мелиоратив тупрокшунослик фанининг предмети вазифаси ва услублари

DOCX 27,1 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇
1
1538550237_72453.docx мелиоратив тупрокшунослик фанининг предмети вазифаси ва услублари режа: 1. мелиоратив тупрокшунослик фанининг предмети 2. мелиорация ривожланиш тарихидан лавхалар мелиорация сузи лотинча суз булиб “melio”, яъни яхшилаш деган сузни англатади. тупрок мелиорацияси дегани тупрокларни тубдан яхшилаш деганидир. инсоният тарихида токи шу кунга кадар тупрокка булган эхтиёж тобора ортиб келмокда ва тупрок хом ашё етиштирадиган бирдан-бир асосий восита булиб келган ва келгусида шундай булиб колади. ишлаб чикариш хом ашёларини ошириш инсон талабини кишлок хужалиги махсулотлари билан таъминлаш хужликда ерлардан окилона фойдаланиш билан бирга, хаётда ижтимоий, экологик тараккиётдан ташкари тупрокларнинг узида ташки ва ички шароит хам мавжуд килишларини такози килади. юкорида келтирилган шароитлар айрим тупрокларда табиатни узи хосил килган булса, айрим тупрокларда эса бу шароитларни инсон узининг онгли мехнати, кучи, билими билан барпо килиши керак, яъни ерларга ишлов бериш, сугориш, куритиш, угитлаш, хайдаш ва хакозо ерларни (тупрокларни) табиий шароитини тубдан узгартиради, яъни яхшилаб мелиорация килади. демак, мелиорация сузи тупрокларни хамма хоссаларини хисобга …
2
лан инсониятни яшаш шароити хам яхшилана бориб, давлатни ривожланиши даражаси ортади. у ёки бу мамлакатда ахоли сонини ортиб бориши, саноатнинг хамда инсониятнинг кишлок хужалиги махсулотига булган эхтиёжини ортиши натижасида мелиорацияга булган талаби янада кучайади. бу уринда узбекистон ерларининг мелиоратив холатига алохида тухталиб утиш лозим. республикамиз 44,787 минг гектар майдонга эга булиб, шундан сугориладиган ер майдони 4280 минг (1 январ 1999 йилларгача) гектарни ташкил килади. олимлар такидлаганидек мазкур сугориладиган майдоннинг 50% ортиги шурланиш ишларини олиб боришга мухтож. биргина бу эмас, узбекистон барча сугориладиган тупроклар мелиорациясининг у ёки бу турига мухтож. жумладан, купгина сугориладиган ерлар рельеф шароитининг нокулайлиги туфайли сув эрозиясига учраган, чул зонасида эса купчилик майдонларда шамол эрозияси хукм суради. бунинг устига бу зонада кургокчилик тез-тез кайтарилиб туради. тупроклар дегумификация, зичланиш, ишкорланиш, шуртобланиш ва бошкаларга карши мелиоратив тадбирларга мухтож. юкорида баён этилганларни назарда тутиб, ушбу укув кулланмада тупроклар генезисини, такалишини, таркибини, хоссаларини хисобга олган холда тупрок унумдорлигини хар хил йуллар билан …
3
2. тупроклар унумдорлигини тиклаш, саклаш ва ошириш йулларини урганиш ва дифференциал тавсиялар ишлаб чикиши. 3. тупроклардан окилона фойдаланиш ва мухофаза килиш. юкоридаги агротехника асосида сугориш, куритиш мелиорациясини ташкил килиш. мелиорация килинадиган ерларда замонавий услублар асосида кишлок хужалик механизациясидан юкори даражада фойдаланиш. 4. сув ресурсларидан тула, рационал ва самарали фойдаланиш, хужаликларда комплекс мелиорацияни барпо килиш, кам харакат килган холда юкори коэффициентли олдинга куйилган вазифаларни хал килиш. 5. мелиорация жараёнларини (сугориш, куритиш, шур ювиш, эрозияга, зичланишга, дегумификацияга карши ва бошкалар) механизация ва автоматлаштирилган холда энергетика билан боглаш. мелиорация ривожланиш тарихидан лавхалар маълумки, хар кандай фанни ёки унинг тармокларини такомиллаштиришда ишлаб чикариш кучларини ривожланиши билан бошланган. жумладан, мелиорация ишлари марказий осиё ва кавказ олди улкаларининг дашт зоналарида ix асрда сугориш ишлари билан бошланган. бунга кадар сугориш ишлари арабистон, туркия, хиндистон, татаристон, токи осиё ясси тоглигига кадар сугориб келинган. шу вактларда одамлар ариклар, сув хав- залари куриб сунъий равишда ер сугориб экин экишган. бизга …
4
в. подаревни ишлари катта булди, улар иштирокида мелиорация фанига асос солинди. мелиорация хозирги вактга келиб жуда катта муаммога айланиб колди, бунга сабаб шуки, биринчидан кун сайин купайиб бораётган куррамиз ахолисини озик-овкат ва бошка кишлок хужалик махсулотлари билан таъминлаш булса, иккинчидан саноатнинг ривожланиши хисобига инсониятнинг мелиорация килиш кобилиятини оширган холда, куплаб янги ерларни узлаштириш, экин майдонларини кенгайтириш ва сугорилиб келадиган ерларни мелиоратив холатини яхшилашдир. бизнинг мамлакатимизда мелиорация килиниб, сугорилиб келинаётган ер майдони умумий экин майдонларининг 90% ни ташкил килиб кишлок хужалигидан олинадиган хамма махсулотларнинг 30-35% дан купроги етказиб беради. шундай экан, сугорилиб экин экинладиган ер майдонларини янада кенгайтириш, уларнинг мелиоратив холатини яхшилаш оркали купрок унумдорлигини орттириш, хамон давримизнинг асосий долзарб вазифаларидан бири булиб колмокда. кейинга йилларда марказий осиё республикаларида биринчи навбатда узлаштириш мумкин булган ер майдони 16 млн.634 минг булиб, шундан карийб 8 млн.дан ортиги узбекистон республика майдонларига тугри келади. бирок бир нарсага катта эътибор бериш керакки, шу биринчи навбатда узлаштирилиши …
5
кондириш факатгина узбекистонда куп майдонларни гуза экини билан банд килиш асосида амалга ошириш мумкин эди. узбекистоннинг тупрок-иклим шароити бу муаммони ечишга кодир эди. бу улкада сугориш мелиорациясини ривожлантириш, шурланган ерни шурини ювиш ишларини амалга ошириш зарур эди. узбекистон худудида биринчи булиб а.ф. миддендороф (1882) “очерки о ферганской долине” деган асарида тупрок-ларнинг тавсифи буйича уларнинг шурланганлиги, шурланиш сабаблари ва уни хисоблаш тадбирлари тугрисидаги илк маълумотларни топиши мумкин. кенг масштабли мелиорация сохасидаги ишларни биз н.а. димо рахбарлигида дастлаб мирзачул даштида 1910 йилда бошлаган тадкикотларида куриш мумкин. н.а. димо (1910, 1911, 1916 й.) биринчи булиб, мирзачул даштида кенг таркалган оч тусли буз тупрокларнинг шурланиш турлари, туз бирикмаларининг жойланиш чукурлигини тузларнинг таркибий кисмлари, хамда тупрок шурланишида сизот сувларининг иштироки (чукурлиги, минерализацияси) тугрисида маълумотларни топамиз. 1914-1918 йиллар давомида бундай мазмундаги ишларни зарафшон, айникса амударё куйи окими худудида давом эттиради. умуман н.а. димо деярли 20 йиллик илмий тадкикот ишларида узбекистон тупрокларининг мелиоратив холати, уларнинг шурланиш омиллари, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мелиоратив тупрокшунослик фанининг предмети вазифаси ва услублари"

1538550237_72453.docx мелиоратив тупрокшунослик фанининг предмети вазифаси ва услублари режа: 1. мелиоратив тупрокшунослик фанининг предмети 2. мелиорация ривожланиш тарихидан лавхалар мелиорация сузи лотинча суз булиб “melio”, яъни яхшилаш деган сузни англатади. тупрок мелиорацияси дегани тупрокларни тубдан яхшилаш деганидир. инсоният тарихида токи шу кунга кадар тупрокка булган эхтиёж тобора ортиб келмокда ва тупрок хом ашё етиштирадиган бирдан-бир асосий восита булиб келган ва келгусида шундай булиб колади. ишлаб чикариш хом ашёларини ошириш инсон талабини кишлок хужалиги махсулотлари билан таъминлаш хужликда ерлардан окилона фойдаланиш билан бирга, хаётда ижтимоий, экологик тараккиётдан ташкари тупрокларнинг узида ташки ва ички шароит хам мавжуд килишларини такози килади. юкорида келти...

Формат DOCX, 27,1 КБ. Чтобы скачать "мелиоратив тупрокшунослик фанининг предмети вазифаси ва услублари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мелиоратив тупрокшунослик фанин… DOCX Бесплатная загрузка Telegram