aral apatoshiligi

PPTX 20 pages 14.7 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 14.7 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

презентация powerpoint tema:aral apatshılıǵınıń xalıqtıń social-ekonomikalıq jaǵdayına tásiri kirisiw 1.keńes húkimeti dáwirinde aral apatshılıǵıınıń kelip shıǵıw sebepleri hám de nátiyjeleri haqqında izertlew jumıslarınıń alıp barılıwı 2. aral mashqalasınıń payda bolıwı hám teńizdi saqlap qalıw ushın is-háreketlerdıń baslanıwı 3. qorshaǵan ortaqlıqtı saqlaw, ekologiyalıq mashqalanı sheshiw jolındaǵı xalıq aralıq sheriklik máselelerinıń jolǵa qoyılıwı paydalanílǵan ádebiyatlar 1.keńes húkimeti dáwirinde aral apatshılıǵıınıń kelip shıǵıw sebepleri hám de nátiyjeleri haqqında izertlew jumıslarınıń alıp barılıwı. aral teńizi boyındaǵı ekologiyalıq jaǵdaydıń awırlasıwına xx ásirde kúshli antropogen tásirdiń kúsheyiwi nátiyjesinde júzege keldi.1960-jıllırdan baslap-aq, aymaqtaǵı aldınǵı intelligenciya wákilleri ámiwdárya hám sırdárya boyındaǵı qurılıp atırǵan gidrotexnik qurılıslardan qáweterlenip, aral teńiziniń qurıwna alıp kelip, ekologiyalıq apatshılıqtıń kelip shıǵatuǵınlıǵı haqqında pikirlerin, ilimiy usınısların bayan etip keldi. aral teńiziniń qurıwına shekemgi kartası (1960) ekologiyalıq mashqalanıń tiykarın túsiniw ushın belgili orıs alımı v.i.vernadskiydiń tábiyat hám jámiyettiń ózara tásiri haqqındaǵı teoriyalıq miyrasına qayta-qayta múrájat etiw maqsetke muwapıq, ol xx ásir 20-jıllardıń baslarında adamzat civilizaciyası ólimge …

2 / 20

bóliminde «ósimlikler hám shól aymaqlardıń jaylawları» atlı bayanlaması menen qatnastı (ashxabad, 1976). sol waqıtta bul bólimde bul aralboyı boyınsha hám aral teńizi mashqalasına arnalǵan jalǵız bayanlama edi. g.x.shaxnazarov, i.t.frolov, v.v.novikov hám basqalardıń shıǵarmaları global ekologiyalıq mashqalalardıń payda bolıwı, rawajlanıwı hám kúsheyiwiniń tariyxıy hám filosofiyalıq táreplerin úyreniwge, olardı sheshiwdiń teoriyalıq hám ilimiy-ámeliy jolları hám jantasıwların úyreniwge arnalǵan. bul shıǵarmalar tariyxta sezilerli iz qaldırdı hám ulıwma insanıylıq qádiriyatlarǵa tiykarlanǵan jańa ekologiyalıq ideologiyanı qáliplestiriw processinde unamlı rol oynadı. g.x.shaxnazarov, i.t.frolov, araldıń ekologiyalıq krizisine n.f.glazovskiy (1990) tárepinen berilgen táriypi házirgi kúndegi ulıwmalıq qabıl etilgen qarar esaplanadı. táriypte aytılıwınsha, bull krizis negizinde ekologiyalıq krizis esaplanadı, sebebi ol qorshaǵan ortalıq sapasınıń tómenlewi, aral teńizi basseynindegi ekosistemanıń degredaciyası hám olardıń ayırım quramlıq bólimleriniń buzılıwı, xalıq salamatlıǵınıń jamanlasıwı, ekonomika ńatiyjeliliginiń tómenlewi, sociallıq jetispewshiliktiń kóbeyiwi, sonday-aq, aral teńizińi qurıp qalıwınıń ózinde:suw kóleminiń azayıwı, suw minerallasıwınıń artıwı hám biraz shor suw ekosistemasınıń nabıt bolıwına sebep boldı. bul hádiyseniń rawajlanıwınıń tiykarǵı …

3 / 20

respublikası aymaqlarında awır túrde óz kórinisin taptı. aral teńizi – bul biziń tariyxıy ótmishimiz bolıp, ol haqqında qanshama kitaplar baspadan shıqqan. aral teńiziniń payda bolıw tariyxı uzaq ótmishlerge barıp taqaladı. bazı alımlar aral teńiziniń payda bolıwına 30 mıń jıl bolǵan dep aytsa, al basqa bir alımlar 300-400 jıldan aspaydı dep aytadı. aral teńizi hám ámiwdáryanıń payda bolıwı orta aziya xalıqları tariyxı menen baylanıslı. 1848-jıl – rossiya geografiya jámiyeti teńiz kapitanı a.p.butakov basshılıǵında aral ekspediciyasın shólkemlestirilip, teńiz kartası sızıldı, ósimlik hám haywanat dúnyası dáslepki márte ilimiy jaqtan úyrenile basladı. xx ásirdiń 60-jıllarında aral teńizine 52,5 km.kub suw kirgen bolsa, 1970-jılda 34,5 km.kub, 1980-jılda 10,5 km.kub suw aǵıp barǵan. búgingi kúnde teńiz 38 procentke qısqarǵan hám ortasha tereńligi 17 metrge teń. teńizdiń qazaqstan respublikası aymaǵındaǵı bóleginde turizm hám balıqshılıq sanaatı rejelestirilgen. ulıwma aral teńizi boyınsha 108 qarar hám jobalar islep shıǵılǵan. qazaqstan respublikasi hám rossiyanıń “zarubejstroy” kompaniyası járdeminde qarakól plotinasın qurıw baslandı. …

4 / 20

ldan baslap suwǵarılıp atırǵan jerler maydanınıń artıp barıwı, suw saqlaǵıshlar payda bolıwı, qalalar hám sanaat obiektleriniń kóbeyiwi, xalıq sanınıń artıp barıwı nátiyjesinde ámiwdárya hám sırdárya jıl sayın aral teńizine kem muǵdarda suw quya basladı, 1987-jıl 29-avgustta 257/8-sanlı qaraqalpaqstan assr ministrler keńesiniń «qaraqalpaqstan respublika «kommunal-drenaj» basqarmasınıń drenaj sistemaların ekspluataciyasın jaqsılaw boyınsha alıp barıp atırǵan isleri haqqındaǵı qararı qabıl etildi. 1987-jılda drenaj sistemaların kapital ońlaw ushın 70 mıń rubl ajratılǵan bolsa, negizinde 7 ay ishinde 37 mıń rubl ózlestirildi, bul 53% ın quraǵan. ol jerde usı basqarma iskeligindegi kemshilikler atap ótildi. izertlewler sonı kórsetedi, sol jıllarda tómendegi qolaysız sırtqı shárayatlar karxanalardıń talap dárejesinde islewine tosqınlıq etti. sonnan: karxana tarepinen satıp alınatuǵın ónim shiyki zatı hám kórsetiletuǵın xızmetlerge, sonday-aq energiya rezervi úskenelerine qoyılǵan jokarı bahalar; joqarı salıq stavkaları hám sociallıq fondlarǵa májbúriy tólew normaları; xalıqtıń tólew qábiletiniń tómenligi, sonday-aq, tutınıwshılarǵa jetkerip berilgen ónimler ushın tólemlerdi ámelge asırmaw; islep shıǵarıwdı keńeytiw ushın tek ǵana …

5 / 20

hıǵarıwda kem suwlı texnologiyalıq processlerdi eńgiziwge qaratılǵan edi. 13 2005-jılı aral teńizine ámiwdárya suwınıń jetip barmawı áqıbetinde 50 mıń km 2 bólimi qurǵaqlıqqa aylanıp, qum relyefi formalanıp, kól bóliminde tipik shor payda boldı. aral teńiziniń qurıǵan bólimi duz mákanına aylanıp, dógerek átirapqa qáwip tuwdırıp kelmekte. samal duzlardı ushırıwı aqıbetinde aralboyı aymaqlarında duz jawını jawıp atır. bul ekonomikaǵa, xalıq salamatlıǵına jaman tásirin tiygizbekte. bul tábiyǵıy apatshılıq qoqand rayonları gruppası, oraylıq ferǵana, bekabad-bayaut zonası, mırzashól hám qarshı, surxan-sherabad oazisi, buxara, namangan oblastları, xorezm oblastı jáne qaraqalpaqstan resbulikasınıń ayırım rayonları, yaǵnıy úlkemizdiń 80-85 procent maydanında kúshli samal bolıp turadı. garmseller atmosfera «qurǵaqshılıǵın» tuwdırıp atır, atızlardıń ızǵarlıǵın keltirip jiberip atıp, bul ósimliklerdiń normal fiziologiyalıq jaǵdayın buzadı, nátiyjede zúráát elementleri kóplep, hátte birotala tógilip ketedi. garmseller adamlar den sawlıgına da jaman tásir etedi. 1985-jıldıń aprel-may aylarında qoqand rayonları gruppasında 1 sekundta 20 metr tezlikte hám onnan da kúshlirek tezlikte bolıp ótken garmsel 30-85 procent aralıǵındaǵı …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aral apatoshiligi"

презентация powerpoint tema:aral apatshılıǵınıń xalıqtıń social-ekonomikalıq jaǵdayına tásiri kirisiw 1.keńes húkimeti dáwirinde aral apatshılıǵıınıń kelip shıǵıw sebepleri hám de nátiyjeleri haqqında izertlew jumıslarınıń alıp barılıwı 2. aral mashqalasınıń payda bolıwı hám teńizdi saqlap qalıw ushın is-háreketlerdıń baslanıwı 3. qorshaǵan ortaqlıqtı saqlaw, ekologiyalıq mashqalanı sheshiw jolındaǵı xalıq aralıq sheriklik máselelerinıń jolǵa qoyılıwı paydalanílǵan ádebiyatlar 1.keńes húkimeti dáwirinde aral apatshılıǵıınıń kelip shıǵıw sebepleri hám de nátiyjeleri haqqında izertlew jumıslarınıń alıp barılıwı. aral teńizi boyındaǵı ekologiyalıq jaǵdaydıń awırlasıwına xx ásirde kúshli antropogen tásirdiń kúsheyiwi nátiyjesinde júzege keldi.1960-jıllırdan baslap-aq, aymaqtaǵı aldınǵı intelli...

This file contains 20 pages in PPTX format (14.7 MB). To download "aral apatoshiligi", click the Telegram button on the left.

Tags: aral apatoshiligi PPTX 20 pages Free download Telegram