qaraqalpaqstanda siyrek ushırasatug’ino’simlikler va hayvonotlar

PPTX 18 sahifa 8,7 MB Bepul yuklash

18 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 8,7 MB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 18

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 18

tema:qaraqalpaqstanda siyrek ushirasatug’in o’simlikler ha’m haywanatlar. reje: kirisiw 1.qaraqalpaqstan respublikasınıń tábiyiy geografiyalıq ornı haqqında ulıwma maǵlıwmat 2. siyrek ushırasatuǵın hám joq bolıp ketiw qáwpi astında turǵan ósimlik túrleri (máselen: qandim, jıńǵıl) 3.siyrek ushırasatuģın hám joģalıp baratırgan haywanlar (misalı: jayran, qum pıshıǵı, qara láylek) paydalang’an a’debiyatlar qaraqalpaqstan respublikasınıń tábiyiy geografiyalıq ornı haqqında ulıwma maǵlıwmat. qaraqalpaqstan respublikası - ózbekstan respublikasınıń arqa-batıs bóliminde jaylasqan aymaq bolıp, mámleket maydanınıń derlik 37 procentin iyeleydi. onıń ulıwma maydanı 165 000 kvadrat kilometrdi quraydı. aymaqtıń úlken bólimin qaraqalpaqstan shólleri, oypatlıqlar hám yarım shól zonaları quraydı. geografiyalıq jaylasıwı hám tábiyiy sharayatları regionnıń ekologiyalıq hám biologiyalıq hár túrliligin belgileytuģın tiykargı faktorlardan esaplanadı. qaraqalpaqstannıń arqa bólimin aralboyı oypatlıǵı, qubla hám qubla-batıs bólimin ústirt platosı iyelegen. regionnıń oraylıq bóliminde bolsa ámiwdárya deltası jaylasqan bolıp, ol uzaq waqıt dawamında ónimdarlı hám suwǵa bay aymaqlardan biri esaplanǵan. biraq aral teńiziniń qurıwı hám ámiwdáryanıń suwınıń azayıwı bul aymaqtıń ekologiyalıq jaǵdayın ayrıqsha ózgertip jiberdi. klimatı …

2 / 18

qorǵawdı talap etedi.regionnıń geografiyalıq ornı hám ekologiyalıq ózgerisleri onıń tábiyǵıy resurslarınan paydalanıw, awıl xojalıǵı jumısı, xalıqtıń jasaw sharayatları hám qorshaǵan ortalıqtı qorǵaw tarawlarına tikkeley tásir kórsetpekte. qaraqalpaqstannıń eń iri kóli - aral teńizi, sonday-aq, xojakól - qara-jar kóller sisteması menen baylanısqan sudoche kól sisteması hám aral teńiziniń qurıǵan bóliminde shólkemlestirilgen jasalma suw basseynleri de bar. sońģi 40 jil ishinde ámiwdárya hám sırdárya basseynlerinde suwģarılatuģın jerlerdiń keńeyiwi nátiyjesinde aral teńizi suwının qáddi 2005-jıldıń basında 23 m tómenledi. qaraqalpaqstannıń barlıq suw basseynlerinen balıq awlanadı, olarda balıq xojalıqları shólkemlestirilgen qara láylek qara láylek - siyrek ushırasatuģın, abaylı hám tınıshlıqtı súyiwshi qus bolıp, tiykarınan terekler yamasa jartaslı tawlar arasında uya saladı. ámiwdárya deltası hám onıń salaları, sudoche kólleri átirapı usı túr ushın áhmiyetli tábiyiy jasaw aymaqları esaplanadı. qara láylektiń azayıwına sebep bolıp atırǵan faktorlar: in qurıw ushın qolaylı orınlardıń qısqarıwı suw-basseyn ekosistemalarınıń degradaciyası (aral teńizi apatshılıǵı, shorlanıw) azıq shınjırınıń buzılıwı. bul qus ekologiyalıq sistemada …

3 / 18

i kúnde tek ayırım qorǵalatuǵın aymaqlarda saqlanıp qalmaqta. olardı kóbeytiw boyınsha jasalma kóbeytiw hám monitoring jumısları alıp barılmaqta. ámiwdárya deltasında allyuvial-otlaq, allyuvial otlaq-togay, qurıǵan kól hám batpaqlıqlarda tipik shor topıraqlar, ústirt platosında hám qızılqumda taqır topıraqlar, qızıljar, toqmaqtaw hám ústirt platosında sur-qońır, aral teńiziniń qurıǵan ultanında qumlı shól topıraqları tarqalgan.qaraqalpaqstanda joqarı ósimliklerdiń 979 túri ushırasadı. olardıń 41 i mádeniy túrge tiyisli. jabayı ósimliklerdiń 176 ı endemik, 11 i qaldıq (relikt) hám 33 túri mádeniy ósimliklerdiń jabayı ata-babaları. 7 túrdegi ósimlik ózbekstan qızıl kitabına kirgizilgen. qaraqalpaqstan aymaǵı tropikalıq emes shól zonasında jaylasqanlıǵı sebepli ósimlik qaplamı zonalar boyınsha ajıralıp turadı: ústirt platosı, ámiwdárya deltası, qızılqum arqa-batıs hám qaldıq pás tawlar tábiyiy geografiyalıq zonası. ústirt landshafti gipsli, shorli hám qumli shól bolip, ósimlikleri gipsofit, galofit hám azıraq psammofitlerden ibarat. bul aymaqta 400 den artıq joqarı ósimlik túri bar.ámiwdárya deltasında 655 túrdegi gúlli ósimlikler ósedi. deltanıń suw basseynlerinde, kerisinshe, ósimlik túri az, tiykarınan qalıń …

4 / 18

l kitabına kirgizilgen. siyrek ushırasatuǵın hám joq bolıp ketiw qáwpi astında turǵan ósimlik túrleri (máselen: qandim, jıńǵıl) qaraqalpaqstan respublikası óziniń qurǵaq hám yarım qurǵaq klimatı, shorxok hám qumlı topıraqları menen ajıralıp turadı. mine usi tábiyiy sharayatlarga beyimlesken kóplegen ósimlik túrleri bar bolip, olardıń ayırımları siyrek yamasa joq bolip baratırgan túrlerge kiredi. bul ósimlikler tek ǵana ekologiyalıq sistemanıń áhmietli buwınları emes, al shól landshaftınıń tikleniwi hám saqlanıwında áhmietli rol atqaradı. qandim . qandım - shól hám yarım shól zonalarında ósetuǵın, tereń tamır sisteması hám qum basıwına shıdamlı puta ósimlik. qandim túrli subyektlerde ushirasadı: bul ósimlik: topıraqtı eroziyadan qorǵaydı. qum tóbelerdiń turaqlılıǵın támiyinleydi. jergilikli haywanlar ushın azıq hám pana orın bolıp xızmet etedi. biraq, qandımnıń tábiyǵıy jasaw aymaqları qısqarıp barmaqta. bul jaǵday qumlı aymaqlardıń ózlestiriliwi, otın ushın hádden tıs kesiliwi, jaylaw sıpatında hádden tıs paydalanılıwı sebepli júzege kelmekte. házirgi waqıtta ayırım qandım túrleri ózbekstannıń "qızıl kitabı"na kirgizilgen. jıńǵıl (tamarix spp.) jinģil - …

5 / 18

leydi. sol sebepli olardı qorǵaw, kóbeytiw hám qayta tiklew boyınsha ekologiyalıq baǵdarlamalardı islep shıǵıw zárúr.qaraqalpaqstanda ayırım tábiyǵıy qorıqxanalar hám botanikalıq monitoring orayları usı ósimliklerdiń jaǵdayın úyreniw hám qorǵaw menen shuǵıllanbaqta. biraq bul jumıslardı keńeytiw, xalıqtı ekologiyalıq sawatlılıqqa úyretiw hám qorshaǵan ortalıqtı saqlaw boyınsha birge islesiwdi kúsheytiw áhmietli wazıypa bolıp qalmaqta. shólde jer bawırlawshılardan kesirtke, jılanlar; kemiriwshilerden súyir tıshqan, qum tıshqan, qosayaq; iri sút emiziwshilerden jeyran, qasqır, túlki; quslardan seksewil soykası, búrkit, tuwalaq, sufitórǵay; órmekshi tárizlilerden shayan, falanga hám basqalar jasaydı. togaylardıń haywanat dúnyası salıstırmalı bay: qırģawıl, úyrek, gaz, qarabay, balıqqulaq; sút emiziwshilerden shaģal, togay pishiģi, qasqır, túlki, talay qoyan, qaban, ondatra hám basqalar klimatlastırılgan. ámiwdárya hám araldan pilmay, sazan, taran, laqqa sıyaqlı balıqlar awlanadı. ayırım túrler joǵalıp ketken hám sanaat áhmiyetin joǵaltqan. sonıń menen birge qaraqalpaqstan suw basseynlerinde balıqtıń jańa 14 túri klimatlastırılǵan.respublikada 3 arnawlı qorgalatuģın tábiyiy aymaq: "badaytoqay" mámleketlik qoriqxanası, "sayģaq" hám "sudoche" buyırtpa qorıqxanaları shólkemlestirilgen. qorǵalatuǵın aymaqlardıń ulıwma …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 18 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qaraqalpaqstanda siyrek ushırasatug’ino’simlikler va hayvonotlar" haqida

tema:qaraqalpaqstanda siyrek ushirasatug’in o’simlikler ha’m haywanatlar. reje: kirisiw 1.qaraqalpaqstan respublikasınıń tábiyiy geografiyalıq ornı haqqında ulıwma maǵlıwmat 2. siyrek ushırasatuǵın hám joq bolıp ketiw qáwpi astında turǵan ósimlik túrleri (máselen: qandim, jıńǵıl) 3.siyrek ushırasatuģın hám joģalıp baratırgan haywanlar (misalı: jayran, qum pıshıǵı, qara láylek) paydalang’an a’debiyatlar qaraqalpaqstan respublikasınıń tábiyiy geografiyalıq ornı haqqında ulıwma maǵlıwmat. qaraqalpaqstan respublikası - ózbekstan respublikasınıń arqa-batıs bóliminde jaylasqan aymaq bolıp, mámleket maydanınıń derlik 37 procentin iyeleydi. onıń ulıwma maydanı 165 000 kvadrat kilometrdi quraydı. aymaqtıń úlken bólimin qaraqalpaqstan shólleri, oypatlıqlar hám yarım shól zonaları quraydı. geografiya...

Bu fayl PPTX formatida 18 sahifadan iborat (8,7 MB). "qaraqalpaqstanda siyrek ushırasatug’ino’simlikler va hayvonotlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qaraqalpaqstanda siyrek ushıras… PPTX 18 sahifa Bepul yuklash Telegram