boshmiyayarimsharlarpo’stlog’ining fiziologiyasi

PPTX 17 стр. 698,0 КБ Бесплатная загрузка

17 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 698,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 17

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 17

fiziologiya fanidan pediatriya fakulteti 105-guruh talabalari tayyorlagan prezentatsiyasi. bosh miya yarim sharlar po’stlog’ining fiziologiyasi. bazal yadrolar reja: miyacha. organizmning harakat funktsiyalariga miyachaning ta’sir ko’rsatish mexanizmi. oraliq miya va po’stloq ostidagi yadrolar. katta yarim sharlar po’stlog’idagi elektr hodisalari. miyacha miya o’zani va markaziy nerv sistemasining oliy bo’limlari-po’stloq ostidagi yadrolar va bosh miya katta yarim sharlari po’stlog’ining reflektor reaktsiyalarini yuzaga chiqarishda miyacha muhim ahamiyat kasb etadi. u organizmdagi hamma murakkab harakat aktlarini, shu jumladan ixtiyoriy harakatlarni uyg’unlashtirish (koordinatsiya)da qatnashadi. miyachaning elektr faolligi. miyacha yuzasidan elektr potentsiallari ajratib olinganda har xil: sekundiga 150-200 va 8-12 chastotali elektr tebranishlari qayd qilinadi. miyacha to’la ajritib qo’yilgandan keyin ham tez-tez tebranishlar davom etadi; miyachani katta yarim sharlar po’stlog’iga bog’laydigan yo’llar qirqib qo’yilganda sust tebranishlar yo’qoladi. shu sababli miyachada elektr tebranishlarning sust ritmlari katta yarim sharlar po’stlog’ining ta’sirida kelib chiqadi, deb hisoblashadi. muskullar, paylar va boylamlarning proprioretseptorlari, shuningdek, teri, ko’z va quloq eksteroretseptorlari ta’sirlanganda miyacha po’stlog’iningturli qismlarida …

2 / 17

ik kartalar shu tariqa tuzildi, miyacha po’stlog’ining yuzasiga ko’ruv, eshituv, taktil, muskul-bo’g’im va vestibulyar apparat retseptorlaridan, shuningdek interoretseptorlardan signallar kelib turadi. organizmning harakat funktsiyalariga miyachaning ta’sir ko’rsatish mexanizmi. miyachaga ta’sir etish va uni yemirish effektlarini taqqoslab ko’rish hamda xozirgi zamon elektrofiziologik tadqiqotlarining ma’lumotlari miyachaning organizmdagi ahamiyati to’g’risida muayyan tasavvur hosil qilishga imkon beradi. miyachani olib tashlash natijasida reflektor reaktsiyalar yo’qolib ketmaydi, jumladan, miya o’zanining tonik reflekslari saqlanib turaveradi. shu bilan birga muskullar tonusi bir qadar o’zgaradi va reflektor harakatlarning aniqligi hamda uyg’unlashganligi buziladi. gavda harakatlangan vaqtda ta’sirlanuvchi barcha retseptorlardan «qaytar aloqa» kanallari orqali markaziy nerv sistemasiga keluvchi afferent impulslar miyachaga boradi. miyachaga proprioretseptorlardan va vestibuloretseptorlardan shuningdek, ko’ruv, eshituv va taktil retseptorlardan impulslar kelib turadi. miyacha shu tariqa harakat apparatining holati haqida ma’lumot olib, muskullar tonusini bevosita boshqaruvchi qizil yadroga va miya o’zanining retikulyar formatsiyasiga ta’sir ko’rsatadi. uzunchoq miya retikulyar formatsiyasining muayyan qismlariga mikroelektrodlar kiritib, miyachaga ta’sir etish tajribalari miyachaning retikulyar …

3 / 17

skari bo’ladi. masalan, kuzatishlarga qaraganda miyacha ta’sirlanganda retikulyar formatsiyadagi ayrim neyronlarning impulslari susaygan, katta yarim sharlar po’stlog’ining motor sohasigi elektr bilan ta’sir etilganda esa o’sha neyronlardagi impulslar kuchaygan. muskullar tonusiga miyachaning ta’sir ko’rsatish mexanizmida orqa miyaning gamma-motoneyronlaridagi raaryadlarning o’zgarishi muayyan ahamiyat kasb etadi. miyacha oldingi bo’lagining ba’zi qismlariga ta’sir etilganda muskul yoyining gammaafferent tolalaridan o’tuvchi impulslar susayishini, shu sababli muskul tonusi refleks yo’li bilan kamayishini r.granit kuzatgan. miyacha oldingi bo’lagining boshqa qismlari ta’sirlanganda esa muskul yoyining retseptorlaridagi impulslar ko’paygan, shu tufayli muskul tonusi oshgan. miyacha yadrolaridan keluvchi afferent impulslar proprioretseptiv (miotatik) reflekslarni tormozlaydi. har bir muskul qisqarishi proprioretseptorlarga ta’sir etib yangi refleksni vujudga keltira oladi. odatda oddiy refleks shu yo’l bilan murakkab zanjirli refleksga aylanmaydi, chunki reflekslar zanjirini uzadigan tormozlovchi mexanizm bor. miyacha olib tashlanganda kuzatiladigan astaziya uchun xarakterli hodisalar-muskullarning titrashi, gandiraklash va tebranish-tormozlanmagan proprioretseptiv reflekslarga bog’liq bo’lsa kerak. shunday qilib, miyacha organizmning harakat reaktsiyalarini to’g’rilaydi, boshqacha aytganda, ularni tegishlicha …

4 / 17

alari. talamus katta yarim sharlarga boruvchi barcha (hidlov yo’llaridan tashqari) afferent (sensor) yo’llar kollektori hisoblanadi. talamus katta yarim sharlar po’stlog’iga olib boruvchi yo’lda bamisoli bir darvoza bo’lib, tashqi muhitdan va organizmning ichki muhitidan ta’sirot qabul qiluvchi retseptorlardan keladigan butun axborot o’sha darvoza orqali o’tadi. talamusdagi ba’zi yadrolar chekli shikastlanganda katta yarim sharlar po’stlog’i biron (ko’ruv, eshituv, ta’m biluv, taktil va hokazo) axborotdan maxrum bo’lishi mumkin. talamus oq modda qatlamlari bilan oldingi lateral va medial sohalar degan uch sohaga bo’linadi. har bir soha bir qancha yadrolarning to’plamidan iborat. xozir talamusning 140 taga yaqin yadrosi tafovut qilinadi. r.lorente de-no talamusning barcha yadrolarini funktsional jihatdan spetsifik (maxsus) va nospetsifik (g’ayri maxsus) yadrolar degan ikkita katta guruxga ajratishni taklif etdi. bunda talamus yadrolaridan katta yarim sharlar po’stlog’iga boruvchi tolalar oxirlarining morfologik xarakteristikasi va shu yadrolar ta’sirlanganda yarim sharlar po’stlog’idagi elektr faolligi o’zgarishlarining elektrofiziologik xarakteristikasi asos qilib olindi. spetsifik yadrolardan boshlanuvchi tolalar-talamusning spetsifik yo’llari katta …

5 / 17

agi elektr hodisalari. katta yarim sharlar po’stlog’ining yuzasiga yoki bosh terisiga ikkita elektrod qo’yib, usilitelga (kuchaytirgichga) ulansa, elektr potentsiallarining shakli, amplitudasi va chastotasi turlicha bo’lgan uzluksiz tebranishlarini qayd qilsa bo’ladi. bu tebranishlar yozuvi elektroentsefalogramma deb, tekshirish metodining o’zi esa elektroentsefalografiya deb ataladi. elektroentsefalogrammani v. v. pravdichneminskiy 1913 yilda torli galьvanometr yordamida birinchi marta hayvonlarda qayd qilgan. keyinchalik g. berger elektron usilitelь texnikasini tatbiq etib, odamning shikastlanmagan bosh terisi orqali elektroentsefalogramma olish mumkinligini ko’rsatib berdi. bu metod o’sha vaqtdan buyon eksperimental va klinik tadqiqotlarda keng rasm bo’ldi. elektroentsefalogrammani ajratib olishning ikkita metodi: bipolyar va monopolyar usullari bor. bipolyar metodda katta yarim sharlar po’stlog’iga yoki bosh terisining tegishli bo’laklariga ajratuvchi ikkita elektrod qo’yiladi. bu holda yarim sharlar po’stlog’ining elektrodlar ostidagi qismlari o’rtasida elektr potentsiallari ayirmasining tebranishlarini zlektroentsefalograf degan asbob qasd qiladi. monopolyar metodda bir elektrod (aktiv elektrod) po’stloq sohasiga qo’yiladi, (ikkinchi (indiffgrent) elektrod odam qulog’ining yumshog’iga yoki hayvonning burun suyagiga joylashtiriladi. bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 17 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boshmiyayarimsharlarpo’stlog’ining fiziologiyasi"

fiziologiya fanidan pediatriya fakulteti 105-guruh talabalari tayyorlagan prezentatsiyasi. bosh miya yarim sharlar po’stlog’ining fiziologiyasi. bazal yadrolar reja: miyacha. organizmning harakat funktsiyalariga miyachaning ta’sir ko’rsatish mexanizmi. oraliq miya va po’stloq ostidagi yadrolar. katta yarim sharlar po’stlog’idagi elektr hodisalari. miyacha miya o’zani va markaziy nerv sistemasining oliy bo’limlari-po’stloq ostidagi yadrolar va bosh miya katta yarim sharlari po’stlog’ining reflektor reaktsiyalarini yuzaga chiqarishda miyacha muhim ahamiyat kasb etadi. u organizmdagi hamma murakkab harakat aktlarini, shu jumladan ixtiyoriy harakatlarni uyg’unlashtirish (koordinatsiya)da qatnashadi. miyachaning elektr faolligi. miyacha yuzasidan elektr potentsiallari ajratib olinganda har xil:...

Этот файл содержит 17 стр. в формате PPTX (698,0 КБ). Чтобы скачать "boshmiyayarimsharlarpo’stlog’ining fiziologiyasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boshmiyayarimsharlarpo’stlog’in… PPTX 17 стр. Бесплатная загрузка Telegram