atmosfera

PPTX 28 pages 1.8 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

mavzu atmosferaning t atmosferaning ifloslanishi deb, bir so’z bilan aytganda havo tarkibiga begona moddalar va qo’shimchalarni me’yoridan ortiq to’planishiga aytiladi. havoning ifloslanishi tabiiy yoki sun’iy (antropogen) bo’lishi mumkin atmosfera yer sharining havo qobig'i bo'lib, biosferada hayot mavjudligini taminlovchi asosiy manbalardan biridir. atmosfera barcha jonzotlarni zararli kosmik nurlardan himoya qilib turadi, sayyora yuzasidagi issiqlikni saqlaydi. agar havo qobig`ibo'lmaganida yer yuzasida kunduzi harorat +100 c va kechqurun-100 c harorat kuzatilgan bo'lar edi. atmosferaning yuqori chegarasi taxminan 2000 km balandlikdan o'tadi, atmosfera bir necha qatlamlardan iborat bo’lib. uning asosiy massasi 10-16 km balandlikkacha bo’lgan quyi troposfera qismida joylashgan, ob - havo va iqlim ko'p jihatdan atmosferadagi jarayonlar bilan bog'liq. begona qo'shimchalari bo'lmagan atmosfera havosi quyidagi tarkibiy qismlardan iborat; azot-78.1%, kislorod 20.9%, argon va boshqa inert gazlar 0.95%, karbonat angidrid 0.03 %. boshqa gazlarning miqdori nisabtan kam . bundan tashqari havoda doim 3-4 % suv bug'lari. chang zarralari bo’ladi. atmosferadagi har bir gaz o'ziga …

2 / 28

borayotganligini hisobga olsak, kelajakda kislorodning kamayishi muammosi yuzaga kelishi shubhasizdir. troposfera 8-10 km stratosfera 16-18 km mezosfera 50-80 km termosfera 80-800 km ekzosfera atmosfera qatlamlari atmosferaning tarkibi –atmosferada havo doim aralashib turganligi tufayli kimyoviy tarkibi sayyoramizning hamma joyida asosan bir xildir. yerning havo qobig`i turli gazlarning mehanik aralashmasidan iborat bo`lib , uning tarkibida 78,09% azot , 20,95 % kislorod , 0,03 % is gazi , va neon , geliy , kripton , ksenon , radon , azon , vodorod bu gazlar juda kam miqdorda uchraydi. atmosferaning ifloslanishi tabiiy sun`iy vulqonlar otilganda hosil bo`lgan kul va gazlar, tabiiy yong`inlardan hosil bo`lgan tutun, dengiz suvi mavjlanganda havoga ajralib chiqqan tuz zarrachalari , tumanlar, shamol natijasidagi chang-qum, o`simlik changlari, mikroorganizmlar hamda kosmik chang hisobiga ifloslanish ro`y beradi. inson xo`jaligida yoqilg`ilarning yoqilishi, sanoatda turli xil moddalarning ishlab chiqarishi, transport harakati va boshqalar tashkil qilib, ular texnogen ifloslanishini tashkil etadi. asosan transport vositalarida, sanoat korxonalarida …

3 / 28

uni ko’rsatadiki, aqsh va yaponiyada atmosferani ifloslantiruvchi manbalar ichida avtotransport vositalari oldingi o’rinda turadi. xorijiy mamlakatlar atmosferasini ifloslantiruvchi gazlar ichida is gazi, uglevodorodlar va azot oksidlari barcha tajovuzkor gazlarning 60-70% ini tashkil qilsa, respublikamizda bu ko’rsatkich 35 foizni, ayrim shaharlarda (andijon, buxoro, samarqand, toshkent) esa 80 foizni tashkil qiladi. atmosfera havosi bitmas-tugalmas resurslar kategoriyasiga kiradi. ammo, insonlarning xo’jalik faoliyati atmosferaga ta’sir ko’rsatadi va uning tarkibini o’zgartirib yuboradi. bunday o’zgarishlar ko’pincha shunday katta va turg’un ahamiyatga egaki, uni himoya qilish choralarini ko’rishga to’g’ri keladi. transport vositalari va sanoat korxonalari sonining yildan-yilga ko’payib borishi, turli yonilg’ilardan foydalanish, shuningdek, o’rmonlarning kamayishi, okean suvlarining neft mahsulotlari bilan ifloslanishi, yadro qurollarining portlatilishi natijasida atmosferadagi kislorod miqdori keskin kamayib, karbonat angidridi va azot oksidlari miqdorining o’shishi kuzatilmoqda. 13 uglerodning aylanma harakatining buzilishi va atmosferada co2 ni yig’ilishi yerdagi kimyoviy muvozanatga katta ta’sir ko’rsatadi. atmosfera havosi asosan yonilg’i resurslaridan foydalanish ko’lamining o’sishi hisobiga ifloslanadi. hozirgi kunga kelib …

4 / 28

ha havoga chiqadi. azot birikmalariga asosan azot oksidi ( no) va azot dioksidi(no2-nitrit) kirib ,dvigatel ichida yuqori haroratda yongan benzin va dizel yoqilg`ilaridan ajralib chiqadi. uglevodorodlarning tabiiy manbayi o`simliklar ,sun`iysi esa avtotransport yoqilgisi hisoblanadi.aqsh har yili atmosferaga 32 mt uglevodorod gazi chiqaradi. atmosferani ifloslovchi moddalarni ikkiga bo`lamiz: fizikaviy va kimyoviy fizikaviy ifloslovchi moddalarga: radiaktiv moddalar,izotoplar, ifloslovchi issiqlik ( haroratning ko`tarilishi ) shovqin va past chastotadagi infiratovushlar shu kabilar kiradi. kimyyoviy ifloslovchi moddalarga: gazsimon va suyuq uglevodlar,yuvishga ishlatilgan moddalar,plastmassalar,sintetik moddalar, oltingugurt,azot kabilarning qo`shilmalari, qattiq aralashmalar va organik moddalar , og`ir metallar, ftor birikmalari shu kabilar kiradi. 18 19 atmosfera havosini turli zararli gaz va zarrachalardan tozalash usullari asosan 3 xil bo`lib ular bir-biridan keskin farq qiladi . 1 . fizik-kimyoviy usul : 2. fizik usul: 3. biologik yashil usul: bunda kimyoviy birikmalardan tarkib topgan filtrlovchi uskunalardan foydalaniladi. oddiy filtirlovchi va keyingi yillarda elektrfiltrdan foydalaniladi. bu usulda maydonlar yashil o`simlik bilan qoplanadi. …

5 / 28

mаjlisi qаbul qilgаn «аtmоsfyerа hаvоsini muhоfаzа qilish to’g’risidа» gi qоnun аsоsidа аmаlgа оshiriilаdi. bu qоnun o’zbеkistоn rеspublikаsi оliy mаjlisi tоmоnidаn 1996 yil 27 dеkаbrdа tаsdiqlаngаn. аtmоsfyerа hаvоsini muhоfаzа qilish ko’p оmillаrgа bоg’liq: аvtоtrаnspоrtdаn chiqаrаdigаn zаrаrli chiqindilаrni imkоni bоrichа kаmаytirish; sаnоаtdа kаm chiqitli vа chiqindisiz tехnоlоgiyani jоriy etish; o’zbеkistоndа аtmоsfyerа hаvоsini muhоfаzа qilish tаdbirlаri. mаishiy chiqindilаrni yoqishgа bаrhаm byerish; minyerаl hоm-аshyo vа qаzib оlinаdigаn kоnlаrdаn vа kаryerlаrdа turli gаz, chаng vа bоshqаlаrni hаvоgа chiqishni minеmаl miqdоrgаchа kаmаytirish vа bоshqаlаr; hаvоni eng ko’p аvtоtrаnspоrt zаhаrlаshi tufаyli аsоsiy e’tibоrni sаnоаt bilаn birgа trаnspоrtning shu turigа qаrаtish mаqsаdgа muvоfiq. аvvаlо, hаr bir аvtоmоbilni sоg’lоm tuzish bilаn birgа undаn fоydаlаnilаyotgаn yoqilgаn turigа аhаmiyat byerish dаrkоr. xulosa 2004 yil yakunlаrigа ko’rа o’zbеkistоndа аtmоsfyerаgа chiqаrilgаn jаmi zаrаrli chiqindilаrning 68 % i аvtоtrаnspоrt hissаsigа tug’ri kеlgаn. аyrim shаhаrlаrdа (tоshkеnt, fаrg’оnа, sаmаrqаnd, buхоrо) bu ko’rsаtkich 80 % dаn yuqоri. аtmоsfyerа hаvоsining iflоslаnishi vа tаrkibidаgi kаrbоnаd аngidrid miqdоrining оrtib, kislоrоd …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atmosfera"

mavzu atmosferaning t atmosferaning ifloslanishi deb, bir so’z bilan aytganda havo tarkibiga begona moddalar va qo’shimchalarni me’yoridan ortiq to’planishiga aytiladi. havoning ifloslanishi tabiiy yoki sun’iy (antropogen) bo’lishi mumkin atmosfera yer sharining havo qobig'i bo'lib, biosferada hayot mavjudligini taminlovchi asosiy manbalardan biridir. atmosfera barcha jonzotlarni zararli kosmik nurlardan himoya qilib turadi, sayyora yuzasidagi issiqlikni saqlaydi. agar havo qobig`ibo'lmaganida yer yuzasida kunduzi harorat +100 c va kechqurun-100 c harorat kuzatilgan bo'lar edi. atmosferaning yuqori chegarasi taxminan 2000 km balandlikdan o'tadi, atmosfera bir necha qatlamlardan iborat bo’lib. uning asosiy massasi 10-16 km balandlikkacha bo’lgan quyi troposfera qismida joylashgan, ob - havo...

This file contains 28 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "atmosfera", click the Telegram button on the left.

Tags: atmosfera PPTX 28 pages Free download Telegram