термиз давлат университети кимё ўқитиш методикаси фанининг вазифаси

PPTX 24 pages 2.9 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1 / 24
3-маъруза тўйинган углеводородлар термиз давлат университети кимё ўқитиш методикаси фанининг вазифаси. термиз-2020 режа: тўйинган углеводородлар – алканлар – тузилиши, гомологияси, изомерияси тўйинган углеводородларнинг олиниши ва қўлланилиши тўйинган углеводородларнинг физик ва кимёвий хоссалари тўйинган углеводородлар (алканлар, парафинлар) молекулаларидаги углерод атомлари ўзаро оддий σ – боғлар билан боғланган ва қолган валентликлари водород атоми билан тўйинган бирикмалар тўйинган углеводородлар ёки алканлар (парафинлар) деб аталади. алканлар умумий формуласи cnh2n+2 бўлган гомологик қаторни ҳосил қилади; алканлар молекуласидаги ҳар бир с атоми sp3-гибридлангандир; 1. туйинган углеводородлар – алканлар – тузилиши, гомологияси, изомерияси алканларнинг энг оддий вакили – метан, сн4 метандан бошлаб ҳар бири -сн2 группага фарқ қилувчи қаторни тузиш мумкин; июпак номенклатурасига кўра алканларнинг дастлабки 4 вакили тарихий (тривиал) ном билан номланади: метан, этан, пропан, бутан; қолган алканларнинг номи нормал (тармоқланмаган) углеводород занжиридаги с атомлари сонининг юнон ёки лотинча номидан келиб чиқади, ва -ан қўшимчаси қўушилади: пентан, гексан, гептан, октан, нонан, декан ва х-зо алканлар - …
2 / 24
пил; структуравий изомерия метан табиатда кенг таркалган, табиий газ таркибига киради, ёгоч, торф, кумир курук хайдалганда хосил булади, нефтьни крекинглаш жараёнида хам хосил булади; табиий газ таркибида метандан ташкари этан, пропан, бутан ва пентан хам учрайди. метан боткокликлар тубидан ва тошкумир конларида хам хосил булади (боткоклик гази ёки руда гази хам дейилади); 2. тўйинган углеводородларнинг олиниши ва қўлланилиши галогенли хосилалардан олиниши – моногалоген алмашган алканларнинг натрий билан таъсири с атомлари икки баробар купайган алканларга олиб келади (вюрц реакцияси): туйинмаган углеводородлардан олиниши - ni, pd катализаторлари иштирокида туйинмаган углеводородлар киздирилганда алканлар хосил булади: метаннинг олиниши – водород атмосферасида ёнаётган электр ёйида метан хосил булади; лаборатория шароитида метан алюминий карбиддан олинади: аl4с3 + 12н2о = зсн4↑ + 4аl(он)3 карбон кислоталарнинг тузларидан олиш - сувсиз тузларни ишкор билан кайта ишланганда хам, битта с атомига кам булган алканлар хосил булади: оддий шароитда алканлар кимёвий инерт моддалар ва куп реагентлар таъсирига чидамлидир; масалан, концентрланган азот …
3 / 24
анларни хлорлаш натижасида хар хил с атомларидаги н галогенга алмашади; паст tº да алканларнинг хлорланиши тезлиги куйидаги катор буйича камайиб боради: «учламчи с > иккиламчи с > бирламчи с» алканларнинг кимёвий хоссалари изомеризация. нормал алканлар маълум шароитларда изомеризацияга учраб, тармокланган шаклга ута олади, масалан бутан изобутангача изомерланади: нитролаш. коновалов реакцияси. алканларга суюлтирилган азот кислотасини 140°с да таъсир эттирилганда куйидаги радикал реакция содир булади: алканларга сульфат кислотанинг таъсири – оддий t°да сульфат кислотаси алканларга таъсир этмайди; юкори t°да эса сульфат кислотаси алканларга оксидловчи сифатида таъсир этади. секин киздирилганда тутовчи сульфат кислотаси парафин углеводородларига (айникса изо тузилишга эга булган, ва –сн группаси булганларига) таъсир этиши мумкин, бунда сульфокислота хосил булади, сульфолаш реакцияси: c6h14+ h2so4= c6h13-so2oh алканларга бир вактнинг узида so2 ва o2 нинг таъсири – сульфооксидлаш реакцияси so2 ва o2 нинг алканларга бир вактда таъсири эркин радикал жараёни шароитларида - уб нур ёки пероксидлар кушилиганда содир булади. реакция натижасида сульфокислоталар хосил булади: …
4 / 24
зут) бензин, керосин ва бошка кимматли махсулотларга айлантирилади; изомеризация: нормал алканлар маълум шароитларда тармокланган занжирли алканларга айлантирилиши мумкин; бутаннинг изомерланиши: ёниш реакцияси. туйинмаган углеводородларнинг ёнилги сифатида ишлатилишини белгилаб берувчи хоссаси уларнинг ёниш реакциясидир: ch4 + 2o2 → co2 + 2h2o + q q 46000 - 50000 кдж/кг алканларнинг оксидланиши. метан хаво кислороди билан турли катализаторлар иштирокида юмшок оксидланганда куйидаги моддалар хосил булади: алканларнинг оксидланиши бутанни хаво кислороди билан юмшок каталитик шароитларда оксидлаш сирка кислотасини саноатда олишнинг усулларидан биридир: t° 2c4h 10 + 5o2 → 4ch3cooh + 2н2о . кат хавода алканлар ёниб, со2 ва н2о га парчаланади: сnн2n+2 + (зn+1)/2о2 = nсо2 + (n+1)н2о а) ch3-ch3 → ch2=ch2 + h2 (этан → этен); б) ch3-ch2-ch3 → ch2=ch-ch3 + h2 (пропан → пропен). в) ch3-ch2-ch2-ch3 → ch2=ch-ch=ch2 + 2h2 (бутан → бутадиен-1,3). г) ch3-ch2-ch2-ch3 → ch2=c=ch-ch3 + 2h2 (бутан → бутадиен-1,2) д) ch3-ch2-ch2-ch2ch2-ch2-ch2-ch3 (октан → п-ксилол, м-ксилол, + 3h2) алканларнинг дегидрогенланиши …
5 / 24
image4.jpeg image5.wmf oleobject1.bin image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png image11.png image12.png image13.gif image14.png image15.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "термиз давлат университети кимё ўқитиш методикаси фанининг вазифаси"

3-маъруза тўйинган углеводородлар термиз давлат университети кимё ўқитиш методикаси фанининг вазифаси. термиз-2020 режа: тўйинган углеводородлар – алканлар – тузилиши, гомологияси, изомерияси тўйинган углеводородларнинг олиниши ва қўлланилиши тўйинган углеводородларнинг физик ва кимёвий хоссалари тўйинган углеводородлар (алканлар, парафинлар) молекулаларидаги углерод атомлари ўзаро оддий σ – боғлар билан боғланган ва қолган валентликлари водород атоми билан тўйинган бирикмалар тўйинган углеводородлар ёки алканлар (парафинлар) деб аталади. алканлар умумий формуласи cnh2n+2 бўлган гомологик қаторни ҳосил қилади; алканлар молекуласидаги ҳар бир с атоми sp3-гибридлангандир; 1. туйинган углеводородлар – алканлар – тузилиши, гомологияси, изомерияси алканларнинг энг оддий вакили – метан, сн4 мета...

This file contains 24 pages in PPTX format (2.9 MB). To download "термиз давлат университети кимё ўқитиш методикаси фанининг вазифаси", click the Telegram button on the left.