uglevodlarning so'rilishi va funktsiyalari

PPT 61 pages 764.5 KB Free download

61 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 764.5 KB

File type PPT

Pages 61

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 61

slayd 1 samarqand davlat meditsina instituti biologik kimyo kafedrasi biologik kimyo 2-kurs uglevodlar almashinuvi va funktsiyalari (1-2 ma'ruzalar) ma'ruzachilar:dots. q.t. sovetov ko'riladigan savollar 1. uglevodlarning so'rilishi 2. organizmda so'rilgan uglevodlarning sarflanish yo'llari 3. glikogen sintezi va parchalanishi, uning boshqarilishi. glyukokinaza va geksokinazalar ta'siri. 4. glyukoza katabolizmi. glyukozaning aerob glikolizi – glyukoza katabolizmining asosiy yo'li. glikogenoliz, spirtli bijg'ish. 5. tsitozoldan mitoxondriyaga vodorod o'tkazilishining mokki mexanizmi. uglevodlar geterogen oganizmlar uchun birlamchi energiya manbai bo'lib hisoblanadi. odam hazm qiladigan uglevodlar-ga kraxmal, glikogen va disaxarid-lar (saxaroza, maltoza va laktoza) lar kiradi. organizmda uglevodlarning funktsiyalari quyidagicha: 1) energiya manbai 2) hujayra tarkibiga kiradi 3) plastik va anabolitik funk-tsiyalarni bajaradi. ulardan aminokislotalar, yog' kislota-lari, yog'lar sintezlanadi. glyukozaning organizmda sarflanish yo'llari eng ko'p tarqalgan uglevod bu glyukoza. chunki, hamma monosaxaridlar glyukoza-dan hosil bo'lishi va aksin-cha turli-tuman monosaxa-ridlar glyukozaga aylanishi mumkin. uglevodlarning hazm bo'lishi ovqat tarkibidagi uglevodlar hazm yo'lida monosaxaridlar-gacha parchalanadi. bu reaktsiya-larni glikozid bog'larni gidro-lizlovchi glikozidazalar kata-lizlaydi. …

2 / 61

chak hujayra-lari orqali qonga so'riladi. ovqat uglevodlarining asosiy hazm mahsuloti glyukoza bo'lib, ichakdan qopqa vena qoni bilan jigarga tushgan glyukozaning bir qismi jigarda ushlab qolinadi, bir qismi esa umumiy qon oqimi bilan organ va to'qimalarning hujayralariga etib boradi. glyukozaning qondan hujayra-larga o'tib, etib borishi insulin gormoniga bog'liq. chunki, bu gormon hujayralar plazmatik membranasini glyu-koza uchun o'tkazuvchan qilib qo'yadi. miya va jigar hujayralari bundan istisnodir. monosaxaridlarning fosforillanishi hujayraga o'tgan glyukozaning birinchi kimyoviy o'zgarishi uning atf bilan o'zaro ta'sirlanib, fosforillanishidir. bu reaktsiyani geksokinaza va glyukokinaza fermentlari katalizlaydi. glyukokinaza faqat jigarda bo'ladi. boshqa organlarda faqat geksokinaza bo'ladi. glyukoza hujayra memb-ranalari orqali o'ta oladi. glyukoza-6-fosfat esa o'ta olmaydi. glyukoza-6-fosfat geksokinazani ingibirlaydi. glyukoza-6-fosfataza ta'sirida glyukoza-6-fosfat yana qaytadan glyukozaga aylanishi mumkin. glyukoza-6-fosfat + n2o = = glyukoza + n3ro4 glyukoza-6-fosfataza jigar, buyrak, ichak epiteliyasi hujayralarida bo'ladi. boshqa organ va to'qimalarda, jumladan mushaklarda bu ferment bo'lmaydi. shuning uchun bu organlar hujayralariga glyukoza o'tishi qaytmasdir. ichak yo'lidan o'tadigan …

3 / 61

-tida har biri beshtadan reak-tsiyani o'z ichiga oluvchi ikki bosqichdan iborat: 1-bosqichi glyukozadan to glitseral-degidfosfat hosil bo'lguncha; 2-bosqichi glitseraldegidfosfat-dan to piruvat hosil bo'lguncha bo'ladigan bosqichlar. birinchi bosqich reaktsiyalarida geksozaga fosfat qoldiqlari qo'shiladi va triozaga aylanadi. bu tipdagi reaktsiyalarni quyi-dagi fermentlar katalizlaydi: geksokinaza yoki glyukokinaza (1); fosfoglyukoizomeraza (2); fosfofruktokinaza (3); alzolaza fruktoza-1-6-bifos-fat (4); fosfotrioizomereza (5). glyukoza parchalanishining ikkinchi bosqich reaktsiyalari atf sintezi bilan bog'liq ikkinchi bosqich reaktsiya-larini quyidagi fermentlar katalizlaydi: glitseraldegidfosfat degidrogenaza (6); fosfoglitserokinaza (7); fosfoglitseromutaza (8); enolaza (9); piruvatkinaza (10). anaerob glikoliz odam va hayvon organizmi hujayralarida laktatdegidro-genaza (ldg) fermenti keng tarqalgan bo'lib, u piruvatning laktatga aylanishini qaytar katalizlovchi ferment bo'lib hisoblanadi. glyukozani pukga aylantiruv-chi o'nta tsitozol fermentlari ldg bilan birgalikda ana-erob sharoitda atf sintezlash qobiliyatiga ega. bunda vodo-rodning aktseptori vazifasi-ni puk bajarib, sut kislota-si (laktat) ga aylanadi. glikolizning biologik ahamiyati energiyaga boy fosfat bog'larini hosil qilishdir. bunda jarayonning boshlanishida 2 mol atf sarf bo'ladi, keyinchalik 4 mol atf hosil …

4 / 61

inaza (1-reaktsiya) va uchinchi tezlik-ni idora qiluvchi reaktsiya ldg va uning izofermentlari ta'-sirida boradigan reaktsiyadir (11-reaktsiya). glyukoza biosintezi (glyukoneogenez) d-glyukozaning uglevod bo'lma-gan o'tmishdoshlaridan hosil bo'lishiga glyukoneogenez de-yiladi. u asosan jigarda, buyrakning po'stloq qismida va ichaklarning shilliq qavatida sodir bo'ladi. glyukoneogenezning ko'p bos-qichlari glikoliz yo'li bilan, lekin teskari yo'nalishda boradi. faqat 1,3,10- reaktsiyalar qaytmas bo'lganligi uchun boshqa fermentlar ta'sirida boradi. piruvatning fosfoenolpiruvatga aylanishi; u ham ikki ferment ishtirokida boradi: 1) piruvatkarboksilaza 2) fosfoenolpiruvatkarboksikinaza – oksaloatsetatning fosforillanishi va dekarboksillanishi fosfoenol-piruvat hosil bo'lishi. 1-qaytmas bosqich 2-qaytmas reaktsiya fruktoza-1,6-bifosfatning fruk-toza – 6 - fosfatga aylanishi, bu reaktsiya fruktoza-1,6-bifosfataza fermenti ta'sirida boradi. fruktoza-1,6-bifosfat+n2o= =fruktoza-6-fosfat+n3ro4 3-qaytmas bosqich glyukoza-6-fosfatning glyukozaga aylanishi. bu jarayon glyukoza-6-fosfataza fermenti ta'sirida boradi. glyukoza-6-fosfat+n2o= =glyukoza+n3ro4 bu ferment mushak va miya hujay-ralarida bo'lmaydi, shu sabab bu organlarda glyukoneogenez ham sodir bo'lmaydi. glyukoneogenezning umumiy yig'indi tenglamasini quyidagicha yozish mumkin: 2puk+4atf+2gtf+2nadn2+4n2o=glyukoza+4adf+2gdf+6n3ro4+2nad+ glyukoza sintezi vaqtida substratlar rolini o'tmish-doshlar – aminokislotalar, glitserin va laktat bajarishi mumkin. atsetil-koadan glyukozaning …

5 / 61

y modulyator bo'lib hisoblanadi. 2) glyukoneogenezni idora etuvchi 2-ferment bu – fruktoza-1,6-bifosfataza bo'lib, bu ferment amf tomonidan ingibirlanadi. shu bilan bir vaqtda amf fosfofruktokinazaning musbat allosterik modulyatori hisoblanadi. amf kontsentratsiyasi kam, atf kontsentratsiyasi yuqori bo'lganda glyukoneogenez kuchayadi, aksincha bo'lganda esa glikoliz kuchayadi. 3) gormonlar bilan ham idora qilinadi: insulin – glyukoneogenezni susaytiradi; glyukokortikoidlar, katexolaminlar, glyukogon, gipofiz gormonlari glyukoneogenezni kuchaytiradi. sutkada 80-100 grammgacha glyukoza sintez bo'ladi. bu protsess qandli diabetda, miokard infarktda keskin o'sadi, jigar va rak kasalliklarida esa kamayadi. etil spirtining glyukoneogenezga ta'siri alkogol jigarda glyukoneogenezni susaytiradi. bu o'z navbatida gipoglikemiyaga olib keladi. gipoglikemiya darhol bosh miya faoliyatiga o'z ta'sirini ko'rsatadi. masalan, bosh miyaning tana temperaturasini boshqaradigan qismiga ta'sir ko'rsatadi. shuning uchun tana harorati ~20s ga pasayadi. sovuq qotgan yoki och va kam quvvat odamlar spirtli ichimlik iste'mol qilishi yomon odatlardan hisoblanadi. etil spirtining metabolizmi degidrogenlanish reaktsiyalarini o'z ichiga oladi. bu reaktsiya natijasida undan sirka kislota hosil bo'lib, uning bir …

Want to read more?

Download all 61 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uglevodlarning so'rilishi va funktsiyalari"

slayd 1 samarqand davlat meditsina instituti biologik kimyo kafedrasi biologik kimyo 2-kurs uglevodlar almashinuvi va funktsiyalari (1-2 ma'ruzalar) ma'ruzachilar:dots. q.t. sovetov ko'riladigan savollar 1. uglevodlarning so'rilishi 2. organizmda so'rilgan uglevodlarning sarflanish yo'llari 3. glikogen sintezi va parchalanishi, uning boshqarilishi. glyukokinaza va geksokinazalar ta'siri. 4. glyukoza katabolizmi. glyukozaning aerob glikolizi – glyukoza katabolizmining asosiy yo'li. glikogenoliz, spirtli bijg'ish. 5. tsitozoldan mitoxondriyaga vodorod o'tkazilishining mokki mexanizmi. uglevodlar geterogen oganizmlar uchun birlamchi energiya manbai bo'lib hisoblanadi. odam hazm qiladigan uglevodlar-ga kraxmal, glikogen va disaxarid-lar (saxaroza, maltoza va laktoza) lar kiradi. organizmda ugl...

This file contains 61 pages in PPT format (764.5 KB). To download "uglevodlarning so'rilishi va funktsiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: uglevodlarning so'rilishi va fu… PPT 61 pages Free download Telegram