структуравий геология ва геологик хариталаш

PPT 21 pages 2.6 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPT

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

геологическая карта мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети геология ва муҳандислик геологияси факуътети геодинамика ва тектонка кафедраси структуравий геология ва геологик хариталаш ўқитувчи: рахматуллаев ж.ф 2023 -2024 ўқув йили қатламларнинг қия ётиши. машғулот ўтиш режаси қатламнинг ётиш элементлари тоғ компаси уч нуқта усули қатламларнинг горизонтал текисликка нисбатан бир томонга маълум бурчак остида ётиши қия (моноклинал) ётиш деб юритилади. қия ётиш горизонтал ёки унга яқин бўлган юзада тўпланган тоғ жинслари қатламларининг тектоник кучлар таъсирида бирламчи вазиятини ўзгартиришидан вужудга келади. шунинг учун ҳам қатламларнинг бундай ётиши бурмали тоғларга хос бўлади. қия ётиш фақат чўкинди тоғ жинслари қатламларигагина тааллуқли бўлмасдан, балки томирли жинсларга, дайкаларга, силларга, ер ёриқларининг юзасига ва шунга ўхшаш бошқа геологик объектларга ҳам хосдир. ётиш чизиғи деб йўналиш чизиғига перпендикуляр бўлган ва қатлам юзаси бўйлаб унинг ётиши томонига йўналган вектор чизиққа айтилади. ётиш чизиғининг қиялик бурчаги қатлам юзасида ётувчи бошқа ҳар қандай чизиқнинг қиялик бурчагидан катта бўлади. йўналиш азимути деб географик …

2 / 21

тор бурчакка айтилади. геологик объектларнинг ётиш азимути уларнинг йўналиш азимутларидан 900га фарқ қилади. ётиш бурчаги деб ётиш чизиғи билан унинг горизонтал текисликка ўтказилган проекцияси орасидаги бурчакка айтилади. йўналиш чизиғининг фазода тутган ўрни унинг азимути билан, ётиш чизиғиники эса ҳам ётиш азимути, ҳам ётиш бурчаги билан аниқланади. одатда қия ётган геологик объектлар учун уларнинг ётиш азимути ва ётиш бурчаги, тик (вертикал) ётганлари учун эса, фақат йўналиш азимутлари ўлчанади. қия ётган қатлам геометриясини тушуниш учун уни учта текислик билан қирқамиз: 1-инчи вертикал текислик қия ётган қатламни йўналиш чизиғига кўндаланг қирқади; 2-нчи вертикал текислик қия ётган қатламни йўналиш чизиғига қия қирқади; 3-инчи вертикал текислик қия ётган қатламни йўналиш чизиғи бўйлаб қирқади. 1-инчи кесмада қатламнинг ётиш бурчаги ҳақиқий ётиш бурчагига тенг. 3-инчи кесмада қатламнинг ётиш бурчаги нулга тенг, яъни қия ётувчи қатлам горизонтал ётгандагидек кўринади. 2-нчи кесмада қатламнинг ётиш бурчаги ҳақиқий ётиш бурчагидан ҳар доим кичик ва нулдан катта, яъни кесманинг тутган ўрни қатлам …

3 / 21

ал бурчак эса қути ичига ўрнатилган клинометр ёрдамида аниқланади. клинометр маркази 00 дан ёй бўйича ҳар икки томонга 900 гача бўлинган яримдоира шаклидаги лимб ва шоқулдан иборат бўлади. шоқул тоғ компаси корпуси вертикал турган ҳолдагина эркин тебранади. бунда магнит мили маҳкамлаб қўйилиши керак. тоғ компасининг горизонтал ҳолатини аниқлаш учун унга шайтон ҳам ўрнатилган бўлади. тоғ компаси ёрдамида магнит азимути ўлчанади. лекин иш жараёнида магнит азимути эмас, балки географик (ҳақиқий) азимутдан фойдаланилади. ернинг магнит қутби билан геграфик қутби бир-бирига мос тушмаслиги туфайли вужудга келаган бу фарқ магнит оғиши, орасидаги бурчак эса магнит оғиш бурчаги дейилади. магнит оғиш бурчаги экватордан қутбларга қараб ошиб боради ва узоқлик бўйича ҳам ўзгаради. магнит оғиши шарқий ва ғарбий бўлиши мумкин. ўзбекистонда магнит оғиши шарқий ва унинг бурчаги тахминан 50 га тенг. тоғ компаси билан тўғридан-тўғри географик азимутни ўлчаш учун магнит оғишига тенг тузатма киритиш керак бўлади. магнит оғиши шарқий бўлса, тузатма айрилади. бунинг учун тоғ компасининг …

4 / 21

линган ҳисоб қатламнинг ётиш бурчаги бўлади. моноклиналь. определения – [от моно… и греч. klínō – наклоняю(сь)] форма залегания слоев горных пород, характеризующаяся их пологим наклоном в одну сторону; представляет собой обычно крыло какого-либо обширного и пологого поднятия или прогиба слоев (бсэ) – [от греч. monos один и klino наклоняюсь] наклон земных слоев в одну сторону, что обычно для осадочных горных пород, прикрывающих склоны платформенных щитов; в рельефе моноклинали отчетливо выражены в виде куэст (геологический словарь) – [от греч. monos — один и klino — наклоняюсь] форма залегания слоев горных пород, характеризующаяся их однообразным, преимущественно пологим, наклоном в одну сторону; в более узком смысле употребляется для обозначения любого участка крыла складки, в пределах которого угол и направление наклона слоев заметно не меняются (краткая географическая энциклопедия) квеста (куэста) – форма асимметричного положительного рельефа. один склон квесты – выровненная наклонная поверхность, представленная кровлей пласта, бронирующего рельеф, а другой склон – крутой обрыв, вскрывающий …

5 / 21

структуравий геология ва геологик хариталаш - Page 5

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "структуравий геология ва геологик хариталаш"

геологическая карта мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети геология ва муҳандислик геологияси факуътети геодинамика ва тектонка кафедраси структуравий геология ва геологик хариталаш ўқитувчи: рахматуллаев ж.ф 2023 -2024 ўқув йили қатламларнинг қия ётиши. машғулот ўтиш режаси қатламнинг ётиш элементлари тоғ компаси уч нуқта усули қатламларнинг горизонтал текисликка нисбатан бир томонга маълум бурчак остида ётиши қия (моноклинал) ётиш деб юритилади. қия ётиш горизонтал ёки унга яқин бўлган юзада тўпланган тоғ жинслари қатламларининг тектоник кучлар таъсирида бирламчи вазиятини ўзгартиришидан вужудга келади. шунинг учун ҳам қатламларнинг бундай ётиши бурмали тоғларга хос бўлади. қия ётиш фақат чўкинди тоғ жинслари қатламларигагина тааллуқли бўлмасдан, балки томирли жинсларга, д...

This file contains 21 pages in PPT format (2.6 MB). To download "структуравий геология ва геологик хариталаш", click the Telegram button on the left.

Tags: структуравий геология ва геолог… PPT 21 pages Free download Telegram