денгиз ва океанларнинг геологик иши

DOC 688.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1481437290_66469.doc денгиз ва океанларнинг геологик иши режа: 1. материкларнинг сувости четлари 2. денгиз ва океан сувларининг ҳарорати, босими, шўрлиги ва кимёвий таркиби 3. денгиз ва океанларнинг ҳайвонот ва ўсимлик дунёси 4. денгиз ва океанларнинг геологик иши француз гидрографи кларэ де флория ер шаридаги бир - бирига туташиб кетган барча сувли ҳудудларни дунё океани деб атаган. дунё океани деганда барча океанлар ва уларга туташган чекка денгизлар тушунилади. дунё океани тўғрисидаги маълумотларни магеллан, дрейк, кук ва бошқалар тўплаган. лекин океанларни илмий жиҳатдан ўрганиш 1873 йилдан бошланган. шу йилда инглиз кемаси «челенжер» буюк табиатшунос олимлар ж.мерре ва а.ренар бошчилигида тадқиқот ишларини олиб боришган ва 50 жилдли ҳисоботни олимлар эътиборига тақдим этишган. ҳозирги кунда олимлар ўнлаб махсус жиҳозланган кемаларда дунё океани акваторияси бўйлаб кўп қиррали тадқиқот ишларини олиб боришмоқда. дунё океани улкан аквариум бўлиб, унда илк бор ҳаёт пайдо бўлган ва ҳозирга қадар ривожланмоқда. дунё океани гидросферанинг асосий қисмини (94 % га яқин) ташкил …

иги ўзгача бўлади. расм. дунё океани тубининг топографик харитаси. океанлар рельефида учта йирик геоморфологик бирликлар: материкларнинг сувости чеккаси, дунё океани ложаси ва ўртаокеан тизмалари (ўот) ажратилади (164-расм). океанларнинг ўртача чуқурлиги - 3,8 км, максимал чуқурлиги эса - 11,034 км (челленжер нови -мариана новининг бир қисми). расм. ер сиртининг умумлаштирилган профили. энг йирик ҳавза бўлиб тинч оке-ани ҳисоблана-ди, у ер сирти-нинг 1/3 ни қоплаб олган. 1. материкларнинг сувости четлари материкларнинг сувости четлари ёки континентал четлар континентлар ва океанлар орасидаги зоналар ҳисобланади ва уч турга бўлинади. булар пассив (атлантик), фаол (тинчокеани) ва трансформали турлардир. тинчокеани туридаги фаол континентал четлар пассив атлантика туридан ёш вулканизм, зилзилалар, тектоник деформациялар, оролли ёйлар ва чуқурсув новлари туфайли рельефининг кескин парчаланганлигада ифодаланган юқори тектоник фаоллиги билан фарқ қилади. трансформали континентал четлар кам тарқалган бўлиб, материк ёки ороллар соҳили бўйлаб чўзилган ер ёриқлари билан боғлиқ. атлантика туридаги пассив континентал четлар учун шимолий муз океани, атлантика, ҳинд (зонд ёйидан …

ёнбағри юзаси кўп сонли сувости каньонлари билан мурак-каблашган. кўпчилик каньонлар ҳозирги дарёларнинг (гудзон, конго, амазонка, ҳинд ва б.) қуюлишидан бошланади, шельф ва континентал ёнбағирни кесиб ўтиб, континент этагида тугайди. бундай каньонларнинг чуқурлиги 1000 м гача боради. уларнинг туби ясси, бортлари катта нишабликка эга, деярли тик бўлади (расм). материк этаги метрик ёнбағри ва океан ложаси орасидаги паст нишабликдаги, кучсиз тўлқинли текисликларни қамраб олади. унинг кенглиги ўнлаб ва юзлаб километрларга, чуқурлиги эса 3000-5000 м га боради. бунда чўкинди ётқизиқлар жуда қалин бўлади. бундай катта қалинлик лойқа оқимлар (турбид) ёрдамида жуда катта ҳажмдаги материалларнинг келтирилиши билан боғлиқ. расм. континент ёнбағрининг топографияси. тинчокеани туридаги фаол континентал четлар атлантика туридагиларга қараганда рельефининг кескин парчаланганлиги ва юқори тектоник фаоллиги билан фарқланади. улар денгиз котловиналари (охота, япония ва б.), ороллар ёйи (курил, япония ва б.) ва чуқурсув новлари орқали океан ложаси билан туташади. денгиз котловиналари овал ёки изометрик шаклдаги ботиқликлардан иборат бўлади. уларнинг чуқурлиги 3-5 км га …

4 дан 6 км гача бўлган чуқурликда жойлашган бўлиб, океанларнинг 50 % дан ортиқ майдонини эгаллайди. унинг рельефида абиссал (юнонча «абисос» - тубсиз) текисликлар ҳамда абиссал сувости тепаликлари ва тоғлари ажратилади. абиссал текисликлар океанларнинг анча қисмини эгаллайди ҳамда атлантик океанида чуқурлиги 2-3 км ва тинч океанида чуқурроқ (6,5-6,9 км) котловиналардан иборат. сувости тепаликлари абиссал котловиналар орасида жойлашган бўлиб, улардан 1000 м дан ортиқ баланд кўтарилиб туради. улар барча океанларда, айниқса тинч океананида кенг тарқалган, океан ложаси майдонининг 80-85 % ни эгаллайди. сувости тоғларининг баландлиги 1000 м дан ортиқ бўлиб, якка ҳолда тарқалган ёки океан ложасида қатор ҳосил қилиб, тизилган. улардан кўпчилиги конус шаклидаги сувости вулканлардан иборат. тинч океанида уларнинг сони мингдан ортиқ, баъзилари вулкан ороллари занжири сифатида океан сатҳидан чиқиб туради (гавай ороллари). сувости вулканлари тизмаси орасида 2-2,5 км чуқурликда жойлашган усти яссиланган гайоталар ҳам учрайди. уларнинг ясси юзаси океан сатҳидан чиқиб турганлиги учун абразия – соҳилнинг тўлқинлар таъсирида емирилиши …

лари маркази бўйлаб ер ёриқлари билан чегараланган йирик бўйлама ботиқлик чўзилган бўлади. у рифт водийси деб номланади. ўртаокеан тизмаларини кўндалангига (ҳар 50-100 км да) трансформали ер ёриқлари кесиб ўтади. баъзан улар ўот дан чиқиб континентал четларгача давом этади. баъзи ер ёриқларининг узунлиги 3,5 минг км, вертикал амплитудаси 100 дан 4000 м гача боради, ўрта атлантика тизмасининг ўркачи рифт водийси билан биргаликда горизонтал йўналишда деярли 4 минг км га сурилган. трансформали ер ёриқлари бўйлаб устсурилмалар ва очилмалар ҳам ривожланган. рельефда улар чуқур новлардан иборат. 2. денгиз ва океан сувларининг ҳарорати, босими, шўрлиги ва кимёвий таркиби ҳарорати. қуйида уч океан ва дунё океани сувининг ўртача ҳароратини келтирамиз: атлантика океани суви 16,9°с, ҳинд океаниники 17,0°с ва тинч океаниники 19,1°с. дунё океани сувининг ўртача ҳарорати 17,4°с. демак, бу учала океан ичида энг илиғи тинч океан, энг совуғи атлантика океани экан. бу ҳол уларнинг географик жойлашишига боғликдир. дарҳақиқат юқори кенгликларда сув юзасининг ўртача ҳарорати 0 …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "денгиз ва океанларнинг геологик иши"

1481437290_66469.doc денгиз ва океанларнинг геологик иши режа: 1. материкларнинг сувости четлари 2. денгиз ва океан сувларининг ҳарорати, босими, шўрлиги ва кимёвий таркиби 3. денгиз ва океанларнинг ҳайвонот ва ўсимлик дунёси 4. денгиз ва океанларнинг геологик иши француз гидрографи кларэ де флория ер шаридаги бир - бирига туташиб кетган барча сувли ҳудудларни дунё океани деб атаган. дунё океани деганда барча океанлар ва уларга туташган чекка денгизлар тушунилади. дунё океани тўғрисидаги маълумотларни магеллан, дрейк, кук ва бошқалар тўплаган. лекин океанларни илмий жиҳатдан ўрганиш 1873 йилдан бошланган. шу йилда инглиз кемаси «челенжер» буюк табиатшунос олимлар ж.мерре ва а.ренар бошчилигида тадқиқот ишларини олиб боришган ва 50 жилдли ҳисоботни олимлар эътиборига тақдим этишган. ҳозирги...

DOC format, 688.0 KB. To download "денгиз ва океанларнинг геологик иши", click the Telegram button on the left.

Tags: денгиз ва океанларнинг геологик… DOC Free download Telegram