bozhhona instituti

PPTX 21 pages 618.1 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 618.1 KB

File type PPTX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

презентация powerpoint божхона институти аргументлаш билимлар тараққиётининг мантиқий шакли. исботлаш ва рад этиш. мавзу: №14 математика ва гуманитар фанлар кафедраси катта ўқитувчиси божхона хизмати катта лейтенанти мардонов б. режа: исботлаш ва рад этиш тушунчаларининг турлари усуллари. гипотиза - билимлар тараққиётининг махсус шакли сифатида. назария билимларнинг тугал системаси. исботлаш - хар бир инсонга, шу жумладан тингловчиларга чин фикрни хато фикрдан ажрата билиш, тўғри тафаккурлаш маданиятини шакллантириш имконини беради. мантиқ илмида исботлаш ва далиллаш тушунчалари ўзаро фарқланади. 1. исботлаш тушунчаси. исботлаш турлари исботлаш - деб, бирор фикр, мулоҳазанинг чинлигини, чинлиги аввалдан тасдиқланган бошқа мулоҳазалар орқали асослашга айтилади. исботлаш ҳар бири ўз фикрининг чинлигини исботлашга, рақибининг фикрини рад этишга ва курсантларнинг ўзини хам фикр қилишга, ўз фикрларига ишонтиришга ҳаракат қилади. далиллаш - деб, бирор фикр, мулоҳазани ёки мулоҳазалар тизимини воқеликка бевосита мурожаат қилиш йўли билан (кузатиш, тажриба-эксперимент ва ҳоказо асосида) ёки чинлиги аввалдан тасдиқланган бошқа мулоҳазалар ёрдамида асослаб беришга айтилади. исботлаш бир ҳукмнинг …

2 / 21

толигини кўрсатиш орқали асосланади. антитезис қандай шаклда ифодаланган бўлишига қараб апагогик исботлаш ва айирувчи исботлаш фарқ қилинади. м-н; «материя ҳаракатсиз мавжуд эмас» деган ҳукмнинг чинлигини асослаш учун унга зид бўлган «материя ҳаракатсиз мавжуд» деган ҳукм олинади. рад этиш – бу исботни бузишга қаратилган мантиқий амалдир. бирорта фикрнинг чинлигини рад этиш ўнга зид бўлган фикрнинг хатолигини кўрсатишдан иборат бўлганлиги учун, раддияни исботлашнинг хусусий кўриниши, деб ҳисоблаш мумкин. раддия бирорта масалани муҳокама қилиш яъни бахс, мўнозара жараёнида учрайди. бахс қатнашчиларидан бири маълум бир тезисни илгари суриб, уни ҳимоя қилса (пропонент), бошқаси унга қарши чиқади (оппонент). ҳал қилинмаган, мўнозарали масалалар буйича олиб бориладиган бахслар (полемика), ўнда қарама-қарши тезислар асосланибгина қолмай, балки танқидий анализ ҳам қилинади. рад этиш ва унинг асосий усуллари раддия ҳам исботлаш каби уч хил усул билан амалга оширилади: тезис (рад қилиниши лозим бўлган ҳукм), аргументлар (тезисни рад қилувчи ҳукмлар) демонстрациядан (рад этиш усули) тезисни рад этишнинг қуйидаги усуллари мавжуд: фактлар …

3 / 21

арнинг чин эмаслиги асослаб берилади. бу усул «бемаъниликка олиб келиш», деб аталади. исботлаш усулини танқид қилиш орқали рад этиш. бунда исботлашда йўл қўйилган хатолар аниқланади. исботлаш усулида йўл қўйилган хато аниқланганда тезис рад этилмайди, уни қайта исботлаш талаб қилинади. мантиқий хатолар тафаккур қонунларини бузиш, хулоса чиқариш қоидаларига амал қилмаслик натижасида юзага келади. исботлаш жараёнида атайлаб (қасддан) хатога йўл қўйувчилар софистлар (грек - айёрлик) деб аталади. фикр юритиш жараёнида билмасдан мантиқий хатога йўл қўйилса, паралогизм дейилади. чинлигини ҳам, хатолигини ҳам бирдай исботлаш мумкин бўлган фикрлар парадокс деб аталади. гипотеза- бу ўрганилаётган ҳодисанинг сабаблари ва хусусиятларини тушунтирадиган асосли тахмин тарзидаги билим шаклидир. гипотеза, чин ишончли билимлар ҳосил бўлгунга қадар қўйилган муаммолар, масалалар хақидаги фикр-мулохазалар кўзатиш, эксперимент натижаларини таҳлил қилиш ва умумлаштириш учун турли хил тахминлар, фаразлар шаклида қурилади ва мавжуд бўлади. 2. гипотиза - билимлар тараққиётининг махсус шакли сифатида. гипотезани қуриш, ўрганилаётган ҳодисани тушунтирадиган тахминий фикрларни илгари сўришдан иборат бўлади. илгари сурилган …

4 / 21

лдирилган асосли тахминга айтилади. гипотеза исботлангач, назарияларга айланадилар ва илмий тадқиқотларнинг стратегик йўналишларини белгилаб берадилар. м-н: нефтнинг келиб чиқишининг органик ва ноорганик табиати хақидаги гипотезалар, ерда ҳаётнинг пайдо бўлиши, онгнинг келиб чиқиши, ижтимоий прогресс хақидаги фаразларни кўрсатиш мумкин. жўзъий (хусусий) гипотеза айрим фактлар, конкрет предмет ва ҳодисаларнинг келиб чиқиши, хусусиятлари ҳақидаги билдирилган асосли тахминий фикрдан иборат. м-н: конкрет жиноятнинг мотиви хақидаги суд версияси, археологик қазишларда топилган предметларнинг табиати, унинг қайси даврларга оид эканлиги ҳақидаги тахминлар . назария-маълум бир предмет соҳасига оид тушунчалар, қонунлар, гипотезалар, ғояларни системага солиб, у хақида яхлит тасаввур ҳосил қиладиган, янги фундаментал умумлашмалар яратишга олиб келадиган, шу соҳадаги ҳодисаларни тўшунтириш, олдиндан кўриш имконини берадиган ишончли билимдан иборат. 3. назария билимларнинг тугал системаси илмий назария қўйидаги таркибий қисмлардан ташкил топади: 1) эмпирик асос: назарияга алоқадор фактлар, уларга мантиқий ишлов бериш натижалари; 2) бошланғич назарий асос: назариянинг асосий тушунчалари, постулатлари (аксиомалари), фундаментал қонунлар (принциплар); 3) назариянинг мантиқий аппарати: тушунчаларни …

5 / 21

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bozhhona instituti"

презентация powerpoint божхона институти аргументлаш билимлар тараққиётининг мантиқий шакли. исботлаш ва рад этиш. мавзу: №14 математика ва гуманитар фанлар кафедраси катта ўқитувчиси божхона хизмати катта лейтенанти мардонов б. режа: исботлаш ва рад этиш тушунчаларининг турлари усуллари. гипотиза - билимлар тараққиётининг махсус шакли сифатида. назария билимларнинг тугал системаси. исботлаш - хар бир инсонга, шу жумладан тингловчиларга чин фикрни хато фикрдан ажрата билиш, тўғри тафаккурлаш маданиятини шакллантириш имконини беради. мантиқ илмида исботлаш ва далиллаш тушунчалари ўзаро фарқланади. 1. исботлаш тушунчаси. исботлаш турлари исботлаш - деб, бирор фикр, мулоҳазанинг чинлигини, чинлиги аввалдан тасдиқланган бошқа мулоҳазалар орқали асослашга айтилади. исботлаш ҳар бири ўз фикринин...

This file contains 21 pages in PPTX format (618.1 KB). To download "bozhhona instituti", click the Telegram button on the left.

Tags: bozhhona instituti PPTX 21 pages Free download Telegram