uglevodlarning organ va to‘qimalardagi almashinuvi

DOCX 4 pages 22.2 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.2 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

6-mavzu. organ va to‘qimalarda uglevodlarning oraliq modda almashinuvi. reja: 1.ovqat tarkibiga kiruvchi uglevodlar va ularning funksiyasi 2.glyukozaning katobolizmi. 3. uglevodlarning hazmlanishi va so‘rilishi. uglevodlar tabiatda keng tarqalgan organik moddalar bo‘lib, o‘simliklar tanasining quruq og‘irligini 70-80% ini, inson va hayvonlar organizmining taxminan 2% ini tashkil etadi. uglevodlar inson organizmida miqdoran juda oz bo‘lsa ham, katta ahamiyatli funksiyalarni bajaradi: energetik funksiyasi - uglevodlar inson organizmi uchun asosiy energetik modda, chunki organizmning normal rivojlanishi uchun talab etiladigan energiyaning taxminan 60% uglevodlarning organizmda parchalanishdan hosil bo‘ladi. miya faoliyati uchun esa asosiy energiya manbai glyukoza hisoblanadi. plastik funksiyasi—uglevodlar hujayra membranasi, nuklein kislotalar, kofermentlar, murakkab oqsillar, biriktiruvchi to‘qima va boshqalar tarkibiga kiradi. himoya funksiyasi - uglevodlarga boy so‘lak va boshqa shilliq sekretlar qizilo‘ngach, oshqozon, ichak, bronxlarning ichki devorlarining turli mexanik shikastlanishlaridan; patogen bakteriyalar va viruslar kirishidan asraydi. boshqaruv funksiyasi - ovqat tarkibidagi murakkab uglevodlarga mansub kletchatka ichaklarni mexanik ta’sirlantiradi va peristaltikani kuchaytiradi. shuning uchun ich qotish …

2 / 4

osan, glyukoza va uning unumlaridan tashkil topgandir. bu organik moddalarning 1844-yili «uglevodlar» deb atalishini derpt (hozirgi tartu) universitetining professori k. shmidt taklif etgan. bu nomga ko‘ra uglevodlar «c» (uglevod) va h2o (suv) dan tashkil topadi va umumiy formulasi cn(h,0)m dir. m: glyukozaning emperik formulasi c6h12o6bo‘lib,u yuqoridagi formulaga qo‘yilganda c6(h2o)6 holatga ega bo‘ladi. ammo, uglevod bo‘lmagan ba’zi organik moddalar, jumladan, laktat (sut kislotasi) - c3h6o3 va sirka kislotasi ch3cooh ya’ni c2(h2o)2 - sirka kislotasi (56-rasm). shuning uchun 1927-yili ximik nomenklaturalaming reforma qilish komissiyasi bu gruppa organik moddalarni «glitsidlar» deb nomlashni taklif qilgan. ammo hozirgacha «uglevodlar» termini fanda saqlanib kelgan. uglevodlar tuzilishigako‘ra 3 guruhga boiinadi: a).monosaxaridlar; b)disaxaridlar (hamda oligosaxaridlar); c)polisaxaridlar monosaxaridlar - gidrolizlanmaydigan (eng sodda) uglevodlar bo‘lib, ularga: triozalar (3ta «c» li)- 3-fosfoglitseraldegid; tetrozalar (4 ta «c» li) - eritroza; peptozalar (5 ta «c» li) - riboza. dezoksiriboza; geksozalar (6 ta «c» li) - glyukoza, fruktoza, galaktozalar kiradi. trioza, tetroza, peptozalar asosan, …

3 / 4

yana aminoqandlar hosil qiladilar; bunda monosaxariddagi gidroksil gruppalardan biri h2n-guruh bilan o‘rin almashadi. bu aminoqandlar asosan muko‘polisaxaridlar tarkibiga kiradi. disaxaridlarga: saxaroza (glyukoza va finktozadan tashkil topgan), laktoza (glyukoza va galaktozadan); maltoza (ikki molekula glyukozadan) kiradi. polisaxaridlar tuzilishlariga ko‘ra gomopolisaxaridlar va geteropolisaxaridlarda bo‘linadilar. gomopolisaxaridlarga glikogen, kraxmal, kletchatka, sellyulozalar kiradi. ular glyukoza qoldiqlaridan tashkil topgan biopolimerlardir. tuzilishida bir xil monosaxarid qatnashgani uchun bunday polisaxaridlarni gomopolisaxaridlar deydilar. geteropolisaxaridlar (muko‘polisaxaridlar) monosaxarid va ularning unumlaridan tashkil topib, tarkiblariga qarab 2 ga bo‘linadilar: a)kislota xossali muko‘polisaxaridlar; b)neytral muko‘polisaxaridlar. hozirda kislota xossali muko‘polisaxaridlarni glikozamin-glikanlar deb ataydilar va ular proteoglikanlarning uglevodli qismini tashkil etadilar. uglevodlarning hazmlanishi va so‘rilishi polisaxaridlar va disa- xaridlar oshqozon-ichak traktida hazmlanib mono- saxaridlarga aylanadi. hazmlanish og‘iz bo‘shlig‘ida so‘lak tarkibidagi amilaza va maltaza fer- mentlari ta’sirida boshlanib, asosiy hazmlanish o‘n ikki barmoqli ichak va 56-rasm. uglevodlarning fazoviy ko‘rinishi ingichka ichakning boshlang‘ich qismida (ph 8-9) boradi. oshqozonda uglevodlarning parchalovchi fermentlar yo‘q. uglevodlarning hazmlanishini ta’minlaydigan amilaza, saxaroza, …

4 / 4

aktozalar ham so‘rilishi mumkin. ammo ular organizmda foydalanilmaydi, siydik orqali chiqarilib yuboriladi). qon bilan glyukoza jigarga boradi va uning ma’lum miqdori glikogenga aylanadi, asosiy miqdori esa qon bilan hamma to‘qima hujayralariga yetkaziladi. qonda glyukozaning miqdori normada (sog‘lom kishilar qonida) 70-120 mg % (yoki «ci» bo‘yicha 3,6-6,1 mmol/1) bo‘ladi. glyukozaning katabolizmi glyukoza to‘qimada asosan kislorod ishtirokida hamda kislorodsiz sharoitda parchalanishi mumkin. buning uchun glyukoza avvalo geksokinaza fermenti ta’sirida, atf sarflanishi bilan glyukoza-6- fosfatga aylanadi. faollashgan glyukoza-6-fosfatni taxminan 65% to‘qimada parchalanadi; 30% yog‘ga, 5% esa glikogenga aylanadi. glyukozaning parchalanishi 3 xil yo‘l bilan yuz beradi: a)aerob (kislorodli) parchalanish; b)anerob(kislorodsiz) parchalanish; c)pentozofosfat (apotomik) parchalanish. uglevodlarning aerob уо'l bilan oksidianishi va uning flziologik ahamiyati aerob (kislorod ishtirokida) parchalanishning oxirgi mahsuloti co2 h2o energiya bo‘lib, yig‘indi tenglamasi quyidagichadir: c6h12o6+ 6o2= co2+38atf + 6h2o aerob yo‘l glyukozaning asosiy parchalanish yo‘li bo‘lib, u uch bosqichda (stadiyada) boradi: i.bosqich - glikolitik bosqich - glyukozaning pirouzum kislotasiga parchalanishi; ii.bosqich …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uglevodlarning organ va to‘qimalardagi almashinuvi"

6-mavzu. organ va to‘qimalarda uglevodlarning oraliq modda almashinuvi. reja: 1.ovqat tarkibiga kiruvchi uglevodlar va ularning funksiyasi 2.glyukozaning katobolizmi. 3. uglevodlarning hazmlanishi va so‘rilishi. uglevodlar tabiatda keng tarqalgan organik moddalar bo‘lib, o‘simliklar tanasining quruq og‘irligini 70-80% ini, inson va hayvonlar organizmining taxminan 2% ini tashkil etadi. uglevodlar inson organizmida miqdoran juda oz bo‘lsa ham, katta ahamiyatli funksiyalarni bajaradi: energetik funksiyasi - uglevodlar inson organizmi uchun asosiy energetik modda, chunki organizmning normal rivojlanishi uchun talab etiladigan energiyaning taxminan 60% uglevodlarning organizmda parchalanishdan hosil bo‘ladi. miya faoliyati uchun esa asosiy energiya manbai glyukoza hisoblanadi. plastik funksiya...

This file contains 4 pages in DOCX format (22.2 KB). To download "uglevodlarning organ va to‘qimalardagi almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: uglevodlarning organ va to‘qima… DOCX 4 pages Free download Telegram