aniq integraldan foydalanib taqribiy hisoblash va iqtisodiy masalalarning echimlarini topish

PDF 7 pages 310.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 310.3 KB

File type PDF

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

36-мавзу. аниқ интегралдан фойдаланиб тақрибий ҳисоблаш ва иқтисодий масалаларнинг ечимларини топиш режа: 1. аниқ интегрални тақрибий ҳисоблаш. 2. аниқ интегралнинг иқтисодий маъноси. 3. баъзи иқтисодий масалаларни ечишга аниқ интегралнинг тадбиқи. энди аниқ интегрални тақрибий ҳисоблаш масаласини кўрайлик. шуни таъкидлаш лозимки, узлуксиз бўлган хар қандай функция учун нютон-лейбниц формуласини қўллай олмаймиз, чунки, бу формулани қўллаш учун,  xfy  функциянинг бошланғич функциясини билишимиз керак. лекин узлуксиз бўлган кўпгина функцияларнинг бошланғич функцияларини, яъни аниқмас интегралларни ҳар доим ҳам чекли қадамда интеграллай олмаймиз. масалан  dx x xsin интеграл шундайлардан биридир. шунга ўхшаш интегралларни ҳисоблашда тақрибий ҳисоблаш формулаларни қўллаш мумкин. шундай формулалардан бари, трапециялар формуласини келтирамиз.  ba, оралиқда  xfy  функция узлуксиз ва   0xf бўлсин. у ҳолда   b a dxxf интеграл  xfy  , bxax  , ва 0y чизиқлар билан чегараланган эгри чизиқли трапеция юзини беради. х у y=f(x) 0 a b xi xi+1 f(xi …

2 / 7

, 00  тенгликлар ўринли бўлади. ax 0 ва bxn  эканлигидан                      b a nxfxfxf bfaf n ab dxxf 1... 2 21 формулани ҳосил қиламиз. бу формула аниқ интегрални ҳисоблашнинг трапециялари формуласи дейилади. бу формулада хатоликни камайтириш учун n ни етарлича катта олиш ҳисобига эришиш мумкин. хатоликни баҳолаш учун маълум тенгсизликлардан фойдаланилади. 2. аниқ интегралнинг иқтисодий маъноси аниқ интегралнинг иқтисодий маъносини очиш учун  tfy  функция бирор бир ишлаб чиқариш жараёнида меҳнат унумдорлигининг вақт давомида ўзгаришини аниқласин деб фараз қарайлик. у ҳолда  t,0 вақт оралиғида маҳсулот ҳажми миқдори u ни аниқлаш талаб қилинса, бунинг учун  t,0 вақт оралиғини ttttt n  12100  нуқталар билан кичик бўлакчаларга бўлиб,  1, ii tt кичик оралиқда меҳнат унимдорлигини тақрибан ўзгармас  if  га   1,  …

3 / 7

меҳнат унумдорлиги (иш куни 7 соат). 06,1028,009,0 2  ttу функцияси билан аниқланади (t вақт соат ҳисобида, у маҳсулотлар сони). у ҳолда бир йилда ишчи томонидан (260 кун) қанча бирлик маҳсулот ишлаб чиқарилади? ечиш.      7 0 7 0 232 67,6606,1014,003,006,1028,009,0 tttdttt бир йилда 66,6726017440 та. 2-мисол. ишлаб чиқарувчи корхоналардан омборхонага келиб тушадиган маҳсулотлар ҳажми 755,0008,0 2  хху функцияси билан; маҳсулотларни истеъмолчиларга жўнатиш эса 106,0004,0 2  xxz функция орқали аниқланади. бунда х - омборхонанинг иш кунлари сони бўлса, 60 иш кунида омборхонада қолган маҳсулот ҳажми миқдорини топинг. ечиш. х моментдаги омборхонадаги маҳсулот миқдори 151,0004,0 2  xxzy формула билан ифодаланади. 60 кундан омборхонадаги маҳсулот миқдори          60 0 60 0 232 136815 2 1,0 3 004,0 151,0004,0 xxxdxxx та 3-мисол. бозорда сотилаётган маҳсулот миқдори 504,0006,0 2  xxy формула билан ифодаланади. бунда х - маҳсулотларни бозорда …

4 / 7

сўм. в) ортиқча ишлаб чиқаришни ҳисоблаймиз             10 0 10 0 10 0 2 3 2 16661000 3 1000 300010 3 30020300)( q q qdqqqdqqsp сўм 6-мисол. корхона рақобатбардош маҳсулот ишлаб чиқармоқда. талаб ва харажат функциялари қуйидаги формулалар билан берилган. 2002,1071,0)( 140025)( 2 2   qqqc qqqd бунда d(q) маҳсулот нархи, q кунлик ишлаб чиқарилган махсулотлар миқдори. а) фойда энг кўп бўладиган махсулот миқдорини ва баҳосини топинг; б) ортиқча истъемолни максимум фойда берувчи баҳода аниқланг. ечиш. таклиф функциясидан максимум фойда берувчи маҳсулот сонини топамиз. тушумни топамиз. qqqqqdt 140025)( 23  у ҳолда фойда функцияси қуйидагича бўлади. 2002,1071,0140025-qс(q)-тф 223  qqqq экстремум қийматини топиш учун ф фойда функциясидан q бўйича ҳосила оламиз: 2,10714002,0503(q)' 2  qqqф стационар нуқталарини топиш учун нолга тенглаштириб ечамиз: 08,12922,503 2  qq дискреминантни ҳисоблаймиз, 08,1292)3(42,50 2 d тенгламанинг ечимларини топамиз, 7,30 6 4,184 6 …

5 / 7

aniq integraldan foydalanib taqribiy hisoblash va iqtisodiy masalalarning echimlarini topish - Page 5

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "aniq integraldan foydalanib taqribiy hisoblash va iqtisodiy masalalarning echimlarini topish"

36-мавзу. аниқ интегралдан фойдаланиб тақрибий ҳисоблаш ва иқтисодий масалаларнинг ечимларини топиш режа: 1. аниқ интегрални тақрибий ҳисоблаш. 2. аниқ интегралнинг иқтисодий маъноси. 3. баъзи иқтисодий масалаларни ечишга аниқ интегралнинг тадбиқи. энди аниқ интегрални тақрибий ҳисоблаш масаласини кўрайлик. шуни таъкидлаш лозимки, узлуксиз бўлган хар қандай функция учун нютон-лейбниц формуласини қўллай олмаймиз, чунки, бу формулани қўллаш учун,  xfy  функциянинг бошланғич функциясини билишимиз керак. лекин узлуксиз бўлган кўпгина функцияларнинг бошланғич функцияларини, яъни аниқмас интегралларни ҳар доим ҳам чекли қадамда интеграллай олмаймиз. масалан  dx x xsin интеграл шундайлардан биридир. шунга ўхшаш интегралларни ҳисоблашда тақрибий ҳисоблаш формулаларни қўллаш мумкин. шундай форм...

This file contains 7 pages in PDF format (310.3 KB). To download "aniq integraldan foydalanib taqribiy hisoblash va iqtisodiy masalalarning echimlarini topish", click the Telegram button on the left.

Tags: aniq integraldan foydalanib taq… PDF 7 pages Free download Telegram