yaqin sharqda ilk dehqonchilikning paydo boʻlishi

DOCX 10 стр. 35,6 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 35,6 КБ

Тип файла DOCX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

mavzu: yaqin sharqda ilk dehqonchilikning paydo boʻlishi reja: kirish 1. yaqin sharqda neolit davrining boshlanishi 2. dastlabki dehqonchilik manzilgohlari 3. dehqonchilikning rivojlanish bosqichlari kirish insoniyat tarixida dehqonchilikning paydo bo‘lishi eng muhim ijtimoiy-iqtisodiy hodisalardan biridir. bu jarayon odamzodning ovchilik va termachilik bilan cheklangan hayotidan ishlab chiqaruvchi xo‘jalikka o‘tishiga olib keldi. endilikda odamlar tabiatdan tayyor ne’matlarni yig‘ib iste’mol qilish bilan kifoyalanmay, o‘zlari ekin ekib, hosil yetishtira boshladilar. bu hodisa insonning tabiatga faol ta’sir ko‘rsatish qobiliyatini oshirdi va yangi turdagi jamiyat – dehqonchilik jamoalarining shakllanishiga sabab bo‘ldi. yaqin sharq – mesopotamiya, suriya, falastin, eron va anadolu hududlarini qamrab oluvchi mintaqa – dehqonchilikning ilk markazlaridan biri hisoblanadi. bu hududlarda iqlim qulay, tuproqlar unumdor, yovvoyi bug‘doy, arpa va boshqa don ekinlari keng tarqalgan edi. aholi ana shu tabiiy imkoniyatlardan foydalanib, miloddan avvalgi ix–vii ming yilliklarda ekin ekish, yerga ishlov berish va chorva mollarini boqish bilan shug‘ullana boshladi. natijada insoniyat hayotida “neolit inqilobi” deb nom olgan …

2 / 10

ab chiqaruvchi xo‘jalikning, ya’ni dehqonchilik va chorvachilikning shakllanishidir. neolit so‘zi yunon tilidan olingan bo‘lib, “yangi tosh davri” ma’nosini anglatadi. yaqin sharqda neolit davrining boshlanishi miloddan avvalgi ix–viii ming yilliklarga to‘g‘ri keladi. bu davrda odamlar asosan daryo vodiylari va unumdor yerlarni tanlab, kichik manzilgohlar qura boshladilar. yovvoyi bug‘doy, arpa, no‘xat va boshqa o‘simliklarni yig‘ib, ularni ekishga o‘tish jarayoni boshlangan. bu jarayon asta-sekin donlarni qayta ishlash, toshdan tegirmon toshlari yasash va oziq-ovqat zahiralashni ham o‘z ichiga olgan. neolit davrining yana bir muhim yangiligi – hayvonlarni xonakilashtirishdir. avval qo‘y va echki, keyinroq sigir va cho‘chqa uy hayvoniga aylantirilgan. natijada odamlar go‘sht, sut, jun va teridan doimiy ravishda foydalanish imkoniga ega bo‘ldilar. arxeologik tadqiqotlar yaqin sharqda neolit davrining yirik manzilgohlarini aniqladi. masalan: · jerixo (falastin) – eng qadimgi manzilgohlardan biri bo‘lib, mustahkam devorlar bilan o‘ralgan, miloddan avvalgi ix–viii ming yilliklarga oid. · jarmo (iroq) – bu yerda odamlar uy qurish, don saqlash omborlari yasash …

3 / 10

lizatsiyalarning shakllanishiga asos bo‘ldi. neolit (nyeo... va yun. lithos-tosh) yangi tosh davri, tosh davrining so‘nggi bosqichi. osiyo va yevropa mintaqalarida qayd etilgan va qazib o‘rganilgan. neolit davri osori atiqalarining aksariyati mil. av. 6-3-ming yilliklar bilann sanaladi. tosh davrini bu yangi bosqichi qariyb 3 ming yil davom etgan. neolit davrida odamzodning turmush tarzi va iqtisodiy hayotida bir qator yirik tub o‘zgarishlar sodir bo‘ladi. ovchilik va terimchilik kabi tabiatga boqim hayotiy mashg‘ulotlar negizida ibtidoiy dehqonchilik va xonaki chorvachilik yuzaga kelib, kishilik tarixida ilk bor dastlabki ishlab chiqaruvchi xo‘jaliklarga asos solindi. neolit odamining xo‘jalik hayotidagi taraqqiyot taqozosi bilan sopoldan idish-tovoqlar yasalib ilk kulolchilik, suyak va xayvon shoxlaridan duk, igna, bigiz va urchuq toshlar hamda oddiygina yog‘och dastgoxlari yasalib, ip yigirish, baliq ovi to‘rlarini to‘qish va xonaki to‘qimachilik yuzaga keladi. chaqmoqtoshlardan turli xil mayda va yirik maxsus (o‘q yoy va nayza paykonlari, parma, pona, arra, bolta, o‘roq, o‘roqranda) qurol va asboblar yasalib, tosh qurollar …

4 / 10

sh uchun zamin yaratildi. biroq, tabiiy geografik sharoitlarning taqozosi bilann neolit qabilalarining turmush tarzi turli mintaqalarda har xil kechdi. shu boisdan xar xil hududda o‘ziga xos neolit davrining turli xil madaniyati shakllandi. ibtidoiy dehqonchilik va xonaki chorvachilikka asoslangan madaniy xayot yaqin sharq mamlakatlari (misr, irok, va eron) hududlarida mil. av. 6-4-ming yilliklardayoq qadimgi dehqonchilik o‘lkalarida tosh tishli qadama o‘roq, tosh hovoncha va suyakdan yasalgan kertma ketmonchalardan foydalanilib, arpa, jaydari bug‘doy, tariq, loviya va sholi kabi boshoqli o‘simliklar madaniylashtirildi, guvalalardan uylar bino qilinib, avval qo‘lda, so‘ngra qo‘l charxida guldor sopol idishlar va ayol haykalchalari yasaldi. mil. av. 6-3-ming yilliklarda o‘rta osiyoda istiqomat qilgan qabila va jamoalar 2 yo‘nalishda rivoj topdi. mas, uning jan.-g‘arbiy hududlarida neolit davri jamoalari ilk dehqonchilik va xonaki chorvachilik (echki, qo‘y va qoramol) bilan shug‘ullangan bo‘lsalar, uning shim. va shim.-sharqiy hududlarida esa bu davrda odamlar ovchilik va baliq ovlash bilann kun kechiradilar. neolit davrining o‘troq, ilk qishloq xarobalari …

5 / 10

urar-joyga o‘tganini va yerga ishlov bera boshlaganini ko‘rsatadi. arxeologik qazilmalar natijasida topilgan manzilgohlar dehqonchilikning qanday boshlanganini va qanday rivojlanganini o‘rganishga imkon beradi. jarmo manzilgohi mesopotamiyaning shimoliy qismida joylashgan bo‘lib, miloddan avvalgi vii ming yillikka taalluqlidir. bu yerda dastlabki dehqonlar bug‘doy va arpa ekkanlar, qo‘y va echkilarni boqishgan. qazish ishlari natijasida loydan qurilgan uylar, sopol idishlar, don saqlash omborlari, toshdan yasalgan oraq va tegirmon toshlari topilgan. bu topilmalar jarmo aholisi dehqonchilik va chorvachilik bilan muntazam shug‘ullanganini isbotlaydi. ali-kosh manzilgohi eronning janubi-g‘arbiy qismida, zagros tog‘larida joylashgan. bu manzilgohdan miloddan avvalgi vi–v ming yilliklarga oid sopol idishlar, urug‘ saqlash xumdonlari, dehqonchilik qurollari topilgan. ali-kosh aholisi nafaqat dehqonchilik bilan, balki ovchilik va baliqchilik bilan ham shug‘ullangan. ular qo‘y va echkini qo‘lga o‘rgatib, go‘sht va sut mahsulotlarini iste’mol qilganlar. chatal-hyuyuk manzilgohi anadolu platosida joylashgan va miloddan avvalgi vii–vi ming yilliklarda yirik dehqonchilik markaziga aylangan. bu manzilgoh shahar madaniyatiga yaqin bo‘lgan. uylari bir-biriga yopishgan holda qurilgan, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "yaqin sharqda ilk dehqonchilikning paydo boʻlishi"

mavzu: yaqin sharqda ilk dehqonchilikning paydo boʻlishi reja: kirish 1. yaqin sharqda neolit davrining boshlanishi 2. dastlabki dehqonchilik manzilgohlari 3. dehqonchilikning rivojlanish bosqichlari kirish insoniyat tarixida dehqonchilikning paydo bo‘lishi eng muhim ijtimoiy-iqtisodiy hodisalardan biridir. bu jarayon odamzodning ovchilik va termachilik bilan cheklangan hayotidan ishlab chiqaruvchi xo‘jalikka o‘tishiga olib keldi. endilikda odamlar tabiatdan tayyor ne’matlarni yig‘ib iste’mol qilish bilan kifoyalanmay, o‘zlari ekin ekib, hosil yetishtira boshladilar. bu hodisa insonning tabiatga faol ta’sir ko‘rsatish qobiliyatini oshirdi va yangi turdagi jamiyat – dehqonchilik jamoalarining shakllanishiga sabab bo‘ldi. yaqin sharq – mesopotamiya, suriya, falastin, eron va anadolu hududlar...

Этот файл содержит 10 стр. в формате DOCX (35,6 КБ). Чтобы скачать "yaqin sharqda ilk dehqonchilikning paydo boʻlishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: yaqin sharqda ilk dehqonchilikn… DOCX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram