилганлигини тан олдилар. канниццаро баьзи бирикмаларнинг зичлигининг сабаби уларнинг тоза модда эмаслиги асосида тушунтирди. у сент клер девилнинг “иссиклик таъсирида парчаланиш ёки диссосциланиш” деган ишига 1857 йилдаёқ мурожаат қилган эди. рсi5 ↔pci3+ci2 nh4ci ↔nh3+hci h2so4 ↔h2o+so3 cich2cho + h2o↔cich2cho+h2o хлоралгидрат буғда ажралган сув бор (вюрц канниццаронинг атом реформаси билан кимёнинг миқдорий қонунларини ишлаб чиқиш даври тугалланди (1860). лекин энди элементларни ва кимёвий хоссаларини ўрганиш янгичасига давом этди. радиоактивлик бу …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xix asr kimyosi, miqdoriy qonunlar davri"

mirzo ulug`bek nomidagi o`zbekiston milliy universiteti мавзу: хix аср кимёси, миқдорий қонунлар даври. маъруза режаси миқдорий қонунлар даври берцелиуснинг электрокимёвий назарияси электролиз қонунларининг кашф қилиниши. авогадронинг молекуляр назарияси канницароннинг атом реформаси карлсруэдаги конгресс 2 “газсимон моддалар ҳажмлари ўртасида, улар ташкил топган оддий ва мураккаб молекулар сонлар ўртасида, - деб ёзган эди а.авогадро, - жуда оддий муносабатлар мавжудки, буни тушуниш даркор. шу муносабат билан вужудга келадиган гипотеза, ягона тўғриси ҳисобланади, у турли газларнинг бир хил ҳажмларида интеграл молекулалар сони доим бир хил ва доим ҳажмга пропорционалдир”. фақат инобатга олиш лозимки, “интеграл молекула” деганда а.авогадро молекулаларни, “оддий молекула” деганда атомларни на...

This file contains 25 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "xix asr kimyosi, miqdoriy qonunlar davri", click the Telegram button on the left.

Tags: xix asr kimyosi, miqdoriy qonun… PPTX 25 pages Free download Telegram