qadimgi misr kalendar

PPT 21 pages 785.5 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 785.5 KB

File type PPT

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

қадимги миср календари қадимги миср календари режа: вақт тушунчаси. ҳафта, сутка, соат тушунчалари. дастлабки соатлар. календарлар ҳақида тушунча. календарлар ва уларнинг турлари (қуёш, ой, ой-куёш календарлари). қадимги миср календари вақт тушунчаси. вақтнинг энг муҳим хусусиятларидан бири, унинг бир томонлама, яъни олға, келажак томонга юришидир. математиклар таъбири билан айтганда, манфий вақт бўлиши мумкин ҳам эмас. вактни ўлчаш учун сония, дақиқа, соат, сутка, ҳафта, ой ва йил бирликлари кабул қилинган. олинган ва бутун дунё мамлакатларида бир хил қабул қилинган. аниқ вақтнинг асосий манбаи астрономик кузатишлардир. махсус асбоблар ёрдамида юлдузларни кузатиб, аниқ вақтни (сониянинг мингдан бир улушлари аниқлигида) топилади. ҳафта ва унинг турлари. вақт - табиатдаги даврий ҳодисага, ернинг ўз ўқи атрофида айланиш даврига нисбатан ҳисобланадиган ўлчов бирлигидир. ўрта аср солномачиси достопочтенний, «йилнинг узунлигини - табиат, ойнинг узунлигини -анъаналар, ҳафтанинг узунлигини белгилайди», - деб ёзган эди. вақтнинг сунъий бирлиги бўлган ҳафталар, қадимда уч, беш ва етти кундан иборат бўлган. бобил ва шумер матнларида …

2 / 21

бий европа халқлари ҳам кўллашган. лотинча, французча ва инглизчада уларнинг кўриниш-ларини куйидаги жадвалда кўриш мумкин. қадимги миср календари ҳафта кунларининг номланишининг астрономик ифодаси ой (душанба) венера (жума) марс (сешанба) сатурн (шанба) меркурий (чоршанба) қуёш (якшанба) юпитер (пайшанба) қадимда сайёраларнинг номи соатларга ҳам берилган. бир ҳафтада 168 соат (24x7) бўлган. шанбанинг биринчи соатини (шунингдек, 8, 15, 22 соатларини) 23 соатини юпитер, 24 соатини марс бошқарган. етти кунлик ҳафта ғарбда император август даврида кенг таркалди. милоддан аввалги 321 йилда константин «ҳамма фуқаролар қуёш куни дам олсин»,- деб фармон берди. қадимги миср календари қадимги миср календари славянларда ҳам етти кунлик ҳафта бўлиб якшанба «неделей», яъни «ҳеч нарса қилма», «ишламайдиган кун» - дейилган. душанба - «понедельник» -«неделей»дан кейинги кун, вторник сешанба) - «недели»дан сўнгги иккинчи, среда (чоршанба) - недели (ҳафтанинг ўртаси), «четверг», «пятница»-тўртинчи ва бешинчи кун деб аталади. «суббота»- саббат (шабат)-яъни дам олиш сўзидан олинган. қадимги русда замонавий якшанба xvi асргача «недели» деб аталган. …

3 / 21

анба, жума - параскеви ва якшанба - крива деб аталади. форсчада ҳам ҳафта номларида "шанба, сўзи олти марта такрорланади. якшанба - биринчи шанба, душанба -иккинчи шанба, сешанба-учинчи шанба, чоршанба - тўртинчи шанба ва пайшанба-бешинчи шанба тарзида. жума - муқадцас кун ҳисобланади. ҳафталарнинг форсча номлари кавказ осиё халқлари томонидан ҳам ишлатилади. озарбайжон тилида «бозор» - якшанба, туркчада хам якшанба - «пазар», «пазартеси» - бозордан кейин-ги кун деб аталади. англияда вақтлар шанба ҳафтанинг охирги куни ҳисобланган. гальфрид монмутский1 (хп аср) асарларидан бунга бир талай мисол топишимиз мумкин. хулоса сифатида шуни айтиш мумкинки, турли номларда ва шакллардаги ҳафталардан фойдаланилган. қадимги миср календари сутка ва унинг дастлабки шакллари. ер шарининг ўз ўки атрофида бир марта айланиб чикиши учун кетган вакт сутка деб аталади. сутка – вақтнинг дастлабки ўлчов бирлитидир. сутканинг 24 дан бир бўлаги бир соат, соатнинг 60 дан бир бўлаги дақиқа, дақиқанинг 60 дан бири сония дейилади. ер ўз ўқи атрофида нотекис айланиши …

4 / 21

тканинг 12 соати кечаси ҳисобланган. герадотнинг таъкидлашича, юнонлар бобилликларнинг шу системасидан фойдаланишган. геродотнинг ёзишича, милоддан аввалги vi аҳамонийлар хукмдори доро скифларга юриши даврида қўриқчиларига вактни ҳисоблаш учун тугилган арқон, ташлаб кетади. улар ҳар куни битта тугунни ечганлар. қолган тугунларнинг сони шоҳнинг кайтишига неча кун борлигини билдирган. аҳамонийлар ҳукмдорлиги даврида вактни ҳисоблашнинг бундан ҳам мукаммалроқ усули мавжуд бўлган, лекин оддий кўриқчи аскарлар юқоридаги усулдан фойдаланишган. ернинг юлдузларга нисбатан бир марта айланиб чиқиш даври суткасига ва қуёшга нисбатан айланиш даври қуёш суткасига бўлинади. юлдуз суткаси узунлиги баҳорги тенг кунлик нуктасидан иккита кетма-кет юқори (ёки пастки) кульминациялари орасидаги вақгга тенг. қадимги миср календари юлдуз суткаси ҳақикий (прецессия ва нутация хисобга олинса) юлдуз суткаларига ажралади. бахорги тенг кунлик суткаси нуқгасининг прецессион ҳаракати таъсирида ўртача юлдуз суткаси ернинг ўз ўқи атрофида ҳақикий айланиш давридан 0,0084 сонияга қисқа. кундалик ҳаётимизда асосан ўртача куёш вақтидан фойдаланамиз. ўртача қуёш - экватор бўйлаб тропик йил ичида бир марта текис …

5 / 21

з танишиб ўтган вакт бирлиги сутка катта даврларни ўлчаш учун кичиклик қилади- катта даврларни ўлчаш учун суткани ишлатадиган бўлсак, жуда катта сонларни ифодалашга тўғри келади. вақт бирлиги суткани 10 баравар катталаштириб ишлатиш мумкин. лекин кадим замонлардан бери инсоният катта вакт оралиғини ўлчаш учун суткадан ташқари хафта, ой ва йилдан фойдаланиб келганлар. вактнинг катга ораликлари ўлчаш бирлиги табиий бирлик - йил деб ернинг куёш атрофида бир марта тўла айланиб чиқиш даври қабул қилинган. аммо йил суткалар билан бутун сон орқали ифодаланмайди, яъни сутка ва йил каррали эмас. қуёш ўзининг кўринма ҳаракати бўйича баҳорги тенг кунлик нуқтаси y дан икки марта кетма-кет ўтиши учун кетган вақт тропик йил деб аталади. унинг давомийлиги 365 сутка 5 минут 46 сонияга ёки 365,242195 ўртача суткага тенг. қадимги миср календари осмон сферасининг асосий нуқталари ва чизиқлари тропик йилнинг 365 суткадан ортиқ каср қисми йил олиб боришда кўп инқулнйликларга сабаб бўлади. кундалик ҳаётимизда ишлатиладиган йил ҳисоби календарь. …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qadimgi misr kalendar"

қадимги миср календари қадимги миср календари режа: вақт тушунчаси. ҳафта, сутка, соат тушунчалари. дастлабки соатлар. календарлар ҳақида тушунча. календарлар ва уларнинг турлари (қуёш, ой, ой-куёш календарлари). қадимги миср календари вақт тушунчаси. вақтнинг энг муҳим хусусиятларидан бири, унинг бир томонлама, яъни олға, келажак томонга юришидир. математиклар таъбири билан айтганда, манфий вақт бўлиши мумкин ҳам эмас. вактни ўлчаш учун сония, дақиқа, соат, сутка, ҳафта, ой ва йил бирликлари кабул қилинган. олинган ва бутун дунё мамлакатларида бир хил қабул қилинган. аниқ вақтнинг асосий манбаи астрономик кузатишлардир. махсус асбоблар ёрдамида юлдузларни кузатиб, аниқ вақтни (сониянинг мингдан бир улушлари аниқлигида) топилади. ҳафта ва унинг турлари. вақт - табиатдаги даврий ҳодисага, е...

This file contains 21 pages in PPT format (785.5 KB). To download "qadimgi misr kalendar", click the Telegram button on the left.

Tags: qadimgi misr kalendar PPT 21 pages Free download Telegram